Alle Geschiedenis Ooit – Grote Namen
In Alle Geschiedenis Ooit vertellen amateurhistorici Nynke de Jong, Arco Gnocchi en Thom Aalmoes de beste verhalen uit de wereldgeschiedenis. Van de oude Grieken naar de LPF, van de dino's naar Greet Hofmans, en weer terug. Over de boeken die je moet lezen, Wikipedia-rabbitholes om in te verdwijnen en de weetjes waarmee je op feesten en partijen altijd hoge ogen gooit. Hier hoor je Grote Namen, onze serie over de beroemdste figuren uit de geschiedenis. Waren ze echt zo briljant, wreed of invloedrijk als hun reputatie doet vermoeden?
Afleveringen
Maria Theresia: de onderschatte keizerin
Maria Theresia was een teleurstelling voor haar ouders. Ze had immers een zoon moeten zijn. Een mannelijke erfgenaam op wie de kroon van het Heilige Roomse Rijk en alle andere Habsburgse bezittingen over kon gaan. Maar ze kreeg geen broertjes, dus er zat uiteindelijk weinig anders op. Het rijk dat ze erfde was militair zwak en bijna failliet: een makkelijke prooi voor omliggende landen. Maar tot i
Louis Mountbatten: de laatste onderkoning van India
Soms is je CV minder belangrijk dan wie je kent. Dat is de rode draad door het leven van Louis ‘Dickie’ Mountbatten: achterkleinzoon van een koningin, oom van een prins-gemaal en zoon van een First Sea Lord. Met zulke connecties klom hij moeiteloos naar de top van het Britse marine, mocht hij de onafhankelijkheid van India gaan regelen, en zat hij to het eind van zijn leven in de belan
Audrey Hepburn: van de hongerwinter naar Hollywood
Audrey Hepburn werd een van de grootste stijliconen van de twintigste eeuw en de meest gevierde actrice van haar generatie. Maar ver voor de glamour van Breakfast at Tiffany's leefde ze in bezet Arnhem als Adriaantje van Heemstra, met een moeder die dweepte met Hitler terwijl zij zelf misschien wel boodschappen voor het verzet rondbracht. Na de oorlog klom ze op via Amsterdam en Londen naar Hollyw
De geschiedenis van drinkwater
Vijf minuten. Zoveel tijd heb je nodig voor je dagelijkse douchebeurt én om de hele geschiedenis van het Amsterdamse drinkwater te horen. Van vieze 17e-eeuwse grachten tot pioniers als Jacob van Lennep en van cholera-uitbraken tot de eerste drinkfonteintjes. Deze aflevering maakten we samen met Waternet, want ook onder de douche kun je nog wat opsteken. Dus zeep erbij, podcast aan, en wanne
Caligula: de keizer en het monster
Caligula is eigenlijk een veel te schattige bijnaam voor de man die uitgroeide tot een van Rome's wreedste heersers. Als kind van een groot generaal groeit hij op bij de legioenen aan de Rijn, waar de soldaten hem een minileger-uniformpje geven, compleet met kleine laarsjes, zogenaamde Caligula. Vandaar de naam dus. Veel aandoenlijks is er daarna niet meer aan zijn leven: zijn familie wordt door z
Jomanda: het orakel van Tiel
Joke Damman uit Deventer wilde ooit danseres worden, maar groeide in plaats daarvan uit tot Jomanda: het bekendste medium van Nederland. Met haar zachte stem, haar blauwe jurk en liters ingestraald spa blauw trok ze in de jaren ’90 duizenden mensen naar Tiel, terwijl half Nederland thuis meekeek. Maar achter de handopleggingen en goedbedoelde woorden schuilt ook een donkere kant. Want wannee
Was 'Bloody' Mary wel zo bloederig?
Als je de geschiedenis ingaat als ‘Bloody Mary’ weet je al dat je historische reputatie niet al te best is. Mary Tudor werd als kind opzij geschoven door haar vader Henry VIII, maar kwam alsnog op de troon terecht. Daarmee was ze de eerste Engelse koningin die in eigen naam regeerde. Om haar katholieke geloof te verdedigen liet ze bijna 300 protestanten executeren, en dat leverde haar
Charles Lindbergh: de vliegende nazi
Charles Lindbergh was dé Amerikaanse held. In een speciaal voor hem gebouwd vliegtuig vloog hij als eerste persoon non-stop van Noord-Amerika naar het vasteland van Europa: een levensgevaarlijk avontuur. Zo groot was zijn roem dat in de staat Minnesota serieus werd besproken om een naam te veranderen in Lindberghia. Maar aan die beroemdheid zat een keerzijde. In 1932 werd zijn zoontje Charl
Catharina de' Medici: de zwarte koningin van Frankrijk
Met bijnamen als ‘de zwarte koningin’ en ‘Madame Serpent’ wordt meteen duidelijk: Catharina de’ Medici heeft een niet al te beste historische reputatie. Maar is dat wel terecht? Als Italiaanse buitenstaander aan het Franse hof moest ze het machtsspel beter en subtieler spelen dan haar tegenstanders, zeker om haar minderjarige zoons op de troon te houden. En dat deed z
Lance Armstrong: de dopingkoning
Het leek een prachtig sprookje. Een gedreven Amerikaanse wielrenner krijgt een verschrikkelijke kankerdiagnose, maar weet op wonderlijke wijze te herstellen. Hierna maakt hij de comeback van de eeuw door zéven keer achter elkaar de Tour de France te winnen. Maar dat sprookje viel in duigen, want Lance Armstrong fietste helemaal niet op eigen kracht, maar op onnoemelijke hoeveelheden doping.
