Vergeten Filosofen
Renate Schepen, filosoof en onderzoeker, ontdekte dat veel invloedrijke denkers niet in haar opleiding werden behandeld. In deze podcastserie geeft ze het podium aan vergeten filosofen zoals Maria Zambrano, Sor Juana Ines de la Cruz en Germaine de Staël. Hun denken ging vaak in tegen heersende normen, waardoor ze buiten hun land of maatschappij leefden, maar ze zwegen niet. De serie wordt ondersteund door de Vrienden van de ISVW.
Afleveringen
# 19 Lou Salomé, in gesprek met Wim Dooge
In deze podcast gaat Renate Schepen in gesprek met filosoof Wim Dooge over de dappere keuzes die Lou Salomé (1861 – 1937) maakte om als autonoom denker te leven en haar invloed op dichters en denkers als Nietzsche, Rilke en Freud. Host: Renate Schepen | Podcastmaker en muziek: Frits de Beer | Portret: Elisabeth Aalbrink | Productie School van Stille Stemmen
# 18 Ivan Illich, Philosopher of Enough | In conversation with Aysem Mert (English)
In this episode, I am in conversation with political scientist Aysem Mert to discuss the work of philosopher Ivan Illich. He offers radical criticism on institutions and demonstrates that modern systems—such as education and healthcare, designed to help people could end up having the opposite effect if they are based on growth.Over the first weekend of September 2026, local gatherings around dinn
#17 Frans Hemsterhuis, de Friese Socrates | gesprek met Wim Dooge
Frans Hemsterhuis (1721-1790) staat ook wel bekend als de Friese Socrates. Hij schreef in dialoogvorm en pleitte voor een combinatie van een Socratische methode met de inzichten van Newton. Een filosofie waarbij ratio en gevoel elkaar aanvullen en er ruimte is voor intuïtie, verlangen en verbeelding. Diderot en Goethe kenden zijn werk, maar in Nederland is Frans Hemsterhuis nog steeds relatief onb
#16 Mogobe Ramose | The Philosophy of Ubuntu (English)
This edition is made by guest host and guest podcast maker: Liesbeth Tjon-a-MeeuwProfessor Mogobe Ramose (1950) from South Africa, is known for making us familiar with the philosophy of ubuntu in where we can experience our shared humanity. His original thought is explained in his book African Philosophy Through Ubuntu (1999) that he decided to write during his years of exile in Europe. In the Net
# 14 Johan Cruijff en denken in paradoxen, in gesprek met JP Kraamwinkel
Johan Cruijff heeft een originele manier van denken die binnen de filosofie heel relevant zou kunnen zijn.Waar het westerse denken zich sinds Socrates heeft ontwikkeld in opposities (het is dit of dat), denkt Cruijff in paradoxen (het lijken tegenstellingen, maar ze blijken openingen te bieden). Dat is niet alleen handig op hetvoetbalveld, maar ook in onze huidige maatschappij.In deze podcast ga i
#1 (bonus) Maria Zambrano over de Sfinx en de etrusken
Maria Zambrano (1904 -1991) was een Spaanse filosofe die tijdens het regime van Franco 40 jaar in ballingschap leefde, waaronder in Rome, waar ze lange wandelingen maakte. Haar werk wordt gekenmerkt door burgerlijke betrokkenheid en poëtische reflectie. Dit essay 'De sfinx en de etrusken' is voor het eerst in het Nederlands vertaald. De etruskische cultuur geeft ons toegang tot een andere dan rati
#15 Marguerite Porete laat de rede sterven
