Ondertussen in de kosmos
Alles wat zich afspeelt in de kosmos - en dus ook op planeet Aarde - wordt in deze wekelijkse podcast besproken door de wetenschapsredactie van de Volkskrant. Tonie Mudde, zijn verslaggevers en academici bekijken de wereld met een onderzoekende bril.
Afleveringen
Kunnen vrouwen beter zoeken dan mannen?
Alwéér je sleutels of je mobieltje kwijt? Het zoeken naar kwijtgeraakte spullen behoort tot een van de meer frustrerende activiteiten in een mensenleven. Soms kijken we zelfs straal langs objecten die we zoeken. ('Je oortjes? Die liggen op de plank voor je neus, schat.') We bespreken fascinerende wetenschappelijke inzichten over spullen kwijtraken én vinden. Met het verlossend
Pas op, daar komt El Niño!
De temperatuur op aarde loopt al op door klimaatopwarming, maar daar komt dit jaar nog iets bovenop: weerfenomeen El Niño. Wetenschappers signaleren dat er zelfs een 'Super El Nino' in aantocht is. Maar wat is dat nou eigenlijk, die El Niño? En wat waren de gevolgen van eerdere El Niño's? Maarten Keulemans sprak met wetenschappers en dook oude krantenarchieven in waar hij stui
Waarom de tijd sneller gaat als je ouder wordt (Best Kept Secret LIVE)
Het is overal om ons heen en toch zo slecht begrepen: de tijd. Vanaf het podium van het festival Best Kept Secret beantwoorden we intrigerende vragen over de tijd. Zoals: tikt de klok overal in het heelal even snel? Is tijdreizen mogelijk? Waarom lijkt de tijd gevoelsmatig sneller te gaan naarmate je ouder wordt? Met Anna van den Breemer en George van Hal.Bekijk deze aflevering ook met video. 
Hoe tweelingonderzoek onze kijk op de mens radicaal veranderde
Of je gevoelig bent voor verslavingen, of je een hoog IQ hebt, of je meer risico loopt op een depressie. Telkens weer duikt de vraag op: in hoeverre leggen je genen dit vast, en in hoeverre speelt je opvoeding hierbij een doorslaggevende rol? Onderzoek naar tweelingen biedt verrassende antwoorden en inzichten, vertelt wetenschapsredacteur Maarten Keulemans. Met een bijrol voor de tweeling Annabel
'1 drankje moet kunnen toch?' Wat alcohol écht met je doet
Lang werd van alcohol gedacht dat alleen zware drinkers gezondheidsschade opliepen. Eén drankje per dag zou zelfs goed voor je hart zijn, suggereerden sommige studies. Maar nieuwe, onafhankelijke onderzoeken schetsen een radicaal ander beeld. De schade van alcohol begint al bij de eerste druppel. Journalist van het jaar Ellen de Visser neemt je mee op een reis door het lichaam, en legt uit
Wat is echt, en wat is nep? Kom naar onze theatershow
Leuk nieuws, Ondertussen in de kosmos gaat het theater in! Het thema van de avonden: wat is echt en wat is nep? Tijdens de avond ontdek je hoe AI beelden, massapsychoses en placebo's werken. Het is een show vol minicollege's, met zélfs een illusionist. Kaarten beschikbaar via volkskrant.nl/live Utrecht Tivoli Vredenburg - 10 septemberRotterdam Oude Luxor - 16 septembe
De bizarre macht van de techmiljardairs
De wereld is in de greep van een handvol extreem rijke techmiljardairs, zoals Elon Musk en Peter Thiel. Deze 'techbro's' lezen opvallend graag science fiction waar ze hun dystopische masterplan voor de mensheid uit destilleren. Bij een uitverkochte liveshow in Amsterdam vertelden Volkskrantjournalisten George van Hal en Laurens Verhagen hierover. Ook aanwezig: Europarlementariër Kim van Sparr
De kunst van het niets doen
Regelmatig gewoon even he-le-maal niks doen. Dat is goed voor je hersenen en je gezondheid, maar velen lukt het slecht om die momenten te realiseren in het drukke leven. Wat doe je eigenlijk als je niks doet? Wat kunnen we leren van filosofen en wetenschappers? Volkskrant-journalist Wilma de Rek verdiepte zich in de kunst van het niets doen, en geeft tips voor wie er beter in wil worden. ***
Help, hoe stoppen we de manosfeer?