Sigmund Freud en de ontdekking van het onbewuste
Ego, ontkenning, afweermechanismen. Zoveel termen die we nog steeds gebruiken wanneer we het over onze psychologie hebben zijn direct te herleiden naar één man: Sigmund Freud. Maar wie was hij eigenlijk? Als telg van een armoedig Joods gezin wist hij zich met zijn intelligentie een weg omhoog te werken in het Wenen van de late 19e eeuw. Via onderzoek naar palingen, dubieuze verdovend
Mustafa Kemal Atatürk: de vader van Turkije
Mustafa Kemal Atatürk is bijna eigenhandig verantwoordelijk voor het bestaan van de moderne Republiek Turkije. Als de gevierde oorlogsheld van Gallipoli zag hij na de Eerste Wereldoorlog met lede ogen aan hoe zijn land, toen nog het Ottomaanse Rijk, werd opgedeeld door de geallieerden. Toen de sultan machteloos bleek, besloot Atatürk het heft in eigen handen te nemen. Tijdens de bloedige
De tragische heerschappij van Mary, Queen of Scots
Zes dagen oud en al koningin. Het leven van Mary, Queen of Scots leest als een waanzinnig script vol onverwachte wendingen. Als kind werd ze verscheept naar het luxueuze Frankrijk, waar ze opgroeide als kroonprinses. Na de vroege dood van haar man moest de jonge weduwe terug naar Schotland. Daar belandde de koningin in een dodelijk web van edelen, complotten en ontploffende huizen. Toen ze zich da
Richard Leeuwenhart: de Franse koning van Engeland
Richard Leeuwenhart is misschien wel de bekendste Engelse koning van de middeleeuwen; het ultieme symbool van ridderlijkheid en de nobele vorst. Maar achter die mythe schuilt een veel merkwaardiger leven. Zo bracht hij tijdens zijn tienjarige heerschappij in totaal maar tien maanden in Engeland door. Zijn heroïsche kruistocht strandde voor de poorten van Jeruzalem en op de terugweg werd hij o
Eva Perón: de heilige first lady van Argentinië
Hoe kan een arm meisje uit een buitenechtelijk gezin opklimmen tot de machtigste vrouw van haar land? Eva Perón had een lange weg te gaan in haar korte leven. Op haar 15 vertrok ze van het platteland om het als actrice te maken in Buenos Aires en het lukt. Ze kwam bekend te staan als ’Señorita Radio’ en wist zo de harten van de Argentijnen te veroveren én dat van d
Het geniale en desastreuse leven van Vincent van Gogh
Vincent van Gogh was een zoekende man. In kunst handelen was niet voor hem bestemd en een carrière als prediker liep ook op niets uit. Maar zelf kunst maken? Dat was het uiteindelijk. Met een soort manie stortte hij zich op het schilderen. Alles moest ervoor wijken. Het bracht hem van het Brabantse platteland naar Parijs en uiteindelijk naar Zuid-Frankrijk. Maar bekend zou hij er in zijn ei
Bernard Montgomery: een onuitstaanbare generaal
Bernard Montgomery was de vleesgeworden Britsheid: ‘stiff upper lip’, rechtlijnig en volkomen overtuigd van zijn eigen superioriteit. Voor zijn troepen was hij een briljante aanvoerder — bij ‘Monty’ zat je goed. Maar voor zijn collega’s in de geallieerde legertop was hij onuitstaanbaar. Hij erkende Eisenhower niet als zijn meerdere, lag constant overhoop met Pat
Alle Geschiedenis Ooit gaat het theater in!