Marguerite Porete (1250-1310) laat in haar werk Spiegel der eenvoudige zielen, de rede, de minne en de ziel met elkaar in gesprek gaan waarbij zij de regels van het instituut kerk trotseert en stelt dat de in God opgegane ziel de deugden niet meer nodig heeft. Dit brengt haar in grote problemen en in discussie met de belangrijkste theologen van Parijs.In gesprek met Felicia DekkersHost en onderzoe
#13 Enrique Dussel Bevrijdingsfilosoof (gesprek tussen Wil Heeffer en Renate Schepen)
Enrique Dussel (Argentinië 1934 - Mexico 2023) is een pleitbezorger van bevrijdingsfilosofie. Deze filosofie bepleit een ethiek en politiek die zijn gebaseerd op ecologische denken en zorg voor elkaar. Het is een kritiek op kolonialisme, imperialisme en onrechtvaardigheid. Dussel maakt ons bewust van het gebruik van taal en toont ons dat alternatieve bestuursvormen mogelijk en noodzakelijk zijn. I
#12 Descartes, vergeten periode in de Egmonden
Van 1643 tot 1649 woonde Descartes in de Egmonden. Er is nog weinig aandacht besteed aan die periode in zijn leven. Was Descartes denken alleen maar dualistisch of zag hij meer verbondenheid dan we vaak horen. In deze podcast ga ik in gesprek met historicus Peter van den Berg, die het graf van de vriendin van Descartes, Helena Jans van der Storm, in de Slotkapel van Egmond ontdekte. En met filosoo
#11 Ban Zhao
Ban Zhao (ca. 49 – c. 120) was de meest vooraanstaande vrouwelijke geleerde van de Han-dynastie. Zij was kritisch raadsvrouw tijdens de lange regeerperiode van keizerin Deng uit de Han-dynastie. Als docent onderwees ze mannen en vrouwen in geschiedenis, astronomie, wiskunde en ethiek. Zij voltooide het monumentale geschiedwerk Han Shu -Het Boek van de Han- en zette met haar invloedrijke ethische
# 10 Hildegard van Bingen
Hildegard van Bingen (1098 – 1179) was een Duitse benedictijnse abdis en geldt als eerste vertegenwoordigster van de Duitse middeleeuwse mystiek. Zij was onder meer actief op het gebied van religie, kosmologie, filosofie, compositie en muziekbeoefening, poëzie en plantkunde en was ecofilosofe avant la lettre. In gesprek met Felicia Dekkers. Lied: Caritas Abundat met als bonus aan het einde de voor
# 9 Hadewijch en Marguerite Porete: Heks of heilige
In de late middeleeuwen waren vrouwen die toonden dat ze nadachten en die spirituele of mystieke gaven bezaten vaak gedoemd om het klooster in te gaan of ze werden vaak als ketter gezien. In deze podcast hebben we het over Hadewijch en Marguerite Porete (beiden 13e eeuw). Later, in tussen circa 1450 en 1750 vond grootschalige heksenvervolging plaats in met name West-Europa. Dit heeft vele tienduiz
# 8 Caroline Böhmer, vergeten filosoof uit de romantiek
In de periode rond 1800 in Jena vonden bekende Duitse filosofen en schrijvers elkaar en ontstond de romantiek. Bekende namen waren Fichte, de Schlegels, Novalis, Hegel, Schelling en natuurlijk Schiller en Goethe. Centrum van deze kring was Caroline Böhmer-Schlegel-Schelling. Zij was een autonome vrij-denkende vrouw die niet alleen aan de geboorte van de romantiek stond, maar die ook revolutionair
# 7 Georg Forster, de vergeten Bildungsfilosoof
Georg Forster was in zijn tijd een van de meest gelezen schrijvers en denkers, vriend van Goethe en wereldberoemd omdat hij met James Cook om de wereld was gezeild, maar nu kent niemand hem meer. De reden dat hij in veel cultuurgeschiedenissen ontbreekt is simpel: Bildung moest volgens Forster hand in hand gaan met radicale maatschappelijke verandering en met het een einde van de standenstaat. Op
