De Ongelooflijke Podcast
Podcast over de relevantie van het geloof in een steeds ongeloviger Nederland. Journalist David Boogerd en theoloog Stefan Paas voeren verdiepende gesprekken met spraakmakende gasten.
Episodes
#305 - Maarten van Rossem over grootmachten, grote verhalen en de zin van het leven
Zijn naam behoeft eigenlijk geen introductie: historicus Maarten van Rossem. Zeven jaar geleden was hij al eens te gast in De Ongelooflijke Podcast, maar sindsdien is de wereld flink veranderd.
In zijn boek De 21e eeuw – die volgens Van Rossem eigenlijk al in 1979 begon – beschrijft hij de afgelopen vijftig jaar als een strijd tussen grote machten. Maar onder die machtspolitiek schuilt vaak iets
#304 - Raken we onze ziel kwijt? Van AI tot AZC-protesten: dit is waarom we snakken naar bezieling (met Arnold Huijgen en Stefan Paas)
Raakt Nederland zijn ziel kwijt? Veel mensen voelen een leegte. In hun eigen leven - heeft het allemaal echt zin? - maar ook in de samenleving: wie zijn wij nog, en wat houdt ons bij elkaar?
Je ziet die vraag terug in discussies over politiek, migratie, identiteit en de toekomst van ons land. Vorige week deelde politicus Pieter Omtzigt in De Ongelooflijke Podcast al zijn zorgen: de bezieling moet
#303 - Pieter Omtzigt doet zijn verhaal: over een dystopische tijd, zijn vertrek uit Den Haag en een land zonder ziel
Meer dan een jaar geleden verliet hij de politiek - nu doet hij voor het eerst zijn verhaal, hier in De Ongelooflijke: Pieter Omtzigt.
Hij was ruim 20 jaar Kamerlid en heeft daarin veel gezien en meegemaakt.
Van de befaamde 'Omtzigt, functie elders' tot het blootleggen van het toeslagenschandaal.
Van een kabinet dat hem wilde 'sensibiliseren' tot zijn eigen deelname aan het kabinet-Schoof - met de
#302 - 'Dit is mijn coming-out als gelovige', schrijver Josha Zwaan over geloof, mantelzorg en de ziel
Ze schreef een opmerkelijk essay in (https://www.trouw.nl/tijdgeest/na-mijn-rondje-in-de-sportschool-voel-ik-mij-altijd-beter-maar-nooit-voel-ik-mij-minder-alleen-in-de-kerk-wel~b66d55cb/)Trouw (https://www.trouw.nl/tijdgeest/na-mijn-rondje-in-de-sportschool-voel-ik-mij-altijd-beter-maar-nooit-voel-ik-mij-minder-alleen-in-de-kerk-wel~b66d55cb/) - een essay dat ze zelf omschrijft als haar coming-o
#301 - Waarom de (seculiere) elite is losgezongen van het volk (met Paul Frissen en Stefan Paas)
Van wie is de staat – de overheid – eigenlijk? Van het volk? Maar wélk volk dan? De boze burger die zich niet gehoord voelt, of de progressieve, activistische voorhoede die de wereld wil redden?
Of is de staat in handen van een technocratische elite, die denkt met beleid, modellen en statistiek ieder probleem weg te organiseren?
Onze gast, Paul Frissen, denkt al decennialang na over deze vragen.
#300 - Waarom Nederland geen nazi-Duitsland werd - en Hongarije Orbán wegstemde (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
Op 4 en 5 mei kijken we meestal terug op hoe het misging in de geschiedenis: hoe kan een land afglijden naar fascisme of nazisme? Maar vandaag draaien we het om: hoe blijft een land - een democratie - juist wél overeind?
Historicus Beatrice de Graaf schreef een fascinerend essay (https://deongelooflijke.substack.com/publish/post/196089476?r=6cjvm1&utm_campaign=post&utm_medium=web&showWelcomeOnSha
#299 - 'Dit is het tijdperk van de genadeloze mens', Alain Verheij over vergeving, cancelcultuur en Kanye
Hij schrijft over de grote thema’s van het leven: ziekte, onrecht, geld - en nu ook vergeving. Telkens met dezelfde vraag: wat kunnen we hierover leren uit die oude verhalen en wijsheden van de Bijbel?
Alain Verheij staat bekend als een eigenzinnig theoloog. Hij is columnist voor Trouw en heeft een bijzondere positie in het literaire landschap. Zijn boeken over de Bijbel schrijft hij bij een secu
#298 - Hoe gevaarlijk (of geweldig) is AI nou eigenlijk? (met Marietje Schaake en Stefan Paas)
We moeten het echt over AI hebben. Zeker deze week.
Want het was de week waarin Trump in de problemen kwam door een AI-gegenereerd plaatje. De week waarin in Nederland auto's mogen rondrijden die niet bestuurd worden door een mens, maar door kunstmatige intelligentie. En ook op het slagveld was er een primeur: Oekraïne maakte bekend dat het een vijandelijke stelling van de Russen had ingenomen, pu
#297 - ‘Onze cultuur heeft een burn-out’ - Emma Doude van Troostwijk verovert Frankrijk met boek over geloof
Ze is als schrijver een sensatie in Frankrijk, waar ze allerlei literaire prijzen won. En dat als Nederlandse, want daar komt ze vandaan. Ook hier kreeg haar boek Mensen van de dag vijf sterren in NRC, dat sprak van een 'droomdebuut'.
Bijzonder dat haar boek zo aanslaat in het door en door seculiere Frankrijk, want haar deels autobiografische roman gaat over een protestantse domineesfamilie. Waar
#296 - Van gevangenis tot Matthäus-Passion: Govert Jan Bach leert luisteren naar lijden
Hemelse schoonheid en de rauwe werkelijkheid van het leven - in deze aflevering proberen we die twee samen te brengen.