Leuk nieuws: wij gaan het theater in! Van oktober tot en met januari touren wij door het hele land met onze voorstelling De Grote Namen Geschiedenis-show. Daarin proberen wij te achterhalen wie zich nou écht de grootste naam aller tijden mag noemen. Wordt het Napoleon, Julius Caesar of Aletta Jacobs? In een wervelende theatershow vol sterke verhalen, ongelooflijke wendingen en bizarre perso
Baruch Spinoza: de verlichte ketter
Nederland heeft misschien wel nooit een groter genie voortgebracht dan Spinoza. Een man die tijdens zijn leven vooral werd gehaat en verafschuwd, maar in de eeuwen na zijn dood eindelijk op waarde werd geschat. Als een van de eerste vrijdenkers, een wegbereider van de Verlichting en een vroege kampioen van de democratie, veranderde hij de wereld. Maar die radicale ideeën kwamen niet zonder pr
Hugo de Groot: van wonderkind naar banneling
Dat Hugo de Groot vandaag de dag nog steeds zo beroemd is, komt vooral door zijn legendarische ontsnapping uit Slot Loevestein. Gevlucht in een boekenkist wist het voormalige wonderkind zijn bewakers te slim af te zijn en veilig de grens over te steken. Maar hoe belandde een van de grootste denkers van zijn tijd überhaupt in de gevangenis? En hoe legde hij vanuit zijn ballingschap het fundame
Theodora: de keizerin uit het bordeel
Als kind trad Theodora al op in het Hippodroom, de gigantische arena van Constantinopel. Ze had zich toen nooit voor kunnen stellen dat ze jaren later niet als artiest, maar als belangrijkste toeschouwer in datzelfde stadion zou zitten: als de machtigste vrouw van het Byzantijnse Rijk. Haar weg naar de top is een van de meest onwaarschijnlijke verhalen uit de vroege middeleeuwen, over een artiest
Anne Frank: het meisje in het Achterhuis
Anne Frank droomde ervan om schrijver of journalist te worden, maar de nazi's ontnamen haar die kans. Al in 1933 was haar gezin voor het opkomende regime gevlucht van Frankfurt naar Amsterdam. Toen de oorlog ook Nederland bereikte, zaten ze in de val en in 1942 moesten ze noodgedwongen onderduiken. Gelukkig had Anne haar dagboek, Kitty. Hierin legde ze alles vast: wat ze meemaakte, wat ze voelde e
Koning Henry V en de slag bij Azincourt
‘We few, we happy few, we band of brothers’. Het zijn de legendarische woorden die Shakespeare in de mond van de Engelse koning Henry V legt in zijn toespraak voor de Slag van Azincourt in 1415. Een ongeëvenaarde overwinning in de Honderdjarige Oorlog, die van Henry V een van de meest gevierde koningen uit de Britse geschiedenis maakte. Maar de weg naar Azincourt was allesb
4 mei uitgelegd (in samenwerking met Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Ieder jaar op 4 mei staan we in Nederland twee minuten stil bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en van gewapende conflicten daarna. Maar de herdenking zoals die nu bestaat is er niet zomaar gekomen. Nee, de herdenking op 4 mei is ontstaan door een goede portie bluf van een oud-verzetsman. Hoe kreeg hij dat voor elkaar? En hoe herdenken we zelf? – Nationaal Comité 4 en 5 mei
Michael Jackson: de opkomst en ondergang van de King of Pop
Wat kunnen we nog zeggen over Michael Jackson dat niet al talloze keren is gezegd? Hij was een muzikaal visionair, een ongeëvenaarde performer en een ster zonder gelijke. Een arme arbeidersjongen die door hard werk, discipline, en een zeer autoritaire vader uitgroeide tot de bekendste man ter wereld. Maar Michael Jackson was ook, laten we zeggen, bijzonder. Een man met excentrieke gewoonten,
Amelia Earhart: de koningin van de lucht
Het was pas de tweede keer dat Amelia Earhart een vliegtuig zag, dat de vonk echt oversloeg: "Dat vliegtuig zei iets tegen mij toen het voorbijvloog." Ze was direct betoverd door de luchtvaart, een uitvinding die op dat moment nog in de kinderschoenen stond. In een tijd waarin mannen record na record braken, waren er maar weinig vrouwen die het luchtruim betraden. Earhart was pas de zestiende vrou
Benito Mussolini: de eerste fascist
De jonge Benito Mussolini zou waarschijnlijk walgen van de man die hij later werd. Als jonge socialistische journalist verzette hij zich tegen iedere vorm van autoriteit, van zelfverrijking en van oorlog. Maar uitgerekend hij zou zelf de eerste leider worden van wat hij een totalitaire staat noemde. Hij werd de eerste fascist. Hoe kon hij ontsporen? En hoe kwam hij zelf ondersteboven aan een Milan
Jezus Christus
Het Bijbels verhaal van Jezus Christus kennen de meeste mensen wel. Maar wat kunnen historici daarover verifiëren? Deze week gaan we op zoek naar de historische Jezus, de tijd waarin hij leefde en hoe een eenvoudige timmerman in slechts een paar jaar zo’n indruk wist te maken op zijn tijdgenoten dat hij 2000 jaar later nog steeds aanbeden wordt als de zoon van God. – Wil jij bij o
Zofia Posmysz: Auschwitz-overlevende en schrijver
Zofia Posmysz is misschien niet de Grootste Naam die we ooit behandeld hebben, maar ze zou groter mogen zijn, zeker hier in Nederland. In haar thuisland Polen was ze de levende herinnering aan de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog. Als jonge vrouw werd ze voor het verspreiden van verzetspamfletten opgepakt door de Duitsers en werd drie jaar lang opgesloten in het vernietigingskamp Auschwitz. Wond
Marilyn Monroe
