OVT Doc
OVT Doc (voorheen Het Spoor terug) is een podcast met verhalende documentaires van OVT, het geschiedenisprogramma van de VPRO. Elke week wordt een nieuwe documentaire uitgebracht, met af en toe bijzondere series zoals 'De plantage van onze voorouders', 'Liefste Lies', 'De elf stemmen van Srebrenica' en 'Kweekje'.
Episodes
Het probleem de wereld in. De geschiedenis van Blijf van m'n Lijf
Het was schokkend nieuws deze week: Vier mannen zijn aangehouden in een groot onderzoek naar het drogeren en seksueel misbruiken van vrouwen.
Reden voor ons om de documentaire te herhalen die Christianne Alvarado maakte over de begintijd van de ‘Blijf van m’n lijfhuizen.’ De opvanghuizen voor mishandelde vrouwen ontstonden in een tijd waarin geweld tegen vrouwen absoluut niet serieus werd genom
Radio op grote hoogte
Helikopters, hoogwerkers en zakken met geld. In de jaren ’70 en ’80 kon alles bij de VPRO Radio. Tenminste: dat is wat makers Tom Hofland en Pascal van Hulst in de wandelgangen hoorden. Als kinderen van de jaren ’90, en makers van nu, werden ze stikjaloers op die zogenaamde gouden jaren. Maar was het toen echt alle dagen feest?
Naar aanleiding van het 100-jarig bestaan van de VPRO maakten Tom en
Uit de pas - Het vrijgevochten leven van danseres Darja Collin. Deel 2
Ze was vrijgevochten, gedreven, getalenteerd en van grote betekenis voor de dans: Darja Collin, de eerste Nederlandse danseres die internationaal doorbrak. Programmamaker Katinka Baehr maakte samen met Arend Hulshof, die een boek over Darja Collin schreef een tweedelige documentaire. Over haar avontuurlijke leven, haar dans en haar (korte en ongelukkige) huwelijk met schrijver, dichter en scheepsa
Uit de pas - Het vrijgevochten leven van danseres Darja Collin. Deel 1
Ze was vrijgevochten, gedreven, getalenteerd en van grote betekenis voor de dans: Darja Collin, de eerste Nederlandse danseres die internationaal doorbrak. Programmamaker Katinka Baehr maakte samen met Arend Hulshof, die een boek over Darja Collin schreef een tweedelige documentaire. Over haar avontuurlijke leven, haar dans en haar (korte en ongelukkige) huwelijk met schrijver, dichter en scheepsa
Chanel Nº 5: spiegel van de tijd
Geen parfum is zo beroemd als Chanel Nº 5 dat deze week 105 jaar bestaat. Sinds het ontstaan in 1921 doen er veel verhalen de ronde over het parfum. Dat Marilyn Monroe 's nachts een paar druppels droeg bij wijze van onzichtbare nachtjapon, dat er wereldwijd iedere dertig seconden een fles wordt verkocht, dat Coco Chanel de geur liet maken om het verdriet over haar verongelukte minnaar te verwerken
De laatste der Franciscanen
In de moerasjungle van de zuidkust van West Papoea leven stammen als de Asmat en de Marind. Zij waren in de koloniale tijd, toen het gebied nog Nederlands Nieuw Guinea heette, vooral bekend om hun koppensnelpraktijken en kannibalisme. En juist daar streken na de oorlog verschillende katholieke bedelordes neer. Vooral Franciscaner missionarissen waren goed vertegenwoordigd. Zij gingen een dans aan
Post uit Parijs
Post uit Parijs: Het kunstenaarsleven van Sanne Bruinier
Sanne Bruinier was een eigengereide kunstenares uit Den Haag die eind 19e eeuw tegen alle conventies in alleen naar Parijs reisde om daar schilderlessen te nemen. Bruinier bewoog zich in artistieke kringen waar het allemaal gebeurde. Dat ze het als vrouw in heel veel opzichten moeilijker had dan de mannen vond ze onaanvaardbaar. Waarom moc
Gevaarlijke boeken!
In de historische bibliotheek van Teylers Museum staan verschillende wetenschappelijke boeken die door de eeuwen heen verboden zijn door de Kerk of de Staat. Maar de laatste jaren worden weer steeds meer boeken verboden – en niet alleen in het Amerika van Donald Trump. Wat zijn de gevolgen van het uitwissen van informatie? En welke boeken liggen onder vuur?
De tentoonstelling Gevaarlijke boeken –
De belofte van het zout
Dat er kolenmijnen in Limburg waren en dat er gas in de grond in Groningen zit, dat weten we. Maar dat er in Nederland ook zout wordt gewonnen, is veel minder bekend. Toch gebeurt dat al sinds vlak na de Eerste Wereldoorlog in Twente en sinds de jaren vijftig ook in Oost-Groningen.