Want hoe ga je om met lijden, schuld en wanhoop? En hoe kan de Matthäus Passion daarbij helpen? Welke inzichten biedt dit eeuwenoude meesterwerk ons vandaag nog?
Daarover kan hij als geen ander vertellen. Hij is opgeleid tot psycholoog en theoloog - en hij heet Govert Jan Bach.
#295 - 'Dit is een existentiële strijd!', Joris Luyendijk stopt als journalist en pleit voor mobilisering
De tijd van alleen maar wakker schudden is voorbij. Het is tijd om te mobiliseren, om actief te worden. Dat zegt journalist Joris Luyendijk. Alhoewel, journalist… op dat vlak neemt hij een ingrijpend besluit. Hij voegt de daad bij het woord.
Een jaar geleden was Joris ook te gast in De Ongelooflijke, en de impact was enorm: het werd zelfs de meest gedeelde Nederlandse podcastaflevering (https://w
#294 - De teleurstelling van de (seculiere) millennial. Doortje Smithuijsen over nihilisme, open relaties en de kerk
Als je om je heen kijkt lijkt er soms een sluier van nihilisme en teleurstelling over de samenleving te liggen. Misschien wel in het bijzonder bij de millennials - de dertigers van nu.
Een generatie die is opgegroeid met de belofte dat alles mogelijk is. Dat je moet doen wat je gelukkig maakt. Dat je vooral jezelf moet zijn.
Maar wat als dat niet lukt? Wat als er sprake is van een verwachtingscr
#293 - Wat er écht toe doet in deze historische tijd (met David Van Reybrouck & Beatrice de Graaf)
‘We leven in absoluut historische tijden, zo woelig en intens dat we hoofdzaak en bijzaak soms niet meer van elkaar kunnen onderscheiden.’ Dat schrijft historicus én Denker der Nederlanden David Van Reybrouck in zijn essay voor De Maand van de Filosofie. Dit keer in gesprek met huis-historicus van De Ongelooflijke Beatrice de Graaf, die vorige week nog een bijzondere vondst deed in een Berlijns ar
#292 - De (duistere) denkbeelden achter Big Tech (met Haroon Sheikh en Stefan Paas)
De invloed van Big Tech - de grote technologiebedrijven - wordt steeds groter. Maar wie zijn de denkers achter die macht, en wat zijn hun - soms gevaarlijke - denkbeelden? Wat willen ze met de wereld… en met ons?
Filosoof Haroon Sheikh kan dit als geen ander duiden. Hij studeerde in Leiden en Oxford, is bijzonder hoogleraar aan de VU in Amsterdam en senior wetenschapper bij de Wetenschappelijke R
#291 - 'Vrijheid is niet vrijblijvend', filosoof Jurriën Hamer overleefde drie hartstilstanden en pleit voor een strenger liberalisme
Zijn boek had een jaar geleden moeten verschijnen, maar toen kreeg hij een hartstilstand. En vier maanden geleden volgden er nóg twee. Maar hij overleefde het, gelukkig, en is bij ons te gast: filosoof Jurriën Hamer.
Het boek heet: Wat vrijheid van je vraagt – Filosofie voor een bloedserieuze tijd. Jurriën kijkt als filosoof naar onze samenleving en ziet een cultuur van vrijblijvendheid die alomt
#290 - Aanval op Iran: begin van een nieuw tijdperk? (met Bart Wallet en Shermin Amiri)
Het was zo'n dag die het Midden-Oosten en de wereld voorgoed kan veranderen. Israël en de VS vielen Iran aan en doodden onder meer opperbevelhebber Ayatollah Khamenei, zo meldt Trump. Volgens hem is 'het uur van de vrijheid aanstaande' voor het Iraanse volk.
Maar wat gaat er nu écht veranderen? In Iran, de regio en de wereld? En waarom is dit niet alleen historisch maar ook geladen met diepere, s
#289 - Het wereldbeeld achter de Epstein-files (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
De onthullingen in de Epstein-files roepen de vraag op: hadden complotdenkers dan toch gelijk?
Wordt deze wereld geregeerd door een perverse en verdorven elite? Of misschien beter gezegd: een hypocriete elite?
Mensen die hoge idealen prediken, maar ondertussen dubieuze dingen doen op een privé-eiland, elkaar bevoordelen… of, hier in Nederland op kleinere schaal, politici die liegen over hun cv.
#288 - Kunnen we nog offers brengen? Arnon Grunberg over geloof, de sprong en het pierenbadje
We voerden dit gesprek op een wel heel bijzondere plek: in Museum Gouda, te midden van een tentoonstelling die is ingericht door misschien wel de grootste schrijver van Nederland: Arnon Grunberg.
Een tentoonstelling waarin ‘geloof’ centraal staat - hoe Ongelooflijke wil je het hebben?
En Arnon zou Arnon niet zijn als hij dit thema niet verbindt aan grote, urgente onderwerpen. Want, zo stelt hij:
#287 - De mythe van de zelfredzaamheid: waarom jongeren vastlopen in deze individualistische tijd (met Pauline Calmez en Stefan Paas)
Wat is er aan de hand met onze jongeren? Ze zijn vaker angstig, overprikkeld, depressief en opvallend vaak eenzaam. Maar wat zit daarachter? En wat zegt dat over onze samenleving?
Een van de mooie dingen van het maken van De Ongelooflijke Podcast is dat we veel interessante en betrokken luisteraars hebben. Luisteraars die meedenken - en ons soms ook kritisch mailen. Zoals onze gast van vandaag: P
#286 - Kan Europa zonder de VS? Politiek, economie en de les van Martin Luther King (Paul Schenderling en Stefan Paas)
In Den Haag werd vrijdag een nieuw coalitieakkoord gepresenteerd. Belangrijk natuurlijk, in een tijd waarin alles lijkt te verschuiven in de wereld. Nederland, en vooral ook Europa, moet zichzelf opnieuw uitvinden – en loskomen van Amerika. Zo klinkt het althans.