Norma Jeane Mortenson leek niet voorbestemd voor een groots leven. Ze was een weeskind en werkte tijdens de Tweede Wereldoorlog in een parachutefabriek. Maar juist op die meest onwaarschijnlijke plek werd ze opgemerkt door een fotograaf, de rest is geschiedenis: Norma Jeane transformeerde in de superster Marilyn Monroe. Maar hoewel ze hunkerde naar serieuze filmrollen en diepgang, bleef ze voor ve
Leonardo da Vinci
Kunnen we zeggen dat Leonardo da Vinci de bekendste kunstenaar uit de Europese geschiedenis is? Waarschijnlijk wel. In het Louvre moet je je door een menigte worstelen om een glimp op te vangen van de Mona Lisa, terwijl de Man van Vitruvius op talloze koelkastmagneten pronkt. Maar wie was de man zelf eigenlijk? En wat was het aan zijn manier van werken dat hem zo bijzonder maakte? Niemand kan die
Strijders voor het vrouwenkiesrecht: Wilhelmina Drucker, Carrie Chapman Catt en Aletta Jacobs
Het is vandaag Internationale Vrouwendag en dus staan we stil bij drie fantastische vrouwen die het vrouwenkiesrecht hier en in de VS mogelijk hebben gemaakt: Wilhelmina Drucker, Carrie Chapman Catt en Aletta Jacobs. Wat motiveerde hen om de strijd aan te gaan? Wat voor obstakels moesten ze overkomen? En hoe werkten ze samen om hun doel te bereiken? We maken deze podcast in samenwerking met Theate
Mahatma Gandhi: icoon van verzet
Mohandas Karamchand Gandhi was een geprivilegieerde jongen uit de hoge klassen van India, maar zou zijn luxe leven achter zich laten om zijn land onafhankelijk te maken. Van een vroeg begin met activisme in Zuid-Afrika groeide hij uit tot een wereldwijd gevierd icoon van zijn land, die (als we de verhalen mogen geloven) bijna eigenhandig zijn land bevrijdde van eeuwen onderdrukking door de Britten
Napoleon deel 1: van Corsica tot Consul
Hoe kon Napoleon uitgroeien van en verarmde edelman tot de machtigste man in Europa? Twee jaar terug zochten we het uit in drie aflevering. De eerste daarvan brengen we nu speciaal voor jullie nu overal uit. Napoleon gaat op veldtocht naar Italië, richt een bloedbad aan in Egypte en weet zich uiteindelijk op te werken tot de machtigste man in Frankrijk. Maar daar stopt zijn verhaal natuurlijk
Catharina de Grote: de Duitse prinses die Rusland veroverde
Catharina de Grote begon haar leven als een onbeduidende Duitse prinses, maar stierf als de onbetwiste heerser van het grootste rijk van haar tijd. Samen met haar minnaar Potjomkin bracht ze Rusland de moderniteit in en wist ze grote delen van Oost-Europa onder haar heerschappij te krijgen. Toch zou ze altijd gevolgd worden door geruchten over haar affaires, de onduidelijke vaderschap van haar kin
Michael Jordan: de GOAT
Michael Jordan was volgens rivaal Larry Bird 'God in vermomming'. Met de Chicago Bulls heerste hij jarenlang over de NBA, terwijl hij met het legendarische Dream Team op de Spelen in Barcelona basketbal definitief op de wereldkaart zette. Toch kende zijn carrière vreemde wendingen: van een uitstap naar het honkbal na de tragische dood van zijn vader tot een hoofdrol in Space Jam. Maar zijn
William Shakespeare: de grootste toneelschrijver ooit
Shakespeare’s populariteit lijkt na vierhonderd jaar nog steeds niet afgenomen. Of het nu gaat om moderne theaterbewerkingen of bioscoophits zoals Hamnet: 'The Bard' is overal. Maar terwijl zijn personages wereldberoemd zijn, blijft het leven van de auteur zelf een beetje een mysterie. Zo weinig weten we zelfs, dat sinds zijn dood kwade tongen beweren dat hij misschien niet echt heeft bestaa
Henry Kissinger: gewetenloze grootmeester van de diplomatie
Heinz Alfred Kissinger ontvluchtte als puber de Nazi’s en kwam in de VS terecht, waar hij zich opnieuw uitvond als Henry Kissinger. Een man voor wie buitenlandse beleid als een schaakspel was. Om de macht van zijn nieuwe thuisland te verdedigen schrok hij er niet voor terug om soms een pion op te offeren. Zijn koelbloedige realpolitiek liet wereldwijd een spoor van vernieling achter. Toch bl
J.R.R. Tolkien: de vader van Fantasy
Tolkien was een veteraan van de Eerste Wereldoorlog, een taalkundige, een professor aan de universiteit van Oxford, maar boven alles de koning van de nerds. In zijn avonduren werkte hij jarenlang aan zelfbedachte talen en een wereld waarin die tot leven konden komen. Waarschijnlijk had hij zich nooit voorgesteld dat hij daarmee de basis legde voor een heel nieuw genre. – Deze week bij Alle G
Abdelkrim El Khattabi en de strijd voor een vrij Marokko
Abdelkrim El Khattabi was een waarschuwing voor koloniale machten en een inspiratie voor guerilla’s en revolutionairen over de hele wereld. Honderd jaar geleden vernederde hij in de slag bij Annual de Spaanse kolonisator in Marokko en riep zijn eigen land uit: de Rif Republiek. Maar tegen Spaanse en Franse troepen onder leiding van de latere dictators Franco en Pétain kon hij uiteinde
Theodore Roosevelt: een cowboy in het Witte Huis
Als de Verenigde Staten van Amerika een man was, dan was die man Theodore Roosevelt. Van de oude elite van de Oostkust, tot de cowboys en de frontiersmen van het Westen, hij belichaamde het allemaal. Hoe groeide een astmatisch jongetje uit een aristocratische New Yorkse familie uit tot oorlogsheld, jager en uiteindelijk president van de Verenigde Staten? En hoe gaf uitgerekend deze geharde ‘
Radio Oranje is terug!