En daar, in Oost-Groningen, ligt die zoutwinning nu onder vuur. De provincie voert een rechtszaak en bewoners kome
Over oude apparaten die niet sterven
Waren handmixers, stofzuigers en radio's vroeger beter dan nu? Iedereen heeft daar wel anekdotisch bewijs voor in huis; de elektrische boor die nog van opa was, of een cassetterecorder die al vijftig jaar rondjes draait. Maar wat zeggen de experts die heden en verleden met elkaar kunnen vergelijken? Luister naar 'Over oude apparaten die niet sterven’, een documentaire van Marten Minkema, met een g
Rolschaatsen op de snelweg
Deze week debatteerde de Tweede Kamer over oplossingen voor de energiecrisis die is ontstaan door de oorlog met Iran. In dat debat werd ook de link gelegd met de oliecrisis in de jaren ’70 en er werd door de SGP zelfs geopperd opnieuw autoloze zondagen in te voeren. Dat voorstel werd niet erg serieus genomen of zelfs als schrikbeeld afgeschilderd. Maar hoe ging dat in 1973 toen autoloze zondagen w
Amritha Sher-Gil
'Europa is van Picasso, Matisse, Braque en vele anderen. India behoort alleen mij toe.’ Met deze woorden beschreef Amrita Sher-Gil (1913–1941) haar positie in de kunstwereld. Ze wordt beschouwd als een van de grootste vrouwelijke avant-gardekunstenaars van het begin van de 20e eeuw. Een pionier op het gebied van moderne Indiase kunst. Uniek is haar transculturele stijl; een vermenging van Europese
Voor Alia
Nergens ter wereld hebben vrouwen zoveel beperkingen als in Afghanistan. ‘Genderapartheid’ heet het systeem van het tweede Talibanregime, waarin vrouwenrechten stelselmatig worden geschonden. Meisjes mogen vanaf hun twaalfde niet meer naar school; vrouwen mogen niet werken; er mag niet worden gezongen; en in het onderwijs zijn door vrouwen geschreven boeken verboden.
Hoe dat is gekomen, is te hor
Hondenrassen
Het blijft een thema waar veel discussie over bestaat: het fokken van rashonden. Hoe ver moeten we daarin gaan? En ten koste van wat? En wanneer ontstonden de eerste rashonden eigenlijk? Luister naar de eerder gemaakte documentaire ‘Touch of Gold - Daylight Charisma’ (door Laura Stek).
Jeugd versleten, deel 2
Wereldwijd is kinderarbeid een enorm probleem: 138 miljoen kinderen werken, van wie 54 miljoen gevaarlijk of schadelijk werk doen.
In Nederland is kinderarbeid uitgebannen. Althans, als je het uitbuiten van kinderen door hun eigen ouders op social media niet meetelt. Een wet die kindvloggers beter moet beschermen is in de maak.
En hoewel we dat uitbuiten op Instagram en TikTok niet moeten baga
Jeugd versleten, deel 1
Begin februari vond in Marrakech in Marokko de 6e Wereldconferentie over de uitbanning van kinderarbeid plaats. 2025 had het jaar moeten zijn dat er wereldwijd een einde aan kinderarbeid zou zijn gekomen, maar dat doel is niet gehaald. Nog altijd werken er 138 miljoen kinderen, van wie 54 miljoen gevaarlijk of schadelijk werk doen.
In Nederland is kinderarbeid wel uitgebannen. Maar wie denkt dat
Pottenkijkers ongewenst
Een grote ruzie tussen de Verenigde Staten en Groot-Brittannië over een tropische eilandengroep in de Indische Oceaan is begin februari met een sisser afgelopen. Het gaat om de Chagos-eilanden, die ten zuiden van de Maladiven liggen en onderdeel zijn van de Britse overzeese gebieden. Groot-Brittannië zou de eilanden overdragen aan voormalige kolonie Mauritius. Maar daar werd de VS woedend over, wa
Het ideale silhouet
We zijn er maar druk mee: het kneden, trainen en corrigeren van ons menselijk lichaam. Die zoektocht naar het ideale lichaam is niet nieuw. Altijd al probeerden we onze contouren te veranderen en aan te passen aan het heersende schoonheidsbeeld. Maar voor de introductie van cosmetische ingrepen en uitgebreide fitness-routines was men voornamelijk afhankelijk van ondermode: korsetten snoerden de t
De duiven
Het is de ‘Week van het vergeten kind’. Daarin wordt specifiek aandacht gevraagd voor de uithuisplaatsingen van kinderen, nog steeds duizenden per jaar. Vaak maakt het meer kapot dan dat het oplost. In de jaren 60 en 70 konden kinderen terecht komen in het Amsterdamse burgerweeshuis aan het IJsbaanpad. Architect Aldo van Eyck creëerde in 1960 een complex dat oogde als een kashba of een labyrint. D
Van activist tot mensensmokkelaar
In de jaren ‘80 zonden we bij OVT een 11-delige serie uit met de fantastische titel en introductie: ‘De korte en nimmer vertelde geschiedenis van alternatief Nederland in de Woelige jaren zestig, in elf delen verklaard en uitgelegd voor de jeugd van de jaren tachtig en al die anderen die het ook maar van horen zeggen hebben.’