Maar kan dat? En zo ja: hoe dan?
Econoom Paul Schenderling is een van de scherpste duiders die wij kennen. Niet voor niets is hij al v
#285 - 'We staan voor een kantelpunt', Ad Verbrugge over de crisis van het Westen en De Nieuwe Wereld
We leven in een broeierige tijd. Er is veel onbehagen en onvrede in de samenleving: tegen de politiek, de media en het establishment. Waar komt die onvrede ten diepste vandaan? En is er een antwoord op te vinden?
Dat zijn vragen waar hij al decennia over nadenkt: filosoof Ad Verbrugge. Volgens hem staan we aan de vooravond van een groot kantelpunt, vergelijkbaar met de val van de Berlijnse Muur o
#284 - Waarom de brute machtspolitiek terug is, en waarom dat misgaat (Beatrice de Graaf en Stefan Paas over Groenland, Europa, Trump en Poetin)
Wat is er nou écht aan de hand in de wereld? Iran, Venezuela, Groenland, Oekraïne, Trump, Poetin... waarom voelt de internationale politiek zo chaotisch? En belangrijker: hoe komen we hier weer uit?
In deze aflevering bespreken we waarom brute machtspolitiek terug is op het wereldtoneel, maar ook waarom dat uiteindelijk niet werkt.
En wat betekent dit voor Europa? Worden we een speelbal of een we
#283 - 'We zijn naïef geweest over prostitutie', feminist en journalist Renate van der Zee over 25 jaar legale prostitutie, de seksuele revolutie en een 'feministische' Jezus.
Het is 25 jaar geleden dat prostitutie in Nederland volledig legaal werd. Het zogenoemde ‘oudste beroep ter wereld’ kun je maar beter goed reguleren, zo was de gedachte. Heel vooruitstrevend; dat vond zij destijds ook. Maar inmiddels is ze er – na jarenlang onderzoek – nogal anders over gaan denken.
Te gast is journalist Renate van der Zee. Ze noemt zichzelf 'een radicaal feminist' en doet al jar
#282 - Zijn wij ons brein en is religie een hersenspinsel? Vrije wil, gezondheid en bijna-doodervaringen (met hersenwetenschapper André Aleman en Stefan Paas)
Zijn wij ons brein? Zijn wij als mensen niet meer dan een optelsom van chemische processen in onze hersenen, die ons doen en laten bepalen? Of zijn wij méér dan dat? Hebben we een vrije wil? En misschien zelfs een ziel - of iets dat daarop lijkt?
Het zijn grote, existentiële vragen die opduiken zodra je gaat nadenken over neurowetenschap en religie. En precies daar houdt André Aleman zich mee bez
#281 - 'Moord is voor amateurs', de bekende patholoog Frank van de Goot over de snijtafel, de Bijbel en het mysterie rondom de dood
Hij is misschien wel een van de meest bijzondere gasten die we ooit hebben gehad – in ieder geval qua beroep: forensisch patholoog Frank van de Goot. Daar zijn er maar een handvol van in Nederland.
Frank onderzoekt lichamen om vast te stellen wat de doodsoorzaak is – en of er mogelijk opzet in het spel is geweest.
Hij is de bekendste patholoog van Nederland en verschijnt vaker in de media. In zij
#280 - Hoe betrouwbaar zijn de bronnen over Jezus? Als een detective door de evangeliën met Geurt Henk van Kooten
Misschien wel een van onze favoriete afleveringen van het jaar. Hoe betrouwbaar zijn de historische bronnen over Jezus - en dan met name de evangeliën? Geurt Henk van Kooten doet daar baanbrekend onderzoek naar. De vorige keer dat we hem spraken (https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/105358/187-wat-maakt-jezus-uniek-deze-topwetenschapper-deed-een-ontdekking-over-jezus-dit-is-e
#279 - Moeten we meer opkomen voor onze (christelijke) cultuur? (live met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
Wordt onze cultuur - en ook onze christelijke cultuur -bedreigd?
Of je nu naar links kijkt of naar rechts: overal klinkt het gevoel dat we iets kwijtraken. Dat we grip verliezen op onze cultuur, tradities, identiteit en moraliteit.
En daarom, zo hoor je steeds vaker, moeten we méér opkomen voor onze christelijke cultuur. Weerbaarder zijn, en feller van ons af bijten.
Maar wat is eigenlijk een go
#278 - Nederland Therapieland: is therapie de nieuwe 'opium van het volk'? (met Katie Vlaardingerbroek en Stefan Paas)
Er is iets geks aan de hand in Nederland. We behoren tot de welvarendste en gelukkigste landen ter wereld, en toch worden we steeds angstiger en somberder.
'Nederland is een therapiecultuur geworden', stelt religiewetenschapper Katie Vlaardingerbroek in haar nieuwe boek Nederland Therapieland. Het probleem? Al die therapie maakt ons niet per se beter, maar soms juist zieker.
Katie spreekt niet a
#277 - Waarom activist Jerry Afriyie stopt met 'Kick Out Zwarte Piet': 'Nederland is veranderd'
Veel mensen kijken uit naar 5 december vanwege Sinterklaas. Maar activist en dichter Jerry Afriyie – onder meer bekend van Kick Out Zwarte Piet – kijkt al vijftien jaar reikhalzend naar deze datum uit. Aanstaande vrijdag, 5 december, legt hij na een lange en turbulente strijd zijn werk neer. Zijn stichting Nederland Wordt Beter, waar Kick Out Zwarte Piet onder valt, stopt ermee.
Afriyie zegt name
Luister nu: De Ongelooflijke Geschiedenis #3 over seks!