Als man moet je rijk zijn. En gespierd. En vrouwen moeten vooral thuis het huishouden doen, de kinderen verzorgen en hun man gehoorzamen. Dat is zo'n beetje de kern van de manosfeer, die in filmpjes massaal wordt verspreid op social media. Wetenschapsredacteuren Kaya Bouma en Simoon Hermus onderzochten de impact van de manosfeer op vijftienjarigen in Nederland, onder meer met een unieke inkijk in
De nieuwste klimaatverwachting zorgt voor heftige reacties
Het ergste rampscenario voor de opwarming van het klimaat gaat géén realiteit worden, concludeerden wetenschappers onlangs. Dat klinkt als goed nieuws, maar is het dat ook? Het nieuws leidde tot heftige reacties, maar we kijken bij onze podcast natuurlijk liever naar de nuchtere wetenschappelijke feiten. Want welke klimaattoekomst kunnen we nu dan wél verwachten? Wetenschapsjo
Hoe AI zorgt voor doorbraken in de wetenschap
Van het lezen van duizenden jaren oude half vergane teksten tot het ontwikkelen van nieuwe geneesmiddelen: de opmars van a.i. zorgt in de wetenschap voor radicaal nieuwe mogelijkheden. George van Hal en Laurens Verhagen bespreken opvallende doorbraken. De vraag van de luisteraar luidt deze keer: 'Dat oplosbare plastic om vaatwastabletjes, hoe schadelijk is dat voor het milieu?'> Kom 9 juni naar
Aliens op aarde
Lang, heel lang, was het maar een saaie boel op aarde. Er krioelden hoogstens wat eencelliggen rond. Maar toen ineens - pats! - in relatief korte tijd ontstonden in de oceanen de meeste bizarre wezens, die er in onze ogen nu haast buitenaards uitzien. Wetenschapsjournalist Maarten Keulemans vertelt over de nieuwste inzichten over deze zogeheten Cambrische explosie, en de periode daar vlak voor. De
Het wonder van de trekvogel
Eigenlijk is het gewoon een wonder, hoe een klein bolletje veren twee keer per jaar de halve wereld over kan reizen. Eeuwenlang begrepen mensen helemaal niet waar trekvogels bleven zodra ze uit zicht verdwenen, inmiddels snappen wetenschappers dat veel beter. Natuurredacteur en vogelaar Jean-Pierre Geelen vertelt het verhaal van de ongelooflijke wereldreizen van drie gezenderde trekvogels die rece
Oordeel toch niet zo snel!
Bij kennismakingen oordelen we razendsnel over de persoon tegenover ons, blijkt uit onderzoek. Hoe aantrekkelijk iemand is, hoe betrouwbaar, hoe competent: binnen één seconde denken we het te weten. Evolutionair best een handige eigenschap, snel iemand inschatten. Maar het leidt ook regelmatig tot onbegrip, ruzie en polarisatie in z'n naarste vorm. Kunnen we onszelf trainen minder sn
Waar blijft de Alzheimerpil?
Eén op de vijf Nederlanders krijgt in het leven dementie. Steeds meer raken onderzoekers ervan doordrongen: de ziekte van alzheimer is niet simpelweg op te lossen door het brein met schoonmaakmedicijnen te ontdoen van ziekmakende eiwitplaques. Maar hoe dan wel? De beste nieuwe ideeën van wetenschappers, plus een antwoord op de vraag: wat kun je zélf doen om het risico op dementi
Gaat je bewustzijn door na de dood?
We gaan het vandaag hebben over iets spannends, iets mysterieus. In de bestseller 'Het Ultieme Geheim' beweert schrijver Dan Brown dat er wetenschappelijke aanwijzingen zijn dat het bewustzijn door kan gaan na de dood, en ook dat er zoiets bestaat als een 'non-lokaal bewustzijn'. Oftewel: een soort collectief bewustzijn dat bestaat buiten je eigen hersenen. Zou het echt? We duiken de oudheid in en
Zwarte regen: wat doen al die oorlogen met het klimaat?
Straaljagers, tanks, bommen. Gewapende conflicten hebben niet alleen impact op mensen, maar ook op het klimaat en de natuur. Zo verbrandt één gevechtsvliegtuig in één uur al 5.600 liter brandstof. Dus wat doen de grootschalige oorlogen in onder meer Oekraïne en in de golfregio met de opwarming van de aarde? En wat is toch die zwarte regen die nu valt in Iran? Met w
Wie bedacht de paashaas?
Best gek toch, een haas die eieren rondbrengt? Toch is er een intrigerende verklaring voor hoe de paashaas een symbool werd van het paasfeest. We duiken deze week met hulp van antropologen, historici en zelfs een sterrenkundige in de wereld van Pasen. Want was is precies de historische basis voor het wederopstandingsverhaal van Jezus? Waarom valt Pasen niet elk jaar op dezelfde dag? En nu we toch
Verslaafd aan Big Tech: wat kun je er zélf tegen doen?
We zitten met z'n allen aan het infuus van Amerikaanse Big Tech bedrijven. Dat voelt steeds ongemakkelijker, omdat die bedrijven onze aandacht vasthouden met dubieuze algoritmes. Sinds Trump aan de macht is, wordt die technologie nadrukkelijker ingezet als geopolitiek wapen: de mail van de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag werd al eens uitgezet na een sanctie van de Amerik
Probleemwolf Bram: wat bezielde de beroemdste wolf van Nederland?