Ze waren nog lang niet klaar, ze hadden nog zoveel verhalen te vertellen. En daarom komt er een nieuwe serie. In thema’s nemen ze je mee naar de mooiste, spannendste, ontroerendste en beste verhalen uit de Tweede Wereldoorlog. Ze gaan het hebben over spionnen, onbekende landen, verraders en mythes. Zoals over Vera Atkins, die een heel leger aan vrouwelijke spionnen opleidde. Of verrade
Jeanne d’Arc: de puber die Frankrijk redde
Jeanne d’Arc was slechts een puber, maar zou de loop van de Honderdjarige Oorlog eigenhandig beslissen. In opdracht van stemmen van boven brak ze het beleg van Orléans, kroonde ze een kroonprins tot koning en leidde Franse troepen van hoogtepunt naar hoogtepunt. Hoe kreeg ze dat allemaal voor elkaar? Waarom liet haar koning haar vallen? En hoe eindigde ze op een brandstapel? – D
Koningin Victoria
Niet iedere vorst krijgt een eigen tijdperk. In Nederland spreken we niet van een 'Wilhelminiaanse tijd' en zelfs de Franse Zonnekoning kreeg geen eigen eeuw. Maar Koningin Victoria is synoniem geworden met de negentiende eeuw en de radicale veranderingen van die tijd. Bij haar geboorte in 1819 was het paard nog het snelste vervoermiddel, maar bij haar dood in 1901 reisde men met de metro, de trei
George Michael
Niemand had verwacht dat de verlegen Georgios Kyriacos Panayiotou ooit een wereldster zou worden. Samen met Andrew Ridgeley zette hij met Wham! de wereld op zijn kop, waarna hij solo nog grotere successen boekte. Maar ondanks de glamour en de hits als Last Christmas en Careless Whisper moest hij altijd zijn echte identiteit verbergen. – Help Charlie! -De zoon van Arco’s vrienden Jasper
Johan Rudolph Thorbecke: grondlegger van het moderne Nederland
Weinig mensen hebben zo'n grote invloed gehad op ons land als Thorbecke. Toch roept zijn naam vooral herinneringen op aan lessen maatschappijleer op de middelbare school of foute uitgaanspleinen in de hoofdstad. Maar dat is volkomen onterecht. Het leven van Thorbecke geeft een fascinerend inkijkje in het Nederland van de 19e eeuw en het is ongelofelijk hoe één man bijna persoonlijk v
Menelik II: De keizer die de 'scramble for africa' stopte
Menelik II deed wat de Europeanen voor onmogelijk hielden: hij versloeg ze op het slagveld. Na een bloedige strijd om de heerschappij in zijn eigen land, wist hij de Europese grootmachten die het hele Afrikaanse continent onderling wilden verdelen tegen elkaar uit te spelen en zo de Italianen in de slag bij Adwa te verslaan. Als enige vorst die de zogenaamde ’scramble for Africa’ heelh
Florence Nightingale: de vrouw met de lamp
De Krimoorlog: soldaten sterven bij bosjes in wat een van de eerste moderne oorlogen is. Niet aan hun verwondingen, maar aan ziektes en infecties. Zeven van elke acht slachtoffers sterven door gebrekkige hygiëne. Florence Nightingale is de vrouw die dit probleem niet alleen kaart brengt, maar ook oplost. Met de onwrikbaarheid van Britse vrouwen van haar klasse stort ze zich op de tekortkoming
Annie Oakley: scherpschutter en superster
In Nederland is haar naam niet groot, maar in de VS roept de naam Annie Oakley meteen beelden op van open prairies, shotguns en de shows van Buffalo Bill. Oakley was de eerste vrouwelijke superster van Amerika, puur door haar enorme talent met geweren. In een tijd waarin de meeste vrouwen aan huis gekluisterd zaten ontmoette zij vorsten als Koningin Victoria en Kaiser Wilhelm en trok ze miljoenen