Ons denken over seks is niet uit de lucht komen vallen. Of het nou gaat over het huwelijk, de positie van de vrouw en homoseksualiteit: de geschiedenis is complex en beladen. Maar altijd fascinerend. Wat heeft onze seksuele moraal gevormd?
En wat als de seksuele revolutie niet pas begon in de jaren ‘60, maar in de eerste eeuw na Christus?
Luister nu De Ongelooflijke Geschienis - met Beatrice de
#276 - 'De mens is tot magie in staat', Diederik Samsom over de indrukwekkende 'race' om het klimaat te redden
Diederik Samsom is misschien wel een van de interessantste politici van de afgelopen twintig jaar. Als leider van de PvdA haalde hij in 2012 maar liefst 38 zetels – kom daar nu maar eens om. Hij verloor die verkiezingen van Mark Rutte (41 zetels), met wie hij vervolgens ging samenwerken. En de PvdA lijkt daar nooit helemaal meer van hersteld.
Toch draait zijn carrière vooral om één groot thema: k
#275 - De Russen komen? De Russen zijn er al, maar waar zijn wij? (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
We moeten het over Rusland hebben. De dreiging lijkt toe te nemen: mysterieuze drones duiken overal in Europa op, en er is meer aan de hand
“De Russen zijn er al,” schrijft historicus Beatrice de Graaf in NRC. “Maar waar zijn wíj?”
Dat is de urgente vraag die Beatrice opwerpt. Ze doet onderzoek naar Russische inmenging en ziet zorgwekkende ontwikkelingen. Want Rusland voert niet alleen oorlog me
#274 - Waarom we de dood moeten herwaarderen (met Manu Keirse en Stefan Paas)
Hij trekt volle zalen in Nederland en België door te praten over… de dood. Wij zijn als samenleving geneigd de dood weg te stoppen - misschien jij ook wel - maar dat is volgens hem helemaal niet nodig. Sterker nog: “We moeten de dood herwaarderen, als onderdeel van het leven.”
Dat zegt Manu Keirse, psycholoog en rouwdeskundige, van wie wereldwijd meer dan 200.000 boeken zijn verkocht. Al van jong
#273 - Nederland na de verkiezingen: D66, PVV, CDA, GL-PvdA en (on)behagen (met Josse de Voogd en Stefan Paas)
Het waren de spannendste Tweede Kamerverkiezingen ooit – zo wordt gezegd. Behalve voor Josse de Voogd, want die had de uitslag grotendeels goed voorspeld.
Josse de Voogd is electoraal geograaf en heeft altijd een unieke blik op verkiezingsuitslagen – en vooral op de diepere, culturele, ja zelfs geologische lagen daaronder. Dat maakt gesprekken met Josse altijd anders dan met de politieke duiders
#272 - De 'non' op de Zuidas - over geld, geloof en gedrevenheid (met Isabella Wijnberg en Stefan Paas)
Ze staat bekend als ‘de non op de Zuidas’. Want ze is daar advocaat - in het financiële hart van Amsterdam - aan de top van de zakelijke piramide. Maar ze is óók een toegewijd zuster binnen een katholieke gemeenschap.
Isabella groeide grotendeels op zonder geloof, maar een rationele zoektocht – ze studeerde theologie en filosofie in Parijs – bracht haar tot de bijzondere plek waar ze nu is.
Hoe
#271 - "Dit zijn de belangrijkste verkiezingen sinds WOII", Joris Luyendijk over populisme, Oekraïne, Israël-Gaza en mannen
“De komende Tweede Kamerverkiezingen zijn de belangrijkste sinds de Tweede Wereldoorlog,” zegt schrijver en antropoloog Joris Luyendijk.
Ja, hij is weer terug in De Ongelooflijke. Ons vorige gesprek met hem – over Trump, Amerika en het verraad aan Europa – maakte een half jaar geleden enorm veel los. Zó veel zelfs, dat Joris erdoor in Oekraïne belandde. En dat was, zoals hij zelf zegt, een verple
#270 - Vrede in het Midden-Oosten? (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
Wát een dagen hebben wij (en de wereld) achter de rug. Zou het dan tóch gebeuren? Vrede in het Midden-Oosten?
De eerste stappen lijken gezet: er is een akkoord gesloten tussen Israël en Hamas.
En dat was allemaal misschien wel ondenkbaar geweest zonder die ene man: Donald J. Trump. Wat zegt dit?
En hoe hoopvol kunnen we zijn? Hoe bereik je vrede? Wordt vrede gerealiseerd door zachte krachten -
#269 - Politieke mythes, Israël-Gaza, 'eigen volk eerst' en de kerk (live met Kees van Ekris en Stefan Paas)
Kees van Ekris is sinds kort scriba – zeg maar de leider – van bijna anderhalf miljoen Nederlanders. Want zoveel leden telt de Protestantse Kerk in Nederland. Kees staat bekend om zijn scherpe en bezielde observaties over cultuur en samenleving. En dat komt goed uit, want het zijn ronduit woelige tijden.
We zagen in Den Haag een ‘eigen volk eerst’-demonstrantie, waar nota bene christelijke symbol
#268 - 'Europa heeft zijn ziel verkocht', economie, cultuur en... hypotheekrenteaftrek (met Paul Schenderling en Stefan Paas)
‘We hebben als Europa onze ziel verkocht’, met de nadruk op verkocht. Dat zegt econoom Paul Schenderling. In zijn nieuwe boek Continent van de kwaliteit analyseert hij scherp wat er misgaat in onze economie én cultuur. En de oorzaak zit dieper dan koopkrachtplaatjes – veel dieper.
Volgens Schenderling is er een grondige verbouwing nodig van onze economie en samenleving. Maar, zo benadrukt hij, er
#267 - Waarom de politiek geen antwoord heeft op ons onbehagen (met Roxane van Iperen en Stefan Paas)
Over een maand gaan we naar de stembus. Maar wat staat er écht op het spel? Misschien wel de democratie zelf.