Hij hapte naar kinderen. Een compleet natuurgebied werd voor mensen tot 'no go' area verklaard. Jagers waren máánden op zoek tot ze hem eindelijk te pakken hadden. Wolf GW3237m, in de volksmond bekend als Bram, groeide uit tot de beroemdste en beruchtste wolf van Nederland. Maar waarom vertoonde hij zulk afwijkend gedrag? Wetenschappers analyseerden zijn overleden lichaam en komen nu
Wat doet de elektrische fiets met onze gezondheid?
Het zal niemand ontgaan zijn, op de fietspaden is een revolutie aan de gang. Steeds meer mensen - jong en oud - kiezen voor een elektrische fiets. Die zorgt voor een enorme verandering in hoe Nederlanders dagelijks bewegen. We doken het lab in om te testen hoeveel minder energie je gebruikt op een e-bike, op ecostand en turbostand. En we vroegen wetenschappers: wat doet het met onze gezondheid, nu
Het nieuwe afvalmedicijn: 'Triple G'
Bij een proef met de nieuwste generatie afvalmedicijnen verliezen deelnemers 29 procent van hun lichaamsgewicht. In één jaar! Is dat nog wel gezond? Wat zijn de voor- en nadelen? En waarom werken afvalmedicijnen voor de een, terwijl een ander er veel minder van profiteert? We bespreken het met medisch redacteur - en kersverse journalist van het jaar - Ellen de Visser. Presentat
Is het leven nu drukker dan vroeger? (live)
Flink wat mensen gaan gebukt onder stress of krijgen zelfs een burnout. Is het leven nu zoveel hectischer dan vroeger? En in hoeverre is teveel stress een individueel probleem, of een gevolg van een 'hypernerveus' ingerichte samenleving? We bespreken het bij onze liveshow in de Amsterdamse Balie met hoogleraren en stressexperts Christiaan Vinkers en Margriet Sitskoorn. Ook present: Volkskrant-jour
Heeft binnenkort iedereen een eigen digitale butler?
Het geldt als dé grote belofte op het gebied van kunstmatige intelligentie: AI-agenten die allerlei taken voor je kunnen uitvoeren, als een soort persoonlijke digitale butler. Een restaurant boeken dat perfect bij je smaak past, je belastingaangifte invullen, precies op het juiste moment de boodschappen voor je bestellen die thuis bijna op zijn.Met de komst van nieuwe apps beginnen mensen d
Last van rommel? De wetenschap biedt hulp
Iedereen heeft er weleens mee te maken: rommel! En een niet opgeruimd huis doet nare dingen in ons brein ontdekken wetenschappers. Hoe vlieg je die rommellaatjes en bakken vol snoertjes het best aan? Tonie Mudde bespreekt het met wetenschapsredacteuren Anna van den Breemer en Heleen van Lier.Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Julia van AlemSee omnystudio.com/list
Eindelijk gaan er weer mensen naar de maan
De raket staat al klaar op het lanceerplatform: vier astronauten staan op het punt verder de ruimte in te gaan dan mensen ooit eerder zijn gekomen. Ze maken een rondje om de maan, als voorbereiding voor een missie waarbij de mens voor het eerst in meer dan een halve eeuw voet op de maan moet gaan zetten. Maar waarom willen landen zoals de VS en China eigenlijk zo snel mogelijk weer astronauten op
Hoe word je creatiever?
Altijd al een boek willen schrijven, een instrument leren spelen of een knaller van een presentatie bedenken voor je werk: overal is creativiteit voor nodig. Maar is dat iets wat je in je moet hebben? Of kun je het ook stimuleren? Tonie Mudde bespreekt het met Beter Leven-verslaggevers Anna van den Breemer en Heleen van Lier.17 februari komt hun boek uit: Beter Leven, lifehacks volgens de wetensch
Luisteren naar spookdeeltjes uit het heelal
Dagelijks razen er ontelbare neutrino's door je lijf: raadselachtige, bijna massaloze deeltjes uit het heelal die overal recht doorheen gaan, zelfs door de aarde zelf. Maar in de Middellandse Zee bouwden wetenschappers een enorme detector om die spookdeeltjes tóch te kunnen zien. En Nederlandse onderzoekers werken nu aan een nieuwe manier om neutrino's daar onder het water ook te kunnen hor
Van marteling naar succesbehandeling: elektroshocks
De filmklassieker One Flew Over the Cuckoo’s Nest gaven elektroshocks een slechte reputatie. Het zou neerkomen op marteling. Maar bij moderne elektroshoktherapie gaat het er héél anders aan toe. En het blijkt verrassend goed te werken bij zware depressies. Kaya Bouma, redacteur psychologie en brein, sprak patiënten, behandelaars en wetenschappers over de voor- en nadelen v
Wat doen zoetstoffen in je lichaam?
