OVT
NPO Radio 1 / VPRO 376 afleveringen nov. 8, 2026
OVT is een podcast over de actualiteit van de geschiedenis. Met historische achtergronden bij het nieuws, recensies van boeken, films en tentoonstellingen, aandacht voor geschiedenis in de wetenschap en spraakmakende verhalende documentaires. Presentatie: Laura Stek. Abonneren op hun documentaires kan ook via de podcast OVT Doc of series zoals De plantage van onze voorouders, Liefste Lies, De elf stemmen van Srebrenica en Kweekje.
Afleveringen
OVT | Prairiepopulisme, Godzilla, Sinterklaas.
(01:29) Informaticus Geoffrey Hinton, bekend als de ‘Godfather van AI’, slaat deze week alarm in een groot interview in de Britse krant The Guardian. Volgens hem ligt een AI-ramp op Tsjernobylschaal op de loer. En hij is niet de enige AI-grootheid die zich de afgelopen tijd uitsprak. In september waarschuwde Anthropic-CEO Dario Amodei nog dat er een rem gezet moest worden op de AI-ontwikkelingen.
OVT | Opkomst socialisme VS, FvD en fascisme, opgezette dieren
(01:55) Dinsdag kiest Amerika een nieuw Congres. Voor Trump staat zijn meerderheid op het spel, maar de spannendste strijd woedt aan de andere kant: binnen de Democratische Partij. Daar rukken de Democratic Socialists of America op. Ze wipten zittende Democraten van hun zetel en leveren sinds januari de burgemeester van New York. Tien jaar geleden had de DSA een paar duizend leden, nu meer dan hon
OVT | Joseph Roth, Brazilië, Libris Geschiedenis Prijs
(01:35) Op zondag 25 oktober vinden in Brazilië presidentsverkiezingen plaats. Zittende president Luiz Inácio Lula da Silva, beter bekend als Lula, neemt het op tegen de rechtse kandidaat Flavio Bolsonaro, de zoon van voormalig president Jair Bolsonaro.
Deze verkiezingen zijn verre van Lula’s eerste. Tussen 2003 en 2011 won de inmiddels 81-jarige al twee keer. Daarvoor heeft Lula ook drie teverg
OVT | Seksueel misbruik interneringskampen, Pandadiplomatiek, Angkor
(01:32) De foto's kent iedereen. Bevrijdingsdagen, een plein, een joelende menigte en een jonge vrouw op een stoel die kaal wordt geschoren. Het zijn misschien wel de bekendste beelden van de schaduwkant van de bevrijding. Maar wat gebeurde er met die vrouwen nadat de schaar was neergelegd? Duizenden van hen werden opgesloten in kampen voor collaboratieverdachten, en daar begon voor velen pas het
OVT | Doodstraf, Tupac, Winnie de Poeh
(01:38) Twee grote controversiële doodstraf-zaken deze week in de VS. In Tennessee kreeg Christa Pike twee spuiten met dodelijke middelen toegediend, maar kwam ze deze week weer bij bewustzijn. En een paar dagen eerder gaf Trump zijn goedkeuring aan de eerste militaire executie per vuurpeloton sinds 1961.