Schrijver en essayist Roxane van Iperen waarschuwt dat we op een kantelpunt staan. Je voelt het overal broeien: in Amerika, met de moord op activist Charlie Kirk en president Trump die zelfs comedians van de buis wil weren. Maar ook in Nederland groeit het onbehagen.
Waar zit het problee
#266 - Hoe begrijp je de wereld en jezelf beter? De Ongelooflijke begint iets nieuws! (met Catharinus van den Berg en Stefan Paas)
Wil jij ook meer begrijpen van onze wereld en cultuur? Van kunst, geschiedenis en geloof – en de verhalen die ons gevormd hebben?
En snak jij naar meer schoonheid in je leven, naar meer inspiratie en bezieling?
Wij wel. Daarom zijn we bij De Ongelooflijke een nieuw online platform gestart. Samen met experts gaan we op zoek naar het Ware, het Schone en het Goede (om met Plato te spreken). We (her)
#265 - Waarom onze moderne levensstijl botst met wie wij werkelijk zijn (met Gabriël van den Brink en Stefan Paas)
Hoe kom je als mens nou écht tot je recht? Die vraag staat centraal in het monumentale boek – zeg maar gerust levenswerk – van filosoof en emeritus hoogleraar Gabriël van den Brink. Hij onderzocht de geschiedenis van de mens, van de oertijd tot nu, en komt tot een urgente conclusie: we zijn onszelf onderweg kwijtgeraakt.
De moderne tijd waarin we leven sluit steeds minder aan bij wie wij als mens
#264 - Arjen Lubach over satire, zijn depressie en (on)geloof
We spreken de bekendste ongelovige én satiricus van ons land: Arjen Lubach. Maar hoe bedenk je satire in een tijd waarin de politiek zelf absurdistisch lijkt?
Het dagelijkse nieuws liet hem in ieder geval niet onberoerd. Samen met andere factoren leidde dat tot sombere, negatieve gedachten – zeg maar een depressie. Hoe gaat hij daarmee om?
Verder verkennen we de grenzen van satire, van Oekraïne
#263 - 'We zijn cultureel verdwaald, en dit is de oorzaak' (met Jitske Kramer en Stefan Paas)
We leven in een buitengewone tijd, waarin oude verhalen afbrokkelen en nieuwe verhalen ontstaan. Een soort tussenfase, vol chaos en verandering – of, met een moeilijk woord: liminaliteit.
Dat zegt antropoloog Jitske Kramer in haar boek Tricky Tijden. Volgens haar zijn we ‘cultureel verdwaald’ – en dat heeft één duidelijke reden. Om als samenleving weer de weg terug te vinden, hebben we rituelen en
#262 - De bijna-doodervaring van Reinier Sonneveld en waarom iedereen naar de hemel gaat volgens hem
Misschien is het wel de grootste vraag die er is: is er leven na de dood? Reinier Sonneveld denkt daar veel over na. Als kind had hij zelf een bijna-doodervaring, en later verdiepte hij zich in de wetenschappelijke onderzoeken naar dit fenomeen - en dat zijn er opvallend veel!
Wat valt er nou echt van te zeggen? Nou, volgens Reinier behoorlijk wat. Hij is ervan overtuigd dat er leven na de dood i
#261 - Israël op ramkoers in Gaza en met de wereld (met Jan van Benthem en Stefan Paas)
Misschien ben jij ook volledig het overzicht kwijt als het gaat om Israël, Hamas en de verschrikkingen in Gaza. De propaganda vliegt je om de oren – wat kun je nog geloven? En de wereld vraagt zich steeds meer af: waar is Israël in hemelsnaam mee bezig?
Het land komt ook steeds meer alleen te staan. Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk willen de Palestijnse staat erkennen, net als het CDA hier in
#260 - De schoonheid van Nederland en het 'herraadselen' van de wereld (met Hilbrand Rozema en Stefan Paas)
Hij reist al 25 jaar kriskras door Nederland — en vooral ook langs de rafelranden. Wat hij daar ziet: schoonheid, bijzondere mensen en vergeten geschiedenissen.
Die ontmoetingen zetten Hilbrand Rozema aan het denken over ons land, en in het bijzonder over de Nederlandse identiteit. We moeten weer van Nederland gaan houden, vindt hij. Maar waarvan dan precies? En wat waren de meest bijzondere – mi
#259 - De kwetsbaarheid van Nederland (met NCTV Pieter-Jaap Aalbersberg en Beatrice de Graaf)
De machtsbalans in de wereld is aan het verschuiven, en dat maakt Nederland ontzettend kwetsbaar. Volgens Pieter-Jaap Aalbersberg, sinds 2019 Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, is het dan ook geen kwestie óf we te maken krijgen met maatschappij-ontwrichtende situaties, maar wanneer.
Op 1 september neemt hij afscheid van zijn functie en gaat hij met pensioen. Een goed momen
#258 - De nieuwe 'space race': waarom het leger de ruimte in gaat (met luitenant-kolonel Shar Timman en Stefan Paas
Niet iedereen heeft het door, maar we zitten midden in een nieuwe ruimtewedloop — een nieuwe ‘space race’. Grootmachten als de VS, Rusland en China richten hun blik opnieuw op de ruimte. Niet alleen voor satellieten of communicatie, maar ook voor bewapening. Of zelfs: oorlog.
En ook Nederland doet mee. Sinds deze maand is de Luchtmacht — of officieel: het Commando Luchtstrijdkrachten — omgedoopt
#257 - 'We leven in een sociaal experiment'; over AI, techniek en de aanval op de ziel (met Roderick Nieuwenhuis en Stefan Paas)
De machines rukken op! Of het nou gaat om de smartphone, kunstmatige intelligentie, of dieper nog: de manier waarop we onbewust naar de wereld kijken. Ons hele leven – en zelfs ons mensbeeld – is beïnvloed door de machine. Zijn wij de machines nog de baas, of is het inmiddels andersom?