Michiel de Ruyter
Michiel de Ruyter is misschien wel dé Nederlandse Zeeheld, de man die de Engelsen op eigen terrein wist te verslaan en bijna onoverwinnelijk leek op zee. Toch leek het aan het begin van zijn leven niet alsof hij een grote naam zou worden. Als zoon van een bierdrager begon hij zijn carrière op zee als scheepsjongen, werkte zich daarna op van schipper tot kaper en uiteindelijk tot zelf
Adolf Eichmann: architect van de Holocaust
Lang werd Adolf Eichmann aangewezen als het schoolvoorbeeld van de ‘banaliteit van het kwaad’. De onnadenkende bureaucraat die om zijn carrière te bevorderen gretig meewerkte aan de vernietiging van de Europese Joden. Maar hoeveel klopt er eigenlijk van dat beeld? Was de ‘architect van de holocaust’ echt zo gedachteloos of was dat het beeld dat hij naar zijn arrestat
Roald Dahl: schrijver, piloot, spion
Het lijkt wel alsof Roald Dahl meerdere mensen tegelijk was. We kennen hem natuurlijk het best als de onhandelbare en eigenzinnige schrijver van kinderboeken. Maar zijn leven was veel wilder dan dat. Tijdens de Tweede Wereldoorlog had hij een glansrijke carrière als gevechtspiloot, maar ook nog een baan als diplomaat en spion in de Verenigde Staten. Daar borrelde hij met presidenten en had
Alexander Hamilton: van founding father tot musicalster
Alexander Hamilton was een bastaard en een wees uit een uithoek van de Caraïben die uitgroeide tot een founding father met zijn gezicht op het tien dollar biljet. Hij vocht mee in de Amerikaanse revolutie, werd daarna een van de bedenkers van de Amerikaanse democratie, maar stierf jong door een duel met zijn politieke rivaal Aaron Burr. Al kennen mensen hem tegenwoordig meer door de musical H
Nina Simone: de hogepriesteres van de soul
Nina Simone betaalde een hoge prijs voor haar idealen. Ze was een klassiek getrainde pianist, jazzzangeres en geliefd door heel Amerika, maar naarmate ze haar stem steeds luider gebruikte in de Civil Rights Movement, keerde de muziekindustrie haar de rug toe. Ze was te uitgesproken, te radicaal en verlaat uiteindelijk haar thuisland. Hoe kon de 'High Priestess of Soul' zo diep vallen dat ze berooi
Koningin Wilhelmina
Wilhelmina van Oranje was een nakomertje. Haar vader, koning Willem III, had al drie zonen uit een eerder huwelijk, maar die kwamen allemaal tragisch tot een vroeg einde. En dus was het Wilhelmina die troonopvolger werd, ondanks dat ze, in de woorden van de kranten in haar tijd, ‘slechts een meisje’ was. Maar dat meisje zou zich ontwikkelen tot een van de meest iconische en daadkrachti
Willem Holleeder
Willem Holleeder groeide op als arme jongen in de Amsterdamse Jordaan, maar dat was niet genoeg. Hij klom op van simpele dief naar een van de mannen achter de Heinekenontvoering. En hoewel hij daarvoor werd opgepakt, stopte hij na zijn vrijlating niet met zijn criminele carrière. Met een schrikbewind ruimde hij voormalige tegenstanders en bondgenoten uit de weg, terwijl hij op nationale TV
Alan Turing
Alan Turing was een genie en een oorlogsheld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kraakte hij met zijn team de Duitse Enigma-code en verkortte zo de oorlog met maanden. Daarna legde hij als grondlegger van de computerwetenschap de basis voor onze digitale tijdperk. Toch stierf deze held als een veroordeeld crimineel vanwege zijn homoseksualiteit. Hoe kon de man die zijn land redde, zo verraden worden?