Het is een frappante tegenstelling: de modern en medisch klinkende methode die juist steeds
OVT | Koningshuis in de koloniën, Graffiti als kunstvorm, East of Eden
(01:40) Een portret van de koningin boven het schoolbord. Oranjevlaggetjes op Koninginnedag in Paramaribo, Jakarta en Willemstad. En een koninklijk bezoek dat tot in de puntjes toe werd geregisseerd. Lange tijd waren de Oranjes het bindmiddel van het koloniale rijk overzee. Maar waar de één uitbundig feestvierde en het koningshuis op een voetstuk zette, protesteerde de ander tegen de Oranjes als h
OVT | Opening Maand van de Geschiedenis, Groenland, Paul Haenen
(02:39) Na ruim een jaar dreigementen tekenden Trump en de premiers van Groenland en Denemarken deze week een akkoord: Amerika krijgt meer militaire bases en invloed op de defensie van Groenland. Maar het is niet de eerste keer dat Amerika een relatief vrije hand krijgt op Groenland. In 1968 stortte er een Amerikaanse bommenwerper neer met vier kernwapens aan boord; één werd nooit teruggevonden. W
OVT | Etnisch profileren, de Kelten uit het VK en de ridder achter een Marktplaats-schedel
(01:25) Afgelopen week overleed Alfredo Goeloe na een aanhouding door de politie. Hij was op weg naar huis om medicijnen te halen en had niets gestolen. Toch ging het mis. Het onderzoek naar zijn dood loopt nog en met conclusies moeten we dus voorzichtig zijn. Maar de zaak raakt oude wonden, want de vraag hoe de Nederlandse politie omgaat met mensen met een migratieachtergrond is niet nieuw. Hiero
OVT | Bayeux Fever, het einde van de Mercatorkaart en een vergeten hongersnood
(01:41) In de dagen voor D-day legt James Stagg, een ijverige meteoroloog, het af tegen een minder moderne wetenschappelijke concurrent en president Eisenhower. Want is de geplande dag voor D-day wel geschikt, of zal een storm roet in het eten gooien?
Dat is waar de nieuwe film Pressure om draait. Maar wie was Stagg, en was hij echt zo belangrijk als de film voorstelt? En hoe zit het met de Ier
OVT | Reichbürger, Robin Hood en Shortlist van Libris Geschiedenisprijs
(01:47) De Reichsbürger: Duitsers die geloven dat de huidige Bondsrepubliek helemaal niet rechtsgeldig is, omdat de voorgangers van die republiek nooit officieel zijn afgeschaft. Het is een wereld van zelfbenoemde koningen en rijkskanseliers, die in 2022 opeens heel concreet werd toen een van hen, prins Heinrich Reuss, werd opgepakt voor het beramen van een heuse staatsgreep.
Hoe serieus moeten
OVT | Klazien uit Zalk, broedertwist rond Lake Ontario en historische protestsongs van luisteraars
(01:32) Lake Ontario, op de grens tussen de VS en Canada, zou voortaan Lake America genoemd moeten worden, zo stelde de Amerikaanse president Donald Trump afgelopen week. Het is olie op het vuur van een steeds verder escalerende handelsoorlog. De onderhandelingen tussen beide landen zijn geklapt en inmiddels dreigt Canada vanaf 8 september te reageren op Amerikaanse heffingen met eigen heffingen.
OVT | Frankrijk in de ban van Charles de Gaulle-films, oude woorden nieuwe wereld en historische protestsongs
(00:58) Je zou denken dat de Fransoos wel iets beters te doen heeft in de zomer. En toch zit die in de bioscoop, te kijken naar twee delen ‘Résistance’ en ‘Liberté’ over de grondlegger van het moderne Frankrijk, Charles de Gaulle. Wat voor beeld komt er van de staatsman uit naar voren? We vragen het aan schrijver Abdelkader Benali, die de films voor ons bekeek.