Op papier zijn zoetstoffen de ideale suikervervangers. Weinig calorieën, wél zoet. Toch passeren ze de spijsvertering niet ongemerkt, blijkt uit een groeiende stapel wetenschappelijk onderzoek. Wetenschapsjournalist Ronald Veldhuizen ging op zoek naar de nieuwste inzichten over wat zoetstoffen met ons lichaam doen. Helpen light producten met afvallen? Zijn natuurlijke zoetstoffen beter
Zo lukken goede voornemens wél
'Hoe ben jij van je slechte gewoontes afgekomen?' Wetenschapsredacteur Hanneke de Klerck vroeg het aan Volkskrant-lezers. De inzendingen waren toch verrassend en De Klerck destilleerde er de beste tips uit om nu echt een einde te maken aan die slechte gewoontes. Presentator Tonie Mudde neemt ze met haar door. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Corinne van DuinSee omnystud
Kosmisch vuurwerk: wat we kunnen leren van exploderende sterren
Het is het meest spectaculaire vuurwerk: ontploffende sterren en exploderende deeltjes. Sterrenkundigen worden er steeds beter in om dit kosmische vuurwerk te zien en krijgen daardoor een nieuwe blik op hoe het heelal werkt. Presentator Tonie Mudde bespreekt het met redacteur sterrenkunde George van Hal.Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Corinne van DuinSee omnystudio.com
De meest spraakmakende onderzoeken van 2025
Het is december; tijd voor lijstjes! Wetenschapsjournalist Maarten Keulemans maakte een lijst met de meest spraakmakende Nederlandse onderzoeken van 2025. Onderzoeken die niet de publiciteit hebben gehaald, maar wel heel veel geciteerd worden door mede-onderzoekers. Hoe functioneren je wenkbrauwen bijvoorbeeld? Of: Wat is het mechanisme achter postcovid? Presentator Tonie Mudde neemt met
Is dit de oeraap waar de mens écht van afstamt?
Wetenschappers doen steeds weer nieuwe ontdekkingen over onze voorouders: de apen waar wij van afstammen. Nu is er een tijdgenoot ontdekt van onze meest bekende mensachtige voorouder Lucy. Host Tonie Mudde bespreekt de nieuwe ontdekkingen uit de oertijd met wetenschapsredacteuren Maarten Keulemans en Duuk Roodbol.Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Corinne van DuinSee omny
Waarom hebben zoveel mensen rugpijn?
Bijna iedereen krijgt op enig moment wel te maken met pijn in de rug. In wanhoop kopen patiënten soms dure matrassen of grijpen ze naar zware pijnstillers, maar niets lijkt te werken. Waarom is dat? En wat helpt wél? Met medisch redacteur Ellen de Visser. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Corinne van Duin, Iris BransSee omnystudio.com/listener for privacy inf
De informatierevolutie: hoe we steeds meer vertrouwen op chatbots
Wie tegenwoordig iets opzoekt op Google krijgt vaak eerst een paar alinea's antwoord van een chatbot. Dat lijkt een kleine verandering, maar heeft grote gevolgen voor de manier waarop we met z'n allen informatie verzamelen én produceren. 'Mensen beoordelen zo'n chatbot soms als beter en neutraler dan de Volkskrant.' Met ai-journalist Laurens Verhagen. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia
Hoe kom je van een slechte gewoonte af?
We hebben allemaal wel één of meerdere irritante gewoontes waarbij we denken: eigenlijk zou ik dit anders willen doen. Maar hoe dan? En hoe voorkom je dat je weer terugvalt in je oude routine? Wetenschappers beginnen steeds beter te doorgronden wat slechte gewoontes triggert - en hoe je die kunt ombuigen in gewoontes waar je wél gelukkig van wordt.Hanneke de Klerck, Anna van d
![[LIVE] Wat als écht slimme mensen het land zouden besturen](https://www.omnycontent.com/d/clips/33dbd2dc-d464-471d-9feb-abae00330078/ff38fbe7-ee25-4f54-9400-abae00944392/12f0ef8b-3d0c-485b-9afc-b38e00ada00a/image.jpg?t=1762511652&size=Large)
[LIVE] Wat als écht slimme mensen het land zouden besturen
Of het nu gaat om thema's als asiel, woningen of polarisatie: er lopen in Nederland wetenschappers rond die hier al decennia lang onderzoek naar doen. Wat zou er gebeuren als deze knappe koppen het voor het zeggen hebben? Voor dit gedachte-experiment interviewde wetenschapsjournalist Maarten Keulemans 16 wetenschappers met uitzonderlijk veel kennis op een bepaald maatschappelijk terrein. Welke koe
Hoe vang je een drone?
De angst voor vijandige drones zit er goed in. Overal in Europa worden ze gespot, waarbij soms complete vliegvelden komen stil te liggen uit vrees voor een aanslag. Europa wil nu zelfs ter bescherming een enorme ‘drone wall’ bouwen. Maar hoe detecteer je iets wat zo klein en wendbaar is als een vogel? En: hoe haal je zo’n verdachte drone vervolgens veilig uit de lucht? Wetenschap
[LIVE] Waarom je minder rationeel hebt gestemd dan je denkt
In Tivoli Vredenburg vond de eerste cross-over plaats tussen de wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos en de cultuur- en tijdgeestpodcast Culturele bagage. Nog voordat de stembussen sloten, doken we in de vraag wat je stem nu écht bepaalt. Stem je wel zo rationeel als je denkt? Of laat je je toch leiden door iemands uitstraling of vibe? Hosts Esma Linnemann en Tonie Mudd
Is de massamigratie van planten en dieren nog te stoppen?