Roderick Nieuwenhuis is daarom terug in De Ongelooflijke. Hij is journalist, historicus en schreef het boek 'Men
#256 - Hoe komt Nederland aan zijn (superieure) zelfbeeld? Een 'donderpreek' met Janneke Stegeman en Stefan Paas
Wij Nederlanders zijn vrij, tolerant en verlicht! Dat is althans hoe we onszelf graag zien. Maar waar komt dat beeld vandaan? En is het wel terecht? Of kleeft er ook een schaduwkant aan onze nationale trots?
Spoiler: ja, dat stelt theoloog Janneke Stegeman in haar nieuwe boek Uitverkoren, hoe Nederland aan zijn zelfbeeld komt, dat ze samen met Saskia Pieterse schreef. Een boek dat misschien wel l
#255 - De strijd om de waarheid: oorlogsretoriek, fake news en complotten (live met Rik Peels en Stefan Paas)
In deze aflevering gaan we op zoek naar de waarheid. Er is vandaag de dag meer informatie dan ooit, maar ook meer verwarring. Hoe kun je nog weten hoe het écht zit, te midden van fake news, complottheorieën en liegende presidenten? Hoe kunnen we helder denken in deze verwarrende tijd?
In deze aflevering zoeken we naar antwoorden aan de hand van concrete thema’s: een internationale hoax met gigan
#254 - De apocalyptische oorlog in Israël, Iran en Gaza (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
Alsof er nog niet genoeg oorlog was in de wereld, is er nu nog een bijgekomen: die tussen Israël en Iran. En ook de strijd in Gaza woedt onverminderd voort.
Maar er is iets wat vaak wordt gemist in de berichtgeving over deze oorlogen. Dat is de religie en ideologie áchter de strijd, die soms haast apocalyptische trekken vertoont.
Want wat we in het Midden-Oosten zien, is méér dan een postkolonia
#253 - Wordt Nederland weer christelijker? Waarom jongeren weer gaan geloven (met Romy Kersten, Tim Kuijsten en Stefan Paas)
Er is iets opmerkelijks aan de hand. Toen we zes jaar geleden begonnen met De Ongelooflijke Podcast, leek het een voldongen feit: Nederland – en het Westen – wordt steeds minder religieus. De kerken stromen leeg. Secularisatie!
Maar is dat nog wel zo? Gebeurt er in Nederland en andere westerse landen niet juist het tegenovergestelde? Laat nieuw onderzoek zien dat de interesse in religie en kerk t
#252 - De diepere verklaring voor de val van het kabinet: hoe de politiek zijn ziel verloor (met Tom van der Meer en Stefan Paas)
Wat een week was het – de week waarin Wilders het kabinet ten val bracht. Iedereen heeft er een mening over, maar wij zoeken naar de diepere oorzaken van de politieke chaos waarin we beland zijn.
En dat doen we – zoals jullie van ons gewend zijn – met een expert, een van de scherpste politieke duiders die we kennen: hoogleraar politicologie aan de UvA Tom van der Meer. Hij is nooit te beroerd om
#251 - Gender, geloof en ideologie met reformatorische endocrinoloog en genderonderzoeker Martin den Heijer
Het is een van de heetste hangijzers van deze tijd: gender.
Hoe zit het nou echt? Zijn man en vrouw (of iets daartussenin) sociale constructen – dingen die je kunt kiezen en veranderen? Of zijn het biologische feiten – iets waarmee je geboren, misschien zelfs geschapen bent?
Het onderwerp leidt tot felle discussies in de media en politiek. Van Trump, die wettelijk wil vastleggen dat er maar twee
#250 - (bonus) Hét grote debat: had Augustinus een baard? (Paul van Geest vs. Rik Peels)
Een speciale jubileumaflevering #250 – met misschien wel ons beste óf slechtste idee ooit.
Een debat tussen twee prominente professoren, twee filosofische en theologische zwaargewichten. Over een urgente én gewichtige kwestie: had Augustinus een baard?
Het begon allemaal tijdens een eerdere jubileumaflevering (namelijk aflevering 200 (https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/109
#249 - 'We bevinden ons in een mentale epidemie', stelt psychiater Rogier Hoenders, maar er is een uitweg
Het zijn schokkende cijfers: 1 op de 4 Nederlanders heeft een psychische aandoening, en onder jongeren loopt zelfs 1 op de 3 rond met psychische klachten. En dat percentage stijgt al jaren – al vóór corona. Wat is er aan de hand?
"We leven in een groot experiment," zegt psychiater Rogier Hoenders. Wat bedoelt hij daarmee? Wat moet er anders? En belangrijker nog: hoe blijf je mentaal wél gezond?
#248 - Wie bepaalt de nieuwe wereldorde? (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
De wereld snakt naar vrede – maar wie kan die vrede eigenlijk brengen? Wie bepaalt de wereldorde?
Een belangrijke vraag, want overal broeit het. Poetin bouwt troepen op langs de oostgrens van de NAVO. De situatie in Gaza wordt steeds uitzichtlozer. Trump reisde naar het Midden-Oosten en droomt hardop van de Nobelprijs voor de Vrede. En de allereerste woorden van de nieuwe paus waren: ‘Vrede zij m
#247 - Hoe smartphones, social media en AI ons geestelijk kapot maken (met Jonathan Haidt)
Hij is een van de meest belangrijke denkers van dit moment, met een grote wereldwijde impact: sociaal-psycholoog Jonathan Haidt. Als hoogleraar aan New York University doet hij baanbrekend onderzoek naar de impact van sociale media en smartphones op onze geestelijke gezondheid. En die impact is, volgens hem, gigantisch — vooral op jongeren.