Aflevering 3 ging over de Vietnam-beweging en over hoe ver sommige act
Clasien Meursing, woningopzichteres
Historicus Mirjam Prenger ontdekte in het archief van het Amsterdams Bouwfonds de aantekenschriftjes van woningopzichteres Clasien Meursing. In haar notities komt het doen en laten van de bewoners van een woonblok in de Amsterdamse Indische Buurt in de jaren ’20, ’30 en ’40 tot leven. Meursing was de spil waar de woonblokgemeenschap om draaide. Ze haalde niet alleen wekelijks de huur op maar funge
Bonusaflevering: Wij waren allemaal kweekjes
Na haar podcast Kweekje, mi kwekipikin dacht Nicole Terborg haar eigen familiegeschiedenis te hebben verteld. Maar na de uitzending stroomden de reacties binnen: van mensen uit Suriname, Curaçao, Aruba en Nederland die zichzelf herkenden in haar verhaal. Hun berichten lieten Nicole niet meer los. In deze bonusaflevering gaat ze op bezoek bij vijf van hen: Cheryl, Guno, Florence, Naïra en Nzinga, a
De Pensaos. De Mythe van een Vlekkeloze Migratie
Kaapverdië is dit jaar 50 jaar onafhankelijk. Rotterdam en Kaapverdië hebben altijd een nauwe band gehad. Er wonen tussen de 20 en 30 duizend Kaapverdianen, maar toch hoor je weinig over deze migrant. De migratie, en de oorzaken ervan, hebben desalniettemin behoorlijke sporen achtergelaten. Dat veel Kaapverdianen zich toch thuis voelden en voelen in Nederland heeft veel te maken met de grote rol v
De nacht dat de luisteraars kwamen
Het was op een doordeweekse nacht in januari 1978, dat een iconisch hoorspel werd uitgezonden door de VPRO.: ‘De doodsangstescapade’ van radiomaker en fluxus-kunstenaar Willem de Ridder. De Ridder verleidde luisteraars massaal om in de nacht met de auto naar het vissersdorp Woudrichem te gaan. Voor de Woudrichemmers was de nachtelijke invasie een totale verrassing.
Programmamaker Jan Maarten Deur
Moeder-land
In Moeder-Land staan de brieven centraal tussen ouders in een dorp in de Sovjet-Unie en hun dochter Alexandra. Ze worden door de Tweede Wereldoorlog en later door het IJzeren Gordijn van elkaar gescheiden. De 19-jarige Alexandra werd door de Duitsers uit haar dorp in het Noorden van de Sovjet-Unie gehaald en gedwongen om in Duitsland te gaan werken. Daar ontmoet ze Piet, met wie ze na de bevrijdin
De Vrolijke Vernietiging
In Nederland wordt veel en snel afgebroken, maar de sloop van de steenkoolindustrie ging eind jaren zeventig wel erg rap en rigoureus. In Limburg zijn in recordtempo bijna alle torenhoge schoorstenen, koeltorens en liftschachten tegen de vlakte gegooid. Zo is de voormalige mijn Oranje Nassau I in Heerlen nu een leeg veld, hoewel er sinds kort grote billboards staan die historische foto’s tonen van
Stand-up!
Een podium met een kruk, een glaasje water en een microfoon op een standaard. Een man of vrouw die verhalen vertelt en grappen maakt. Geen typetjes, geen liedjes en geen sketches. In de zaal een klein publiek dat lacht, doodstil blijft of terugpraat. Het is inmiddels een bekend beeld, maar stand-up comedy werd pas in de jaren negentig geïntroduceerd in Nederland. De wortels van deze kale podiumkun
Herrijzend Nederland
Deze zomer in OVT: de beste historische documentaires uit andere programma’s en podcasts. Deze laatste aflevering: Aflevering 1 van de 10-delige podcast Herrijzend Nederland. Radio in oorlogstijd, die programmamaker Peter de Ruiter maakte voor Beeld & Geluid.
Als in september 1944 Eindhoven wordt bevrijd, treffen de geallieerden er een in het geheim gebouwde radiozender aan. Met veel improvisat
Een moskee op een ansichtkaart
Deze zomer in OVT: historische documentaires die niet door ons zijn gemaakt maar die we zo mooi vinden dat wij ze graag willen laten horen.
Deze week: Een moskee op een ansichtkaart, een aflevering uit de podcast Platte Grond. Een heel erg fijne podcast over architectuur. Zoals de makers zelf zeggen: Een serie over de kracht van architectuur en over plannen voor de toekomst. Over torenhoge ambi
Verplicht vrije seks
Deze zomer in OVT: de beste historische documentaires uit andere programma’s of podcasts. Deze aflevering: ‘Verplicht vrije seks’, een bizar verhaal over een Nederlandse maöistische commune in de jaren ‘80. Heel erg mooi gemaakt door Jan Maarten Deurvorst voor het programma Radiodoc, de voorloper van de VPRO/NTR podcast DOCS. De documentaire komt uit 2014.
Eindredactie: Jair Stein
Eindmontage:
De Vrouwenflat
Deze zomer in OVT: historische documentaires die niet voor ons zijn gemaakt maar die we zo mooi vinden dat wij ze graag willen laten horen. Deze zondag: ‘De vrouwenflat’, een documentaire van Sandra Rottenberg die ze maakte voor DOCS (VPRO/NTR).