Wat hebben de Japanse duizendknoop, de tijgermug en de Aziatische hoornaar met elkaar gemeen? Antwoord: het zijn allemaal zogeheten invasieve exoten. Diersoorten die hier oorspronkelijk niet thuishoren, en waar Nederland miljoenen aan uitgeeft om ze te bestrijden. Maar wie bepaalt precies welk dier wel of niet welkom is? En hoe zinvol is die bestrijding? Jean-Pierre Geelen dook samen met wetenscha
De duistere nieuwe filosofie van de techmiljardairs
Wie écht mensenlevens wil redden, moet zijn geld niet steken in armoedebestrijding, maar in AI, breinuploadtechnologie en ruimtevaart. Dat dicteert althans het 'langetermijnisme', een filosofische stroming die rap wint aan invloed én geld. Met Laurens Verhagen en George van Hal. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Corinne van Duin See omnystudio.com
De wonderlijke effecten van kou en warmte op je lijf
Waarom heeft de een het koud op kantoor of thuis, en de ander juist warm? Hoe kan kou helpen bij kankerbehandelingen? En wat is nou eigenlijk de perfecte temperatuur om bij te leven? Wetenschappers doen tal van fascinerende ontdekkingen over wat kou en warmte precies voor effect op ons heeft. Met: Hanneke de Klerck. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Iris BransSee omnystu
Leven we in een zwart gat?
De laatste tijd zetten sommige sterrenkundigen intrigerende vraagtekens bij onze plek in het universum. Misschien, zo opperen ze na onderzoek, bevinden we ons met z’n allen wel in een zwart gat. Waarom denken ze dat? En wat ís een zwart gat überhaupt? Onze sterrenkunde-expert George van Hal legt het uit.Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Iris BransSee om
Het groeiende probleem van nepwetenschap
Van dubieuze onderzoeken tot wetenschapsfraude, het is een groeiend probleem. Wetenschapsjournalist Stan van Pelt dook in de wereld van nepwetenschap. Hij toont aan hoe makkelijk het is een verzonnen experiment in een chique klinkend vakblad gepubliceerd te krijgen. Er blijkt een schimmige wereld achter te zitten, waarbij zelfs peperdure nepcongressen voor wetenschappers plaatsvinden. We behandele
Hoe ongezond is ultrabewerkt voedsel?
Je zou er kanker van krijgen. Diabetes. Hart- en vaatziektes. Diverse media en voedingsgoeroes waarschuwen regelmatig voor de gevaren van ultrabewerkt voedsel. Maar wat zijn nou precies die ultra-processed foods? En zijn ze wel echt allemaal zo slecht voor je? We zochten het uit. Als toetje geven we in deze aflevering ook antwoord op de vraag van één van onze luisteraars: wat ge
Het God-effect: waarom zoveel mensen religieus zijn
Miljarden mensen geloven in God, Allah of een ander religieus opperwezen. Hoe is dat zo ontstaan? En waarom is geloven in zo’n opperwezen volgens nieuw onderzoek de laatste jaren toch op z'n retour, ook in Islamitische landen? We bespreken het met wetenschapsredacteur Maarten Keulemans. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Iris BransSee omnystudio.com/listener for pri
Hoe partydrugs helpen tegen depressie
Ongeveer 1 op de 4 mensen krijgt in zijn leven te maken met een depressie. Vaak slaan therapie of antidepressiva niet aan, dus wetenschappers zoeken uit alle macht naar nieuwe behandelingen. Uit recente studies blijkt nu dat de partydrug ketamine verrassend goed kan helpen. Redacteur psychologie & brein Kaya Bouma sprak met patiënten, behandelaars en wetenschappers over deze veelbelovende
Hoe wereldkaarten je wereldbeeld sturen (en manipuleren)
Afrikaanse landen zijn het helemaal zat, hun continent wordt op veelgebruikte wereldkaarten véél te klein afgebeeld. En ze hebben nog gelijk ook, volgens wetenschappers. Maar hoe komen we dan aan die wereldkaart? Kan het 'eerlijker'? En hoe proberen machthebbers ons wereldbeeld te manipuleren met keuzes van wereldkaarten? Met: George van Hal. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia va
Verdwenen oervolk van reuzen geeft zijn geheimen prijs
Toen de moderne mens voor het eerst de wereld in trok, leefde er ook een geheimzinnig prehistorisch oervolk met opvallend grote afmetingen. Over die denisovamens wordt de laatste tijd de ene na de andere ontdekking gedaan. Wat men ziet, overtreft elke verwachting. Met Maarten Keulemans.Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Corinne van DuinSee omnystudio.com/listener for priv
Wat je poep zegt over je gezondheid
Kijk eens wat vaker achterom na een toiletbezoek, adviseren artsen regelmatig, want de grote boodschap kan veel vertellen over je gezondheid. Maar wat dan? En waarom krijgen sommige patiënten tegenwoordig een behandeling met een 'poeppil'? Medisch redacteur Ellen de Visser zocht het uit, en komt met intrigerende feiten over onder meer de perfecte poephouding en man/vrouw-verschillen. Presenta
7 dingen die iedereen zou moeten weten over de zon
Hoe maakt de zon haar warmte? Hoe bijzonder is de zon ten opzichte van andere sterren? Raakt de brandstof van de zon ooit 'op'? Onze sterrenkunde-expert George van Hal beantwoordt deze en vele andere vragen over onze moederster, terwijl hij ondertussen een potje solar Hitster speelt met presentator Tonie Mudde. Beluister de zomerliedjes uit deze aflevering. Presentatie: Tonie MuddeMon
Altijd al willen weten: waar blijven kwijtgeraakte sokken?