De situatie is urgent want volgens Haidt is dit ons laats
#246 - De nieuwe paus Leo XIV: Dit is wat je moet weten (met Anton de Wit, Aafke Romeijn & Paul van Geest)
Habemus papam! Er is een nieuwe paus: Leo XIV, geboortenaam Robert Francis Prevost. Voor het eerst is het een Amerikaan – en dat is saillant, zeker in het licht van die andere Amerikaanse wereldleider: Donald Trump.
Wat betekent deze keuze voor de katholieke kerk? En voor de wereld? Wat weten we al over deze nieuwe paus – en vooral: wat nog niet?
We vragen het aan onze katholieke vriend van de s
#245 - De oorlog die door Nederland is verzwegen: de 'religieuze' strijd tegen Indonesië (met Koos-jan de Jager en Stefan Paas)
Het is vandaag 4 mei, Dodenherdenking. Een moment waarop we stilstaan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, die 80 jaar geleden eindigde. Of was dat eigenlijk 76 jaar geleden? En waren wij in Nederland vooral slachtoffers in die oorlog — of ook daders?
Die vragen dringen zich op als we kijken naar wat vaak een 'vergeten' of 'verzwegen' oorlog wordt genoemd: de strijd van Nederland tegen
#244 - Lieke Marsman is ongeneeslijk ziek – en kreeg een godservaring die haar atheïsme op z’n kop zette
'Nu ik zoveel over de dood heb nagedacht, durf ik te zeggen dat ik er niet bang meer voor ben.' Een van de vele indringende zinnen uit Op een andere planeet kunnen ze me redden, het nieuwe boek van Lieke Marsman. En wát een boek is het. Lieke Marsman – voormalig Dichter des Vaderlands – heeft een zeldzame, ernstige vorm van kanker. De dood zit haar op de hielen, zo schrijft ze, en dat verandert al
#243 - Paus Franciscus (1936-2025): zijn leven, invloed en opvolging (met Anton de Wit en Stefan Paas)
Een speciale aflevering die in het teken staat van het overlijden van paus Franciscus. Een spraakmakende paus, dat is hij altijd geweest, en een wereldleider, want dat ben je met 1,3 miljard katholieken wereldwijd.
Paus Franciscus, of Jorge Bergoglio zoals zijn echte naam luidt, was de eerste niet-Europese paus in ruim 1000 jaar. Een paus die dingen behoorlijk anders deed dan zijn voorganger, met
#242 - De kracht van Europa, de ziel van Pasen en een seculiere Matthäus-Passion (met Bart Groothuis en Stefan Paas)
In deze aflevering zoeken we de verdieping van Pasen, maar wel met beide benen in deze woelige wereld.
En dat geldt helemaal voor onze gast: Bart Groothuis, Europarlementariër voor de VVD. De laatste tijd is hij veel in de media te zien — bij Nieuwsuur, Eva Jinek, Buitenhof — omdat de thema’s waar hij zich al jaren mee bezighoudt nu volop in de schijnwerpers staan. Denk aan de opkomst van autocra
#241 - De denkers achter Trump (live met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
Wie zijn de denkers – en wat zijn de ideologieën - achter Trump?
Een belangrijke vraag, nu de hele wereld naar adem hapt bij alles wat er gebeurt.
Tijdens zijn eerste termijn leek Trump misschien nog mee te vallen qua radicaliteit, maar Trump II begint meteen een stuk feller: ideologischer, radicaler.
Alsof alles op de schop moet: vrije handel, de democratische wereldorde, ontwikkelingshulp en
#240 - Een uur hoop en optimisme met 'echte heiden' Tommy Wieringa
Zou het dan toch gebeuren? Voor de verandering eens een optimistisch, hoopvol uur in De Ongelooflijke. We sluiten het niet uit!
Te gast is Tommy Wieringa, een van Nederlands bekendste schrijvers. Hij schreef bekroonde boeken als Joe Speedboat en Dit zijn de namen, maar nu is hij de auteur van het essay voor de Maand van de Filosofie: Optimisme zonder hoop.
Tommy is iemand die grote, moeilijke o
#239 - 'De VS heeft ons verraden, nu moeten we serieus worden' (met Joris Luyendijk en Stefan Paas)
'Wat we nu meemaken is de grootste verandering uit jouw en mijn leven, want onze vrijheid is in direct gevaar.' Dat zijn de urgente woorden van journalist en antropoloog Joris Luyendijk.
En hij doelt daarmee op de VS, die volgens hem steeds meer veranderen van ‘grote beschermer’ naar ‘grote dreiging’ voor Europa.
Wat is er aan de hand? Is het echt zo erg? En wat moet dan onze opstelling zijn?
D
#238 - Wat maakt gelukkig? Bestaat God? 800 jaar Thomas van Aquino! (met Niko Schonebaum en Stefan Paas)
Wat maakt gelukkig? Bestaat God? En wat is de oorsprong van het universum? Dat zijn zomaar een paar van de vragen die Thomas van Aquino behandelt in zijn werk.
Thomas van Aquino is een van die historische figuren die je eigenlijk wel moet kennen, hij is één van de grootste Europese denkers ooit. Hij werd 800 jaar geleden geboren en vanwege zijn verjaardag tourt hij nu ook door Europa, althans zij
#237 - Worden we steeds conservatiever, autocratischer en religieuzer? (met Quita Muis en Stefan Paas)
We zien van alles veranderen in de wereld en politiek, maar hoe veranderen mensen eigenlijk zélf in hun opvattingen en ideeën?
Dat onderzoekt socioloog Quita Muis, die telkens in de media verschijnt met interessante onderzoeken, zoals:
* Jongeren worden – tegen alle verwachtingen in – steeds conservatiever.