‘De vrouwenflat’ gaat over de flats die tussen 1940 en 1965 verrezen in Nederland, speciaal gebouwd voor alleenstaande werkende vrouwen. Vrouwenorganisat
Bouta's laatste zet
Deze zomer in OVT: historische documentaires die niet voor ons zijn gemaakt maar die we zo mooi vinden dat wij ze graag willen laten horen. Deze aflevering: ‘Bouta’s laatste zet’.
Oud president Bouterse werd in december 2023 definitief veroordeeld tot twintig jaar cel vanwege zijn leidende rol bij de Decembermoorden in 1982. In de podcastserie ‘Bouta’s laatste zet’ van Argos en Investico onderzoe
Vrouwen Vredeskamp Volkel
Begin jaren 80 waren er verschillende protesten tegen de plaatsing van Amerikaanse kruisraketten in Nederland . Het bekendst was het vredeskamp bij de militaire vliegbasis in Woensdrecht, maar ook bij de basis in Volkel werd geprotesteerd. Het was een publiek geheim dat daar al sinds 1959 kruisraketten lagen.
Begin 1984 streek er een Vrouwen Vredes Kamp neer dat in de loop der maanden op steeds m
De 11 stemmen van Srebrenica. Aflevering 7: Azemina. Vasthouden en nooit loslaten
Stiekem luisterde de 8-jarige Azemina mee met de volwassenen en ze merkte: er is iets mis. Maar dat haar zorgeloze leven van de ene op de andere dag veranderde in een horrorfilm, kon ze niet bevatten. Ruim drie jaar zat ze met haar familie vast in Srebrenica, dat afgesloten was van water en elektriciteit, waar bijna geen eten en medicijnen waren en de stad werd continu aangevallen.
Toen de VN-mil
De 11 stemmen van Srebrenica. Aflevering 5: Esmir. Het verhaal van Višegrad
Višegrad, een oude stad met een iconische brug over de Drina. Maar na de genocide is deze prachtige plek voor altijd getekend door gruwelijke misdaden.
Esmir was 12 jaar toen hij in 1992 moest vluchten. Hij neemt ons mee naar zijn ‘mahala’, de wijk waar hij opgroeide. Het is nog hetzelfde, maar toch is alles anders. De mensen met wie hij opgroeide zijn er niet meer. Ze zijn verdreven of vermoord.
Operatie Onthechting: Aflevering 4 - Oh vrouwen
Vooral de foto’s van de Japanse bordelen blijken gevoelig liggen in Japan. Wie was verantwoordelijk, Amerika of Japan? Marianne spreekt een oude zuster, die na de oorlog slachtoffers van dwangprostitutie opving. Wat weet zij over de ervaringen? En hoe denkt ze over Bruce?
Aan het eind van de reis ontmoet Marianne een kleinzoon van een Amerikaanse soldaat en een Japanse vrouw. Hij is benieuwd of z
Operatie Onthechting: Aflevering 3 - De ander
Het is vijf jaar later. Alle Amerikaanse Iwo Jima veteranen zijn overleden. De wereld is in rap tempo veranderd. De dreiging van oorlog is terug van weggeweest. Marianne gaat op zoek naar de oude vijanden van haar opa en vindt een van de laatste Japanse Iwo Jima veteranen. In hoeverre voldoet hij aan het clichébeeld uit de oorlog?
Ook ontmoet ze de kleindochter van een gesneuvelde Japanse Iwo Jim
Operatie Onthechting: Aflevering 2 - No glamour
Operatie Onthechting, een podcast over de onverbloemde realiteit van oorlog
Marianne Ingleby erft het fotoarchief van haar opa Bruce Elkus, Amerikaans legerfotograaf. In 1944 vertrok hij naar het Japanse eiland Iwo Jima, bekend van een van de bloedigste slagen van de Tweede Wereldoorlog.
Ze stuit op expliciete oorlogsbeelden, van dood en verderf of seks in legerbordelen. De foto's blijken dest
Operatie Onthechting: Aflevering 1 - Richting de duisternis
Operatie Onthechting, een podcast over de onverbloemde realiteit van oorlog
Marianne Ingleby erft het fotoarchief van haar opa Bruce Elkus, Amerikaans legerfotograaf. In 1944 vertrok hij naar het Japanse eiland Iwo Jima, bekend van een van de bloedigste slagen van de Tweede Wereldoorlog.
Ze stuit op expliciete oorlogsbeelden, van dood en verderf of seks in legerbordelen. De foto's blijken dest
Geen geld of geweld: de vergeten Bellamyaanse droom
Grote kans dat je er nog nooit van gehoord hebt: Bellamyanen, de aanhangers van het gedachtegoed van de Amerikaanse schrijver Edward Bellamy. En toch waren er in Nederland vanaf de jaren dertig duizenden Bellamyanen met afdelingen in het hele land. Hun ideaal: een samenleving zonder geld, zonder geweld en met gelijkheid voor iedereen.