# 6 Anton Wilhelm Amo Afer
Over de rechten van zwarte mensen in EuropaAnton Wilhelm Amo Afer (1700 -1754) was een Ghanees filosoof en docent in de wijsbegeerte aan de universiteiten van Halle en Jena in Duitsland (van 1727 tot 1745). Voor zover bekend was hij de eerste Afrikaanse docent en filosoof, die aan een Europese universiteit verbonden was. Hij was kritisch op het werk van Descartes en komt op voor de rechten van zwa
# 5 Zera Yacob
'God beveelt geen absurditeiten' is een bekende uitspraak van Zera Yacob (1599-1692). Deze Ethiopische filosoof daagt ons ook nu nog uit om gangbare conventies eens kritisch te bekijken. Daarvoor is wel lef nodig. Zera Yacob heeft door de politieke onrust in zijn tijd een paar jaar in ballingschap geleefd. Hij schreef in die periode de Hatata (1667). Het is de eerste autobiografie en het eerste fi
# 4 Sophie Bósèdé Olúwole en Òrúnmìlà
De Nigeriaanse Yoruba filosoof Sophie Oluwole (1935 - 2018) toont in haar werk de overeenkomsten en verschillen uit de klassieke filosofie van tijdgenoten Socrates en Yoruba filosoof Orunmila. Terwijl bij Socrates het denken zich ontwikkelt in oppositioneel denken, leidt het denken van Orunmila to complementariteit. Dit kan ons helpen in tijden van polarisatie.Renate Schepen gaat in gesprek met fi
#3 Germaine de Staël
Germaine de Staël reisde begin 18de eeuw door Europa. Haar politieke en intellectuele invloed was zo groot dat ze door Napoleon verbannen werd. In deze aflevering ga ik in gesprek met Eveline Groot die promoveert aan de Erasmus Universiteit op haar mensbeeld en de politieke, sociale en morele dimensies die daarmee samenhangen. De Staël heeft de diversiteit binnen Europese landen aan den lijve erva
#2 (bonus) Sor Juana Inés de la Cruz als kunstenaar met Diny Pijpers
Sor Juana koos al jong voor het klooster en kon daar als vrouw haar intellectuele passie een plaats geven, maar haar kritische blik op de eucharistie leidde tot verdeeldheid. Haar besef van een beperkte blik door onze lichamelijke gesitueerdheid en haar feministische teksten zijn nu nog steeds relevant. Kunstenaar Diny Pijpers verdiepte zich in het leven en werk van Sor Juana en relateert dit aan
# 2 (bonus) Sor Juana Inés de la Cruz | 'El Sueño'
Sor Juana koos al jong voor het klooster en kon daar als vrouw haar intellectuele passie een plaats geven, maar haar kritische blik op de eucharistie leidde tot verdeeldheid. Haar besef van een beperkte blik door onze lichamelijke gesitueerdheid en haar feministische teksten zijn nu nog steeds relevant. El Sueño (de droom) is haar bekendste werk. Dit is vertaald en voorgedragen door Anneke van der
# 2 Sor Juana Inés de la Cruz
In de 16e en 17e eeuw beïnvloedde de Spaanse kolonisatie niet alleen het leven op het Latijns-Amerikaanse continent, maar was deze invloed ook vice versa. Sor Juana Inés de la Cruz (1651 -1695), omschreef zichzelf als ‘de ergste non uit de geschiedenis’. Al jong koos ze voor het klooster en kon daar als vrouw haar intellectuele passie een plaats geven, maar haar kritische blik op de eucharistie le
#1 Maria Zambrano
Terwijl filosofen vaak bekend zijn met het werk van Simone de Beauvoir en Hannah Arendt is het werk van hun tijdgenoot María Zambrano in Europa bijna onbekend. Zambrano was een Spaanse filosofe die tijdens het regime van Franco 40 jaar in ballingschap leefde. Haar werk wordt gekenmerkt door burgerlijke betrokkenheid en poëtische reflectie. Zij introduceerde de term poëtische rede als alternatief v