Marie Curie
Marie Curie baanbrekend noemen, is een understatement. Ze was de eerste vrouw die een Nobelprijs won, de eerste persoon ooit die er twee won, en tot op de dag van vandaag de enige die Nobelprijzen in twee verschillende natuurwetenschappen in de wacht sleepte. Haar werk onthulde een compleet nieuwe kracht in de natuur: radioactiviteit. Toch was haar weg naar de top van de Franse wetenschap allesbeh
Gráinne O'Malley: de Ierse piratenkoningin
Gráinne O'Malley, dochter van een machtige Ierse clanleider en piraat, was voorbestemd voor een leven op zee. Als volwassen vrouw nam ze de leiding van haar vader over, ongeacht of haar echtgenoten haar steunde. Daarmee werd ze een van de meest gehate vijanden van de Engelsen, die vastberaden waren heel Ierland aan zich te onderwerpen. Maar Gráinne bleek onverslaanbaar, waardoor de E
Lawrence of Arabia en de Arabische Opstand
T.E. Lawrence was voorbestemd voor de academische wereld, maar de Eerste Wereldoorlog bracht hem als soldaat naar Zuidwest-Azië. Tegen al zijn bevelen in sloot hij zich als Britse officier aan bij de Arabische opstand tegen het Ottomaanse Rijk. Hij werd Lawrence of Arabia, een oorlogsheld en een briljante guerillastrijder. Maar terwijl hij successen boekte, wist hij dat hij vocht voor een ona
Mao Zedong: de Rode Keizer
Nog altijd hangt zijn portret boven de Poort van de Hemelse Vrede, maar zijn heerschappij kostte meer mensen het leven dan de regimes van Hitler en Stalin bij elkaar. Mao Zedong bracht China na een bloedige burgeroorlog onder zijn gezag, om het volk vervolgens in een diepe afgrond te storten van hongersnoden en politieke terreur. Hoe kon één man zijn wil opleggen aan een land van hon
Imelda Marcos: de slechtste first lady ooit (Dubieuze Namen 6)
Imelda Marcos en haar man Ferdinand hebben de dubieuze eer om het wereldrecord corruptie te houden. Nog nooit stal een presidentieel echtpaar zoveel geld van hun straatarme onderdanen en nog nooit kwamen ze er zo schaamteloos mee weg. Terwijl miljoenen Filippino's in diepe armoede leefden, bouwde Imelda een wereld van duizenden schoenen, peperdure kunst en extravagante projecten. In deze laatste a
The Grand Tour: de eerste toeristen
Als Engelse man van stand was het tijdens de 18e eeuw de bedoeling dat je een reis over het Europese continent maakte, de ‘Grand Tour' noemden ze dat. Daar bezochten ze musea, aten ze in de beste restaurants en namen ze vooral hele vette souvenirs mee. En die souvenirs kun je in het Mauritshuis bekijken in hun tentoonstelling The Grand Tour - Bestemming Italië! Speciaal voor de te
Nero: de gestoorde keizer (Dubieuze Namen 5)
De eerste vijf jaar van keizer Nero's heerschappij stonden bekend als een gouden tijd voor Rome. Hoe kon deze veelbelovende start eindigen in tirannie, moord en de ondergang van zijn eigen dynastie? In de een-na-laatste aflevering van Dubieuze Namen kijken we naar de tragische afgang van Nero en hoe het allemaal zo mis kon gaan. – Deze aflevering wordt mede mogelijke gemaakt door Erfgoedvere
Leni Riefenstahl: Hitlers favoriete regisseur (Dubieuze Namen 4)
Leni Riefenstahl wist van niets, dat zou ze bijna haar hele leven volhouden. De gevierde filmmaker hield vol dat ze een fascinatie met Hitler en zijn Nazi’s had, maar dat ze geen idee had van hun misdaden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat ze met haar propaganda-films Triumph des Willens en Olympia had bijgedragen aan hun opkomst leek bijna niet bij haar op te komen. Deze week bij Du
Diego Maradona (Dubieuze Namen 3)
‘Voor Diego zou ik naar het eind van de wereld gaan, maar voor Maradona zet ik geen stap’ schreef Maradona’s trainer Fernando Signorini ooit en het vat zijn leven goed samen. Diego was een jongen uit een arm gezin in Buenos Aires die uitgroeide tot de grootste voetballer ter wereld en zo miljoenen wist te inspireren. Maradona was een drugsverslaafde playboy die zichzelf niet onde
Nieuw! Gek op Geschiedenis – dé geschiedenispodcast voor kinderen
De gekste verhalen? Die verzin je niet. Die zijn allemaal echt gebeurd! In de zomervakantiepodcast Gek op Geschiedenis duikt Arco van Alle Geschiedenis Ooit in de spannendste verhalen uit de geschiedenis. Van rare ridders tot poepende piraten, van goudzoekers in het wilde westen tot Viking-vrouwen met zwaarden. Elke aflevering zit vol avonturen, weetjes en geluiden waar je iets van leert én
Greet Hofmans (Dubieuze Namen 2)
Ze was nota bene door Bernhard zelf uitgenodigd, maar hij had toen nog niet door hoe groot de invloed van Greet Hofmans op zijn leven zou worden. Ze moest de ogen van prinses Marijke genezen, maar werd al snel innig bevriend met koningin Juliana, tot ongenoegen van Bernhard. Hij vreesde niet alleen voor zijn positie aan het hof, maar ook voor de pacifistische invloed van Hofmans op de koningin, mi
Frank Sinatra (Dubieuze Namen 1)