Programmamaker Katinka Baehr maakte een documentaire op basis
Billie Holiday – Vreemd fruit in het Concertgebouw
In de nacht van 23 op 24 januari 1954 treedt de dan al wereldberoemde Amerikaanse jazz-zangeres Billie Holiday op in het Concertgebouw in Amsterdam. Als ze het lied ‘Strange fruit’ zingt, over de lynchpartijen in haar thuisland, breekt er in de zaal gelach uit. Holiday verlaat woedend het podium. Het is een dramatisch einde van een toch al dramatisch verlopen dag, waar zij in haar biografie met ge
De Strijd om het Herdenken
Negen op de tien Nederlanders staat op 4 mei op de een of andere manier stil bij Dodenherdenking. Dat blijkt uit het jaarlijkse vrijheidsonderzoek van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Tegelijkertijd lijkt de discussie over wat en wie te herdenken dit jaar heviger dan ooit. Denk aan de alternatieve herdenking in Den Haag, waar ook aandacht zal zijn voor de genocide in Gaza. Daar is de hele week al
Liefste Lies - Bonus
De podcast is nog maar net af als er een mail komt van Ineke uit Sittard:
“Toen ik recent hoorde over deze podcast, wist ik dat ik nog extra informatie voor u heb.”
En wat voor informatie! Een vondst. Programmamaker Heleen Hummelen reisde met verteller Lies Schouten af naar Sittard om te gaan kijken. Luister in deze Bonus wat er boven water is gekomen.
Zie ook www.vpro.nl/liefstelies
Lebensborn – Een Kind voor de Führer
Op 12 december 1935 richtte het naziregime Lebensborn op, een geboorteproject dat moest zorgen voor de toename van het ‘Arische ras’. Vijf jaar lang volgde fotograaf Angeniet Berkers de sporen van dit beladen verleden en sprak de kinderen die er ongevraagd deel vanuit hebben gemaakt. Hoe zag dat programma eruit? En wat betekende het voor de levens van deze mensen? Programmamaker Jakob Koolschijn m
Liefste Lies deel 6 - LAATSTE BRIEVEN
In 1952 blijkt uit de laatste brieven dat Lies nu eindelijk heeft gekozen. Was dit dan echt de juiste keuze? Was het ‘voor altijd’? Werd Lies gelukkig? Transcribente Lies Schouten-Vossen hoort hoe het verder ging met Lies. En de kinderen van de mannen die ooit zo verliefd waren op Lies ontdekken de brieven van hun vaders. Hoe kijken zij daar tegenaan?
Bronnen:
Een koffer vol liefde, het geheim
Liefste Lies deel 5 - KLEM
Lies’ contract bij het Vrouwen Hulp Korps loopt af in 1949. Een andere plek waar Lies zoveel vrijheid kan krijgen, is moeilijk te vinden. Er is sprake van een verloofde, maar kan hij haar geven wat zij zoekt? Haar Engelse vriendin Kathleen biedt intussen een nieuwe kans op een ander leven. Maar een nare ervaring in de liefde maakt een veilige keuze weer aantrekkelijk. Geeft ze het ja-woord? Wie h
Liefste Lies deel 4 - HARTSTOCHT
En weer zijn er nieuwe mannen in het leven van Lies. Ze schrijven gepassioneerde brieven, waarin ze dromen van onvergetelijke liefdesnachten. Er worden logeerpartijtjes gepland. Niet alleen met militair Leendert, maar ook met kunstenaar Dick en boekhouder Theo. De voorlezers van de brieven kunnen zich niet voorstellen dat er geen sprake is van seks. Maar naar wie verlangt Lies? Er moet een knoop
Liefste Lies deel 3 - ONTSNAPPING
Bij de bevrijding van Sittard in 1944 maakt Lies kennis met een Engelse én een Amerikaanse soldaat. Ze willen allebei met haar trouwen. Maar na de oorlog gaat Lies niet naar Londen of de Verenigde Staten. Ze sluit zich aan bij het Vrouwen Hulp Korps, de voorloper van het eerste Nederlandse vrouwenleger. Van daaruit lonkt een avontuur met Frankie, soldaat in ‘de Oost’. Of kiest ze toch voor een lie
Liefste Lies deel 2 - TUSSEN TWEE VUREN
Lies wil weg uit Sittard, maar de oorlog dendert haar leven binnen. In 1942 komt ze in contact met Max en Mia, die in Maastricht in het verzet zitten. Ze zien in haar een zielsverwant en brengen haar in aanraking met boeken, kunst en muziek. Maar Lies krijgt ook hartstochtelijke liefdesbrieven met Duitse poststempels. Hoe valt dat te rijmen? Emile leest de brieven voor en begrijpt het allemaal wel
Liefste Lies deel 1 - EERSTE BRIEVEN
In Sittard is een koffer opgedoken met honderden liefdesbrieven, gericht aan een zekere Lies. Transcribent Lies Schouten-Vossen raakt geïntrigeerd door haar naamgenoot en hoopt meer over haar te weten te komen. In 1940 is Lies 16 jaar en doet ze eindexamen op een door nonnen bestierde MULO in Sittard. Ze schrijft met vriendinnen en experimenteert stiekem met jongens. Haar toekomstperspectief is ee
Verloren zoon
Op het Sovjet Ereveld in Leusden liggen 865 gesneuvelde Sovjet-soldaten. Decennia lang waren de soldaten identiteitsloos; de familie verkeerde in onwetendheid over hun lot. Totdat een jonge journalist zich het lot van de vergeten Sovjet-soldaten aantrok: gedurende 26 jaar identificeerde Remco Reiding zo’n 250 soldaten. Het bracht hem naar talloze families, verspreid over de voormalige Sovjet-Unie,
Slot op de mond
Ket van Blokland (83) is geboren als intersekse: haar lichaam heeft mannelijke én vrouwelijke kenmerken. Haar hele leven had ze naar eigen zeggen ‘een slot op de mond’. Ket is niet de enige: van de 200.000 intersekse personen in Nederland treden 50 daarvan daarmee naar buiten. Dat verplichte zwijgen was sinds halverwege de vorige eeuw onderdeel van de medische aanpak ten aanzien van intersekse per
De Nederlandse Dandy
Nederland is geen land van dandy’s, je ziet ze hier weinig. Vroeger iets vaker, Louis Couperus was een dandy, en Lodewijk van Deyssel. Die flaneerden onberispelijk gekleed over straat, spraken in volzinnen en deden alsof dat vanzelf ging. Natuurlijk was dat schijn, het was hard werken.