We zoeken naar wetenschappelijk verantwoorde antwoorden op intrigerende vragen van luisteraars en Volkskrant-lezers. Zoals: mist mijn kat mij óók als ik op vakantie ben? Waarom heet de zwarte zee zwart, en de rode zee rood? Ik raak vaak één sok van een paar kwijt: waar blijven die toch? En zo nog veel meer vragen. Met: wetenschapsjournalist Ernst Arbouw. Presentatie: To
Familieopstellingen zijn populair: hocuspocus of echt nuttig?
Familieopstellingen zijn razend populair. Door deelnemers in een ruimte je familie te laten uitbeelden zou je meer inzicht kunnen krijgen in hardnekkige patronen. Wat maakt dit zo aantrekkelijk? En werkt het eigenlijk wel? Anna van den Breemer van de wetenschapsredactie deed zelf mee met een familieopstelling bij Petra van der Heiden en sprak er met diverse wetenschappers over. Presentat
Liveshow: hoe goed werken die nieuwe afslankmedicijnen nou echt?
In een uitverkocht Delamar theater hielden we onlangs onze eerste liveshow. Hoofdingrediënt van de avond: wat doen afslankmedicijnen zoals Ozempic in je lichaam, en wat zijn de voor- en nadelen? We bespreken het met een gebruikster van de medicijnen, met Volkskrant-zorgredacteur Michiel van der Geest en met obesitashoogleraar Liesbeth van Rossum. Dit is deel 2 van de opname van onze liveshow.
Gif op je aardbei: hoe veilig is ons fruit?
Een van de meestgegeten fruitsoorten in Nederland bevat vaak meerdere bestrijdingsmiddelen – en soms meer dan wettelijk mag. Zo werd de aardbei symbool van de discussie over gifresten. Is ons fruit nog wel gezond? Of zijn de zorgen overdreven? Wetenschapsjournalist Ronald Veldhuizen zocht het tot de bodem uit. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van AlemEindredactie: Corinne van DuinSee o
Beschermt dit vaccin tegen Alzheimer?
Decennialang leek geen enkel medicijn iets uit te halen tegen dementie, maar nu is er beweging in het onderzoeksveld. Wetenschappers deden onlangs een verrassende ontdekking: een veelgebruikt vaccin tegen gordelroos blijkt óók te beschermen tegen dementie. Virussen zouden wel eens een hoofdrol kunnen spelen bij dementie, denken onderzoekers nu. En dat werpt nieuw licht op de bestrijd
Liveshow: hoe word ik gelukkiger?
In een uitverkocht Delamar theater hielden we onlangs onze eerste liveshow. Thema van de avond: hoe word ik gelukkig(er)? En dat dan vanuit wetenschappelijk perspectief natuurlijk. Luister en ontdek waarom Nederlanders altijd in de top10 gelukkigste landen ter wereld staan, hoe groot de rol is van toeval bij geluk en hoe je 'constructief ruzie' kunt voeren met je geliefden. Met: Ionica Smeets, Maa
Een atoombom maken is zo moeilijk niet meer
Israël viel recent Iran aan omdat dat land op het punt zou staan een kernwapen in stelling te brengen. Maar hoe kun je weten hoe ver een land is met het ontwikkelen van een atoombom? Wie bepaalt überhaupt welk land een kernwapen mag bezitten? En hoe moeilijk, of makkelijk, is het anno 2025 nog om een kernwapen te maken? Wetenschapsredacteur George van Hal praat ons bij over de nieuwste i
Dokter, hoelang heb ik nog?