Deze zomer bespreken we in Grote Namen wat dubieuzere namen dan we normaal doen. Mensen met een donkerbruin verleden, oplichters of vreemdgangers. En de eerst naam is even groot als dubieus: Frank Sinatra. Hij was een van de meest geliefde muzikanten van de twintigste eeuw, maar achter de schermen werd zijn naam net te vaak genoemd in verband met de maffia. Hoe kon deze scharminkelige zoon van arm
Aletta Jacobs en de strijd voor vrouwenkiesrecht
Aletta Jacobs leidde een baanbrekend leven vol primeurs. Ze was de eerste vrouw die een universitaire studie afrondde, de eerste vrouwelijke arts én de eerste vrouwelijke promovenda in Nederland. Alsof dat nog iet genoeg was, effende ze de weg voor het stemrecht van net iets meer dan de helft van de huidige Nederlandse bevolking. Genoeg reden dus om in deze aflevering haar levensverhaal te
Marie-Antoinette
Marie-Antoinette is synoniem komen te staan met de decadentie en extravagantie van het Franse ancien-regime, maar is dat eigenlijk wel terecht? Deze week kijken we naar het leven van deze Oostenrijkse prinses die zich in moest vechten aan het Franse hof, waar niemand op haar zat te wachten, en die door haar keuzes de Franse Revolutie alleen maar dichterbij bracht. — Ons eerst boek is uit! Ha
Vladimir Poetin
Het is niet vaak dat we een nog zittende leider behandelen hier, maar wie Poetin vandaag wil begrijpen, moet zijn verleden induiken. Hoe kon een straatschoffie uit St. Petersburg opklimmen tot de totale heerser van heel Rusland? — Ons eerst boek is uit! Haast je naar je dichtstbijzijnde boekenwinkel of koop het via deze link! Verder luisteren en kijken? -Luister Arco's aflevering
Harriet Tubman en de Ondergrondse Spoorweg
Voor de meeste Nederlanders zal de naam Harriet Tubman niet zoveel betekenen, maar in de Verenigde Staten is een grote heldin. Niet alleen wist ze zelf te ontsnappen uit slavernij, maar in de jaren erna kreeg ze de bijnaam ‘de Mozes van haar volk’ door het bevrijden van talloze anderen via de Underground Railroad. — Ons eerst boek is uit! Haast je naar je dichtstbijzijnde boekenw
Toetanchamon
Toetanchamon leefde 3300 jaar geleden, zo lang geleden dat hij zelfs voor zijn verre opvolger Cleopatra antieke geschiedenis was. En toch weten we verrassend veel over deze jonge farao. Hij werd koning als kind, regeerde in een roerige periode van religieuze en politieke chaos, en stierf voor zijn twintigste. Maar hoe werd juist hij de beroemdste farao ooit? — Ons eerst boek is uit! Haast je
Elvis Presley
Zijn heupbewegingen waren zo obsceen dat priesters brieven stuurden naar de FBI. Zijn fans schreeuwden zo hard dat zijn concerten onverstaanbaar werden. Zijn liefde voor bling was zo buitensporig dat zijn juwelier 24/7 paraat stond. En op het hoogtepunt van zijn roem klopte hij aan bij het Witte Huis om president Nixon te vragen of hij undercoverdrugsagent mocht worden. Elvis Presley leefde ‘large
Michail Gorbatsjov: de laatste Sovjet
Gorbatsjov was een jongen van simpele komaf. Zijn ouders zijn boeren en dat leven lijkt ook voor hem weggelegd. Maar in een twist die alleen in de Sovjet-Unie plaats had kunnen vinden wint hij een plek aan de prestigieuze universiteit van Moskou door de hoeveelheid graan die hij oogst. Het zet de deur open naar een politieke carrière die ondanks de beste bedoelingen zal uitmonden in de val van de
Margaret Thatcher: de Iron Lady
Eind jaren 70 stond het Verenigd-Koninkrijk er niet best voor. Het ooit zo machtige koloniale rijk was verdwenen, de economie zat in de put en de politiek keek machteloos toe. Voor iedereen was duidelijk dat er iets moest veranderen. En dus werd in de verkiezingen van 1979 massaal gestemd op een onverwacht figuur: Margaret Thatcher, een conservatieve hardliner en, opvallend in deze tijd, een vrouw
Hannibal Barkas: de schrik van Rome
Als jonge jongen moest Hannibal van zijn vader een eed zweren: hij zou altijd een vijand van Rome blijven. Zijn hele leven probeerde de Carthaagse generaal die belofte waar te maken. Met zijn tocht over de Alpen, olifanten aan zijn zijde, werd hij Rome's grootste nachtmerrie. Geen vijand bracht Rome ooit zo dicht bij de afgrond als Hannibal. Maar ironisch genoeg zou juist de angst voor een tweede
Anton de Kom
Anton de Kom werd geboren in Suriname als zoon van een voormalig tot slaaf gemaakte. Het land was formeel vrij, maar nog altijd een kolonie waar zwarte mensen nauwelijks toekomst hadden. Dus vertrekt De Kom naar Nederland om zich niet alleen uit te spreken tegen de kolonisator, maar ook om een trotse geschiedenis van zijn eigen land te schrijven: Wij slaven van Suriname. Maar als tijdens de Tweede
Jacques Brel
Jacques Brel was niet voorbestemd om zanger te worden. Zijn vader, een rijke eigenaar van een kartonfabriek in Brussel, zag al helemaal voor zich hoe zijn zoon hem op zou volgen.Maar Jacques rebelleerde tegen deze burgerlijke toekomst en vluchtte naar Parijs waar hij het wilde maken als chansonnier. Na jaren van hard werken brak hij door en groeide hij uit tot de bekendste zanger van Frankrijk. To