En waarvoor? Voor de Bühne! Een dandy wil schijnen en schitteren. Maar heeft tegelijk een voorbeeldfunctie. Ook
Amsterdam, de stad van Olie
Jacob Olie, pionier op het gebied van fotografie en timmerman, legde van 1860 tot 1905 het snelgroeiende Amsterdam vast. Zijn omvangrijke foto-archief is nog altijd van groot belang voor de kennis over de stad. Hoe ging hij te werk met zijn zelfgebouwde camera en wat kwam hij onderweg tegen?
Programmamaker Joan Veldkamp maakte de documentaire ‘Amsterdam, de stad van olie’ over haar betovergrootva
De geschiedenis van de spits: Martelwerktuig en heiligdom
Vanaf 12 februari gaat bij Het Nationale Ballet het programma ‘Jewels’ in premiere, met stukken van de Amerikaans-Russische choreograaf George Balanchine. Balanchine staat bekend als de choreograaf die de fysieke grenzen van de danseres tot in het extreme oprekte. Vooral door middel van de inzet van de spits: de balletschoen met harde neus die ballerina's tot feeërieke opperwezens maakte.
Maar wa
De vergeten watersnoodramp van 1825
Op 1 februari is de nationale herdenking van de watersnoodramp van 1953. Maar dezer dagen wordt ook een andere, lang vergeten watersnoodramp herdacht: De watervloed van februari 1825 waarbij de -toen nog – Zuiderzee door de dijken brak.
Nu zijn er wel meer watersnoodrampen geweest, de geschiedenis van Nederland is een opeenvolging van overstromingen... Maar juist de ramp van 1825, komende dinsdag
De Betere Bajes deel 2
In deel twee van de documentaire ‘De betere bajes’ over de Bijlmerbajes horen we mensen die er vast hebben gezeten. De bedoeling van de Bijlmerbajes was dat het menselijker en moderner zou worden dan de bestaande Huizen van Bewaring. Maar niet alle gedetineerden vonden het er prettig. Zelfs de ramen zonder tralies vonden sommige mensen ingewikkeld. En waarom werd de Bijlmerbajes ‘de gaten van Amst
De Betere Bajes deel 1
Het was verrassend nieuws: onze gevangenissen zitten zo vol dat gedetineerden een paar dagen eerder naar huis mogen. Er is sprake van code zwart. Er staat geen cel meer leeg.
Dat deed ons denken aan hoe er in de jaren zeventig werd gedacht over gevangenissen. Een tijd waarin er vragen werden gesteld bij het hele concept van gevangenissen en Huizen van Bewaring.
De Bijlmerbajes in Amsterdam moest
De bezielde bruine kroeg
Het Bruine Café: ooit had je ze voor het uitkiezen in elke stad, ieder dorp, tot in het kleinste gehucht; met Perzische kleedjes, biljart en veel donker hout.
Die Bruine Kroeg zit nu in de verdrukking, en dat al decennia. Hun aantal slinkt ieder jaar, niet alleen tot verdriet van kroegtijgers met een alcohol-uitdaging, maar van de hele buurt die hun oude vertrouwde ontmoetingsplek met redelijke p
Strijd om de Droompolder
In de Wieringermeerpolder is in de jaren dertig een poging gedaan een modelsamenleving te creëren zonder zuilen en zo egalitair mogelijk. Misschien was deze egalitaire samenleving de reden dat het verzet er tijdens de bezetting erg actief was en dat er veel onderduikers zaten.