(15:37) Oude woorden nieuwe wer
OVT | Mega-Lenin in Groningen, Oude woorden nieuwe wereld, Historische Protestsongs en Een toegedekte moord in de Indonesië-oorlog
(01:00) Boven een Gronings graanveld torent deze dagen een enorm beeld van Lenin. Dat is daarheen versleept voor De Graanrepubliek, een toneelvertaling van het beroemde boek van Frank Westerman over de arbeidersgeschiedenis van de regio. Na het toneelstuk zal het beeld elders in de gemeente Oldambt neergezet worden, maar juist daar is nu discussie over ontstaan. Want moet je dat wel willen, zo’n
OVT | Bom gezocht, Oude woorden nieuwe wereld en Historische Protestsongs
(01:07) Begin deze week zijn er tijdens het blussen van de natuurbranden in Limburg explosies gehoord. Dit zou zomaar eensdoor niet ontplofte munitie uit de tweede wereldoorlog kunnen komen, want rondom Venray is in het najaar van 1944 hard gevochten. We gaan erover in gesprek met Historicus Jeske van der Velden en oud-medewerker van de Explosieve Opruimingsdienst en oprichter van BeoBOM Frank Ba
OVT | Van verborgen bestaan naar World Pride – de roze geschiedenis van Amsterdam, Oude woorden nieuwe wereld en Historische Protestsongs
(01:04) World pride vult deze dagen de straten van Amsterdam. Met gister de botenparade, straatfeesten en volgende week nog de Worldpride March krijgt de queer community een zichtbare plek in de stad. En natuurlijk is wat nu de queer-community heet er altijd geweest, maar kent die vooral een geschiedenis van verschuilen en verhullen. In haar boek Amsterdam, een roze geschiedenis vertelt Monique Do
OVT | Het wrak van Pan Am, Oude woorden nieuwe wereld en Historische Protestsongs
(01:07) Vierenzeventig jaar lag het op de bodem van de Atlantische Oceaan: een Pan Am-toestel dat in 1952 vlak na de start in zee stortte. En juist die ramp staat aan de wieg van iets wat we tegenwoordig allemaal kennen en de meesten van ons straal negeren: de veiligheidsdemonstratie voor vertrek, het reddingsvest onder de stoel en de weg naar de nooduitgang. Benno Baksteen, voormalig piloot, geza
OVT | Herdenken van de klimaatcrisis, Oude woorden nieuwe wereld en Historische Protestsongs
(01:22) Deze week hield de Europese Unie een herdenking voor de slachtoffers van de klimaatcrisis. Een herdenking waarbij het niet gaat over doden als gevolg van een oorlog of een ramp met een duidelijke dader, maar over mensen die omkomen door bijvoorbeeld de gevolgen van hitte, branden en het water. Hoe nieuw is dat eigenlijk? Wanneer vielen de eerste slachtoffers van wat wij vooruitgang noemen?
OVT | Duitsland en de omgang met het oorlogsverleden, Trouble in Paard-adise: het Friese Paard in gevaar? En Disneyfilm Vaiana: is het een Polynesische karikatuur?
(01:23) Duitsland staat bekend om zijn Vergangenheitsbewältigung: het onvermoeibaar onder ogen zien van het eigen naziverleden, met ‘Nie wieder’ als nationale belofte. Maar in september kan in Saksen-Anhalt het cordon sanitaire rond de radicaal-rechtse AfD voor het eerst breken, een partij die dat verleden liever kleiner maakt en het geschiedenisonderwijs wil omgooien. Lynn Stroo, historicus bij h
OVT | Nihilistisch extremisme, de erfenis van de Sex Pistols en de Etruskische fresco's
(01:21) Deze week werden inlichtingendiensten AIVD en MIVD op de vingers getikt door hun eigen toezichthouder, de CTIVD: De diensten zouden slordig, en op punten zelfs onrechtmatig omgaan met gevoelige gegevens van miljoenen mensen. Verrassend nieuws, of een decennia oud patroon? We praten er over met journalist Teun Dominicus: hij spitte wekenlang door het vrijgegeven BVD-archief.
(14:23) Bijn
OVT | Kromanti, de Fiep Westendorp Tentoonstelling en De VS 250 jaar
(01:50) Deze Fourth of July vieren de Amerikanen hun 250e jubileum. Of ja, de inwoners van de Verenigde Staten om precies te zijn. Waarom noemen die zichzelf eigenlijk Americans, en geen ‘United-Statians’ of ‘Usonians’? Het antwoord hangt samen met de koloniale geschiedenis van het land, en is weer relevant in een tijd dat de Amerikaanse identiteit in zijn geheel onder druk staat: want wie is in d
OVT | Komen er excuses aan de Molukkers?, Verbod op homogenezing en spionagedieren
(01:20) Vijfenzeventig jaar geleden kwamen zo'n 13.000 Molukkers naar Nederland. Ze dachten een paar maanden te blijven, maar ze bleven voor altijd en vormden een hechte gemeenschap. Er wordt gespeculeerd dat dat premier Jetten deze zondag de langverwachte excuses namens de Nederlandse staat aan gaat bieden. Maar waar wat betekent een sorry na 75 jaar voor de Molukse gemeenschap? We praten er over
OVT | Het WK als politieke speelbal, Israëlische bommen op Tyrus, Spinoza de musicalster
(01:38) Het WK voetbal in de VS, Mexico en Canada is al sinds donderdag van start, maar deze zondag mag eindelijk ook het Nederlandse elftal officieel beginnen: om 22:00 uur Nederlandse tijd speelt Oranje zijn eerste wedstrijd tegen Japan.