Het is één van de meest gestelde vragen bij slecht nieuws-gesprekken in de spreekkamer: 'Hoe lang heb ik nog?' Medisch redacteur Ellen de Visser sprak artsen en patiënten hoe ze omgaan met die vraag én het antwoord. Ook vertelt ze over wat er zoal op de 'bucketlist' staat van mensen die te horen krijgen dat ze waarschijnlijk nog maar kort zullen leven. Taalfilosoof Mirjam
Van allergie tot reuma: een nieuwe oplossing voor wanneer het lichaam zichzelf aanvalt
Van reuma tot MS: zo’n één op de tien mensen heeft een auto-immuunziekte, waarbij het lichaam zichzelf aanvalt. Maar voor het eerst is er hoop op iets tot dusver ongekends: genezing. De eerste Nederlander is zelfs al behandeld. Met: Maarten Keulemans. Presentatie: Tonie Mudde Montage: Lotte Groenendijk Eindredactie: Corinne van Duin en Julia van AlemSee omnystudio.com/listener
Zo eindigt het heelal
Uiteindelijk gaan we allemaal dood. Dat geldt niet alleen voor mensen, maar ook voor planeten, sterren en zelfs het hele universum. Wetenschappers brengen in kaart hoe dit echte einde der tijden eruit zal zien. Onze kosmisch correspondent George van Hal presenteert de nieuwste verrassende inzichten. Presentatie: Tonie Mudde Montage: Lotte Groenendijk Eindredactie: Corinne van Duin en Julia v
De gletsjers smelten ineens griezelig hard
De gletsjers smelten ineens griezelig hard (edited) 4:56Tonie MuddeBerggebieden in Europa maken zich op voor een zomer met extreem snel afkalvende gletsjers. Intussen organiseren activisten al uitvaarten voor de smeltende ijstongen. Wetenschappers zien een versnelling in het smelten en dat heeft grote gevolgen. Met: Maarten Keulemans. Presentatie: Tonie Mudde Montage: Lotte Groenendijk E
Een radicaal nieuwe manier van anticonceptie
Condooms, de pil, het spiraaltje. Voor anticonceptie zijn al decennialang dezelfde middelen beschikbaar, maar die hebben elk zo hun nadelen. Zo laten steeds meer jonge vrouwen de pil links liggen, onder meer uit angst voor hormonen. Een Nederlandse wetenschapper komt nu met een radicaal nieuwe manier van anticonceptie. De Sluis, op afstand bedienbaar. Hoe die werkt? Medisch redacteur Ellen de Viss
Tijdreizen, dat kan dus gewoon
Naar het verleden reizen om je jongere zelf een goed advies te geven, of naar de toekomst om te zien hoe mensen dan leven. Tijdreizen is een populair thema in verhalen en films. Wetenschappers ontdekten dat versneld naar de toekomst reizen al kan. Een reis naar het verleden is pittiger, al zijn daar ook spannende nieuwe ideeën voor. Met: George van Hal. Presentatie: Tonie Mudde Montage: Lotte
Hoe goed ken je je eigen ouders écht?
Het is een trend: mensen die hun eigen ouders interviewen, om zo meer over hun leven te ontdekken, hun jeugd, hun twijfels, hun dromen. Boeken als Mam, vertel eens vliegen over de toonbank. Waar komt deze behoefte vandaan? Wat leveren dit soort gesprekken op? Volkskrant-journalist Anna van den Breemer zocht het uit, samen met wetenschappers én Nederlanders die zelf hun ouders interviewden.
Aliens ontdekt!
Wetenschappers vinden 'sterkste bewijs van buitenaards leven tot nu toe'. Dit nieuws ging onlangs als een lopend vuurtje de wereld rond. Nog zo eentje: wetenschappers wekken met oud dna een uitgestorven reuzenwolf opnieuw tot leven. Was ook overal in het nieuws. Maar bij nadere inspectie bleek het allemaal lang niet zo revolutionair. Wat gaat er mis bij dit soort opgeklopt wetenschapsnieuws? Georg
Het gevaarlijke masterplan voor de wereld van de techmiljardairs
Elon Musk, Mark Zuckerberg, Jeff Bezos en andere techmiljardairs halen hun inspiratie uit sciencefictionboeken. Experts én de auteurs van die boeken waarschuwen dat zij zo een gevaarlijke wereld scheppen: verwar een dystopie niet met een handleiding. Met: Laurens Verhagen en George van Hal. Presentatie: Tonie Mudde Montage: Lotte Groenendijk Eindredactie: Julia van AlemSee omnystudio.com/li
Zo help je vogels (niet)
Mensen doen van alles in een poging om vogels te helpen, van het plaatsen van voer tot het massaal ophangen van nestkastjes. Maar hoe goed helpt dat nou echt? En hoe gaat het eigenlijk met de vogels in Nederland? Onze natuurredacteur en vogelaar Jean-Pierre Geelen heeft de antwoorden. En je krijgt ook nog 'ns een spoedcursus vogelzang herkennen. We gaan het theater in! Kom 5 juni naar onze l
Hoe Trump de wetenschap aanvalt
Donald Trump heeft een frontale aanval geopend op de Amerikaanse wetenschap, met enorme gevolgen wereldwijd. George van Hal sprak Nederlandse wetenschappers in de Verenigde Staten en interviewde deze week Robbert Dijkgraaf, de oud-onderwijsminister die zelf in Princeton werkte. Van vaccinscepsis tot klimaatontkenning: waar komt toch dat wantrouwen tegen de wetenschap vandaan? En valt er iets aan t
AI inzetten in de zorg: uitkomst of risico?