In de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog, op 17 april 1945, kwam een voorlopig einde aan deze samenleving toen de D
Friese stilte
Waarom praten Friezen zo moeilijk over hun gevoelens? Daar moet een historische verklaring voor zijn. Dat is de premisse van het recent verschenen boek De laatste dagen van de dorpsgek, geschreven door Anne-Goaitske Breteler, cultuurhistorica, antropologe en Friezin. Programmamaker Christianne Alvarado dook in deze geschiedenis van geestelijke gezondheid op het platteland in deze audiodocumentair
Kereta Buku – de Boekentrein van Bas
In Het Spoor Terug het verhaal van Klaas Jan Bas, drijvende kracht achter de Kereta Buku, de Javaanse boekentrein die begin jaren vijftig het eiland rondreed om boeken tot in de kleinste dorpen te brengen.
Bas had kind noch kraai toen hij in 1935 de boot nam naar Batavia, om daar in een boekwinkel te werken voor bijna uitsluitend koloniale, witte clientèle. Dat vond hij niks, de idealistische Bas
Een ongemeen stoere vrouw
Volgend jaar is het 100 jaar geleden dat Jo Van Gogh-Bonger stierf. Weinig mensen kennen haar naam, en dat terwijl zij heeft gezorgd voor de grote bekendheid van Vincent van Gogh.
Hoe kreeg Jo Bonger voor elkaar dat deze tot dan toe onbegrepen schilder uiteindelijk wereldfaam genoot. En waarom heeft ze zich haar hele leven ingezet om dit doel te bereiken?
“Een ongemeen stoere vrouw” is een
Horizontaal Leven
Kees woonde vanaf zijn tweede in een Zeeuws sanatorium vanwege bot-tuberculose. Bijna 5 jaar lag hij daar in een gipsbed en kon hij nauwelijks bewegen.
Kees is de oom van programmamaker Jacomien Kodde. Zij maakte de documentaire ‘Horizontaal Leven’ waarin ze met Kees teruggaat naar de plek waar als kind zo lang weinig anders mocht doen dan liggen.
Deze documentaire is gemaakt tijdens de Oorzake
Jan van Leiden en het einde der tijden - 4. De koning en de torenwachter
In de laatste aflevering van deze serie over wederdoper Jan van Leiden horen we hoe hij het tot koning weet te schoppen én hoe hij aan zijn einde kwam.
In hoeverre kunnen we Jan van Leiden vergelijken met extremisten uit onze eigen tijd?
Deze serie is gemaakt door Max Boogaard, in samenwerking met OPERA2DAY en de Nederlandse Bachvereniging nav de opera ‘De Apocalyps’ over Jan van Leiden eerder dit
Jan van Leiden en het einde der tijden - 3. Het nieuwe Jeruzalem
Dit is het bizarre, waargebeurde verhaal van wederdoper Jan van Leiden die het van kroegbaas to koning schopte.
In deze derde aflevering duiken we verder in het verhaal van Jan van Leiden en de wederdopers van Münster. De wederdopers grijpen de macht in de stad. Nu is het zaak om de stad zo snel mogelijk te zuiveren; iedereen wordt gedoopt. Jan Matthijs bereidt ondertussen een uitval op het leger
Jan van Leiden en het einde der tijden - 2. Stormloop op de hemel
Deze podcastserie vertelt de bizarre geschiedenis van Jan van Leiden, een kroegbaas die het in twee jaar tijd tot een koning weet te schoppen.
Deze podcast productie is oorspronkelijk gemaakt door Max Boogaard, in samenwerking met OPERA2DAY en de Nederlandse Bachvereniging naar aanleiding van de opera 'De Apocalyps' over Jan van Leiden eerder dit jaar.
Jan van Leiden en het einde der tijden - 1. Een verhaal met een kop en een staart
"Jan van Leiden en het einde der tijden’ is het krankzinnige verhaal over de wederdoper die het van kroegbaas tot koning wist te schoppen. Programmamaker Max Boogaard maakte de serie voor Opera2Day en de Nederlandse Bachvereniging, naar aanleiding van de opera 'De Apocalyps' over Jan van Leiden eerder dit jaar.
Een erg mooie serie die we daarom graag herhaling in OVT.
Poème Électronique
'Poème Électronique' gaat over de ontstaansgeschiedenis van de elektronische muziek. Die geschiedenis gaat een stuk verder terug dan de meeste mensen weten. Ruim tien jaar voordat Otis Redding zong dat hij on the dock of the bay zat, werd er in het Eindhovense Natuurkundig Laboratorium al volledig elektronische muziek gecomponeerd en opgenomen. De luisteraar wordt in deze documentaire meegenomen n
Vrouw, leven, vrijheid
Twee jaar geleden kwam de 22-jarige Iraanse Mahsa Amini om het leven door geweld van de Iraanse zedenpolitie. Het ketende een ongekend protest los, geleid door vrouwen. De wereld keek er met ontzag naar, maar ook met enige verbazing. Want dat Iran een historisch sterke vrouwenbeweging heeft is niet breed bekend. Daar willen twee Iraans-Nederlandse vrouwen verandering in brengen: hoogleraar sociolo
Tussen voet en aarde
Bij de geschiedenis van de straatbedekking staat zelden iemand stil. Maar nu is daarover en uniek boek verschenen: ‘The Thinking Foot – A Pedestrian Study of Paving’ van kunst- en architectuurhistoricus Thomas A.P. van Leeuwen. Het is een unieke studie, omdat Van Leeuwen sporen volgt die anderen niet zien. Bijvoorbeeld het verband tussen de eerste rotondes en hoepeljurken en de gelijkenis van boom
Het Staphorster Boertje of: Hoe de strijd tegen de kwakzalverij begon
In deze aflevering van het Spoor Terug een documentaire over het begin van de strijd tegen kwakzalvers. Lang was het onderscheid tussen kwakzalvers en echte artsen helemaal niet scherp. Halverwege de 19e eeuw veranderde dat langzaam.