* Jongeren staan steeds meer open voor autoritaire leiders, zeg maar dictators.
* Hogeropg
#236 - Amerika glijdt af en Europa staat op! (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
We proberen je door deze verwarrende tijden te loodsen. Want: enerzijds zien we Amerika voor onze ogen afglijden en zich afwenden van Europa. Maar we zien ook Europa opstaan, lijkt het wel! Eensgezind en daadkrachtig, en dat zijn twee woorden die niet vaak in één zin met Europa genoemd worden. Zo wil Europa 800 miljard uitgeven aan wapens, maar is dat echt nodig? Brengt dat echt vrede dichterbij?
#235 - 'Wat Trump en Musk doen kost mensenlevens!' Over naastenliefde en eigenbelang (met Paul Schenderling en Stefan Paas)
Het zijn bizarre tijden, we hebben allemaal gezien wat er in het Witte Huis is gebeurd en hoe Trump telkens met zijn uitspraken en acties het nieuws domineert. Maar in deze aflevering houden we onze ogen op de bal: wat is er het meest van belang? Nou, bijvoorbeeld dit:
We leven in een tijd waarin de rijkste man ter wereld – Elon Musk – noodhulp aan de allerarmsten stop kan zetten.
Want dat is wa
#234 - 'Ik mocht eigenlijk niet bestaan', 5 jaar na ontsnapping uit Ruinerwold-sekte met Israel van Dorsten
De eerste 25 jaar van zijn leven bracht hij afgezonderd van de wereld door, in een sekte, waar hij eigenlijk niet mocht bestaan. Maar de afgelopen vijf jaar leefde hij in vrijheid en werd hij zelfs een bekende Nederlander. Wat een contrast.
Israel van Dorsten is een van de zonen van de beroemde Ruinerwold-familie. Jarenlang zaten ze verstopt in een boerderij omdat vader geloofde dat hij de messias
#233 - Waarom kwantum alles gaat veranderen (over geloof & wetenschap met Carlo Beenakker en Stefan Paas)
Het wordt misschien wel de wetenschappelijke doorbraak van onze tijd: kwantumcomputers. Computers die zoveel rekenkracht bezitten dat ze de wereld op zijn kop gaan zetten en complexe vraagstukken kunnen oplossen - van het ontwikkelen van medicijnen voor nu nog ongeneeslijke ziektes tot nieuwe oplossingen voor klimaatverandering.
Kortom, grote beloftes... en dat komt allemaal door die mysterieuze
#232 - De democratie in een existentiële crisis? Extreemrechts rukt op in Duitsland (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
Verkeert de democratie – en daarmee onze samenleving – in een existentiële crisis? Een crisis die raakt aan de fundamenten, misschien wel de levensbeschouwing waarop alles is gebaseerd?
Er is in Nederland en wereldwijd van alles aan de hand maar vandaag zoomen we in op onze buren: Duitsland. Een belangrijk land, onze belangrijkste handelspartner, en cultureel zijn we verwant.
Maar Duitsland staa
#231 - Waarom de orthodoxe kerk wél groeit en populair is bij influencers als Jordan Peterson (met Ruben van der Kaap en Stefan Paas)
Er is iets opmerkelijks aan de hand. Want waar veel kerken krimpen of moeten sluiten, gaat de orthodoxe kerk regelrecht tegen deze trend in. De kerk groeit, en is zelfs een hype op internet, mede door mensen als Jordan Peterson die er positief over spreken. Ook in Nederland melden de orthodoxe kerken dat de aanwas zo groot is dat ze het nauwelijks nog aankunnen. De kerk groeide in 10 jaar met zo'n
#230 - De nieuwe 'Bokito-wereldorde' waarin Poetin en Trump ons uit elkaar spelen (met Rob de Wijk en Stefan Paas)
We bevinden ons in een nieuwe wereldorde sinds de inauguratie van Trump. En niet zomaar een wereldorde, maar een 'Bokito-wereldorde', dat zegt buitenlandexpert Rob de Wijk, hoogleraar in Leiden en verbonden aan het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Je kent hem misschien ook van de populaire podcast Boekenstijn & De Wijk.
Hoe ziet de nieuwe wereldorde eruit? Wat is daarin de rol van reli
#229 - Van seculier D66-milieu naar dominee en schrijver van 'een van de beste religieuze boeken': Claartje Kruijff
Ze schreef volgens Trouw een van de vijf beste religieuze boeken van het afgelopen jaar: Claartje Kruijff. Ze is nu predikant en theoloog - zelfs voormalig Theoloog des Vaderlands - maar heeft een bijzondere route afgelegd. Claartje groeide op in een 'seculier D66-gezin', studeerde psychologie en had een succesvolle baan in het financiële hart van Londen. Ze had eigenlijk alles, maar toch knaagde
#228 - Het wereldbeeld van Elon Musk en andere superrijke techgiganten (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)
We moeten het over Elon Musk hebben, en andere superrijke techgiganten. Want sinds de overwinning van Trump hebben zij steeds meer invloed gekregen. En onder die invloed schuilt een wereldbeeld – misschien zelfs een nieuwe religie.
Nu denk je misschien: rijke mensen die invloed hebben op politiek en cultuur, dat is toch niets nieuws? Toch is er deze keer iets anders aan de hand. In deze afleverin
#227 - 'We staan aan de vooravond van de grootste verandering ooit' (met Jan Rotmans en Stefan Paas)
Bevinden we ons in de de grootste transitie en maatschappelijke verandering ooit? Ja, zegt hoogleraar transitiekunde Jan Rotmans: 'Dit is nog groter dan de industriële revolutie.'
Rotmans is een pionier in de klimaatwetenschap, maar zijn blik reikt verder. Hij ziet de verandering zich voltrekken in de hele samenleving, voor ieder persoonlijk, zelfs op religieus niveau. Vooral dat laatste is voor