Is het een tumor of een onschuldig vlekje? Moet je direct naar de dokter of kan de klacht ook wel tot morgen wachten? Voor al dit soort cruciale beslissingen schakelen artsen steeds vaker de hulp in voor a.i. Dat biedt potentieel grote voordelen - maar ook grote risico’s. Met: zorgredacteur Michiel van der Geest en Hannah van Kolfschooten, gepromoveerd op de impact van a.i. op de rechten van
Deze bizarre ontdekkingen doen wetenschappers in het binnenste van de aarde
Het is één van de slechtst begrepen plekken in ons universum: de aardbol zelf, en wat daar allemaal binnenin gebeurt. Wat zijn de grote mysteries in het binnenste van de aarde en hoe beginnen wetenschappers die op te lossen? Wetenschapsredacteur George van Hal zocht het uit. En geeft presentator Tonie Mudde antwoord op de vraag die hem al van jongs af aan bezighoudt: stél ik g
Geheimzinnig oermens ontdekt
Ruim een miljoen jaar geleden viel in het huidige Noord-Spanje een oermens in een holte in de grond. Nu hebben archeologen een stuk van zijn (of haar) gezichtsbotten teruggevonden: de vroegst bekende mens van West-Europa. Wat voor nieuwe blik werpt dit op het leven van onze verre voorouders? Met Maarten Keulemans. Ondertussen in de Kosmos gaat het theater in! Reserveer nu kaarten voor onze e
Zijn we een slaaf van social media algoritmes? Zo pak je de macht terug
Filmpjes die inspelen op je onzekerheden of verlangens, berichten prominent op je scherm die woede bij je oproepen. Social media platforms als TikTok, X en Instagram halen alles uit de kast om je zo lang mogelijk gekluisterd te houden op hun netwerk. Maar hoe werken die algoritmes precies? En: wat kun je doen om zelf de macht terug te pakken? Techredacteuren Simoon Hermus en Laurens Verhagen legge
Deze dokters lossen medische mysteries op
Pijn, flauwvallen, verpletterende vermoeidheid. Veel mensen lopen rond met medische klachten waar de huisarts en zelfs de specialist geen raad mee weet. Voor de heftigste gevallen is er een team van artsen die proberen het medisch mysterie op te lossen. De Witte Raven, noemen ze zichzelf. Hoe gaan deze medisch detectives te werk? Met: Ellen de Visser. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Lo
Waarom wetenschappers zo opgewonden zijn over een nieuw spookdeeltje
Diep in de Middellandse Zee zijn wetenschappers druk bezig met de bouw van een enorme telescoop. Je leest het goed: een telescoop onder water. Die speurt de hemel af naar zogeheten neutrino's, mysterieuze deeltjes die vlak na de oerknal ontstonden en waarvan op elk moment duizenden door je lichaam schieten. Wie ze in beeld weet te krijgen, kan op een totaal nieuwe manier naar het heelal kijken. De
Waar zijn toch de 3 zoenen gebleven? Dit is er blijvend veranderd sinds corona
We zouden minder gaan vliegen. Anders met dieren omgaan om virusrisico's te verkleinen. De manier waarop we leven zou voorgoed veranderen, luidden de voorspellingen toen de wereld in lockdown ging door de komst van het coronavirus, alweer 5 jaar geleden. Maar wat is er nou écht blijvend veranderd in de maatschappij en in ons gedrag? Wetenschapsredacteur Maarten Keulemans zocht het tot de bo
Het is oorlog in de ruimte (maar niemand die het ziet)
Van onze betalingen tot onze communicatie, we zijn extreem afhankelijk van satellieten. Dat maakt de ruimte tot een plek waar bijzondere militaire interesse naar uitgaat. Zo testte Rusland al eens een ruimtewapen dat op andere satellieten kan schieten. Recent maakten experts zich zorgen over een mysterieuze Russische lancering waarbij mogelijk een nucleair kosmisch wapen in stelling wordt gebracht
Kwart van de Nederlandse wolven zijn spoorloos, hoe kan dat?
Een kwart van de wolven in Nederland is zoek. Spoorloos verdwenen. En dat terwijl wetenschappers deze dieren op de voet volgen, met cameravallen en dna-onderzoek bij prooien en in uitwerpselen. Ecologen en wolvenexperts zoeken naar verklaringen. De meest waarschijnlijke: wolven worden illegaal afgeschoten, waarna hun lichamen worden verborgen. Met natuurredacteur Jean-Pierre Geelen. Presentatie: T
Een stad vol mensen op Mars, gaat het dan toch gebeuren?
Bij zijn inauguratie zei Donald Trump dat hij zo snel mogelijk Amerikanen naar Mars wil sturen, om daar een vlag te planten. Zijn handlanger Elon Musk gaat een stap verder, hij wil met zijn ruimteprogramma zelfs een complete kolonie stichten op de rode planeet. Een miljoen mensen op Mars binnen 20 jaar; moet kunnen, volgens Musk. Hoogste tijd om de potentie van zo'n Marsonderneming onder de loep t