In 1881 werd De Vereniging tegen de Kwakzalverij opgericht door de broers Gerard en Vitus Bruinsma. Een van de mensen tegen wie de vereniging zich keerde was Peter S
Tussen Tent en Villa: Het vakantiepark in Nederland
De eerste campings begonnen een eeuw geleden uit idealisme. Al snel verschenen er huisjes bij, zodat ook gezinnen mee konden doen zonder dure kampeeruitrusting. Het waren basale onderkomens, met een waterpomp ernaast als toppunt van luxe. Het contrast met het uitgekookte comfort bij het huidige Center Parcs, Landal en Bosrijk van de Efteling is enorm. Daar is het gerief minstens zo groot als thuis
Alles voor de Wetenschap afl 4 Antonia Korvezee
Deze zomer in het Spoor Terug: historische documentaires die niet voor OVT zijn gemaakt maar die we zo mooi vinden dat wij ze ook graag willen laten horen. De eerste is een aflevering van ‘Alles voor de wetenschap’, een podcastserie over vergeten vrouwelijke wetenschappers, gemaakt door Edda Heinsman voor de NTR.
We hebben gekozen voor afl 3 over Antonia Korvezee, geboren in 1899. Ze was scheikun
En niemand bleef onaangeraakt (trailer)
Tip van de redactie:
In de vijfdelige podcastserie En niemand bleef onaangeraakt vertellen schrijver Maurits de Bruijn en podcastmaker Randy Vermeulen het liefdesverhaal van Jan en Martin, dat zich afspeelt tijdens de aidscrisis van de jaren 90. De makers zoomen in op het aangrijpende leven van deze twee mannen én vertellen verhalen van anderen waarvan de levens zijn getekend door hiv en aids. Oo
Luciana, huisvrouw in het verzet
Voor de familie was het duidelijk: Jan Bokma was de verzetsheld en echtgenote Luciana de huisvrouw. Of zoals hun kleindochter het verwoordt: “Jan was de intellectueel. Hij las de boeken en zij stofte ze af.” Een onverwachte e-mail van de Italiaanse journalist Daniela Tasca, gericht aan de Noémi Prent, achterkleindochter van Jan en Luciana, veroorzaakt een eerste barst in dat beeld.
Een document
Het Spoor Terug: Ongesigneerd - Het paspoort
Het is een van de belangrijkste papiertjes uit ons leven. Als je het niet hebt, ben je onvrij, en sommige zijn meer waard dan anderen. Ik heb het over het paspoort, dat we in de zomer vaak weer gretig uit onze laadjes trekken om op vakantie te kunnen gaan. Naar de zon bijvoorbeeld, als die hier ontbreekt. Het is ook een van de meest geavanceerde ontwerpen in ons dagelijks bestaan.
Vandaag herhale
Verzonnen verleden #1: 'Ik, Claudius'
Een epische historische roman vol seks, moordpartijen en machtspolitiek over het leven van een historicus. Kan dat? Ja, als die historicus Claudius heet: de man die in 41 na Christus, na de moord op Caligula, trillend vanachter een gordijn geplukt werd, en tot keizer van het Romeinse Rijk werd gekroond.
De Britse schrijver Robert Graves schreef met de fictieve autobiografie Ik, Claudius in 1934 m
De uitvinder van Twijfelachtig deel 2
Jan Ernst Matzeliger werd in 1852 als tot slaaf gemaakte geboren op plantage Twijfelachtig aan de Cotticarivier in Suriname. En hij eindigde als uitvinder in de Verenigde Staten. Zijn belangrijkste uitvinding: de zwikmachine, een apparaat in de schoenenindustrie waarmee de bovenkant van de schoen aan de zool wordt vastgespijkerd.
Twintig jaar geleden maakte programmamaker Katinka Baehr een tweede
De uitvinder van Twijfelachtig deel 1
In het weekend voor Keti Koti herhalen wij een tweedelige documentaire die programmamaker Katinka Baehr twintig jaar geleden maakte: ‘De uitvinder van Twijfelachtig’.
Een verhaal over het opmerkelijke leven van een man die als tot slaaf gemaakte werd geboren op een plantage in Suriname en uiteindelijk uitvinder werd in de Verenigde Staten: Jan Ernst Matzeliger.
Zijn belangrijkste uitvinding: De zw