Alleen zijn de ogen dit WK niet alleen op het veld gericht, maar ook op de Amerikaanse immigratiediensten: In Miami werd de beste scheidsrechter van Afrika,
OVT | De Nederlandse D-Day vloot, 50 jaar EO-jongerendag, Marjane Satrapi’s ‘Persepolis’
(01:41) Nederlanders hadden een grotere bijdrage aan D-Day dan we tot nu toe dachten. Want vandaag, op 7 juni, wordt in het Normandische kustplaatsje Arromanches-les-Bains een nieuwe plaquette onthuld de inzet van ‘onze’ koopvaardij eert. Wat hield die bijdrage in, en hoe substantieel was die voor het verloop van de oorlog?
We vragen het militair historicus en theatermaker Tijmen Dokter.
(14:
OVT | Normalisering van extreemrechts, Omstreden Oekraïense volksheld, 100 jaar VPRO
(02:48) De afgelopen weken liepen de spanningen rond asielopvang opnieuw hoog op. In Loosdrecht, IJsselstein en andere plaatsen escaleerden protesten tegen de komst van azc’s tot rellen, en brandstichting. Het leidde in de Tweede Kamer deze week tot een fel debat over het normaliseren van politiek geweld in de samenleving. Daarbij ging het niet alleen over de relschoppers zelf, maar ook over de vr
OVT | Sniper-safari’s in Sarajevo, Einde van het luchtalarm, Neanderthalers naar de tandarts
(02:24) In België en Oostenrijk is deze week het onderzoek geopend naar mensen die begin jaren ‘90 meededen aan zogenoemde sniper-safari’s. Daarbij zouden rijke westerse toeristen enorme geldbedragen hebben betaald aan Bosnische Serviërs om op onschuldige burgers te schieten tijdens de belegering van Sarajevo. Een gruwelijk gerucht dat al lange tijd rondging, maar nu in meerdere Europese landen da
OVT | Examenfouten over China, Antonio Gramsci, Seks als machtspolitiek in Indië
(01:24) Het is weer examentijd. Deze week zitten meer dan honderdduizend scholieren over hun centraal schriftelijke examen gebogen. Voor vwo-leerlingen met het vak geschiedenis hoort daar een flink blok over China bij. Examentrainer Ellie van Eijk bekeek de stof waarmee ze zich voorbereiden en sloeg alarm: er staan gewoon fouten in. Verkeerde data, fout gespelde plaatsnamen en soms zelfs informati
OVT | Russische parade zonder tanks, Transgender pioniers, Maniakale Mozart in ‘Amadeus’
(01:34) Poetin viert een versoberd feestje. Jaarlijks vindt op 9 mei in Moskou de militaire parade plaats waarbij de overwinning op de nazi’s wordt gevierd. Maar dit jaar zullen er geen tanks, trucks, raketten en pantservoertuigen meerollen met de militairen. En dat terwijl de onvrede over de Russische oorlog in Oekraïne groeit en die oorlog niet bepaald lekker verloopt voor de Russen.
Heeft zo
OVT | OPEC in crisis, Het bloedige verhaal achter 1 mei, Henna als cultureel erfgoed
(02:10) Deze week stapten de Verenigde Arabische Emiraten na bijna 60 jaar uit OPEC. En dat zou het einde in kunnen luiden van dit kartel van olieproducerende landen. In 1960 werd het opgericht door voormalig gekoloniseerde landen als tegenhanger van Westerse oliebedrijven, en het is bedacht door een zuinige Venezolaan. Wat is de invloed van OPEC geweest, en hoe nabij is het einde? Te gast is Luci
OVT | 250 jaar Illuminati, Het einde van pacifistisch Japan, Hoe franchises Hollywood overnamen
(01:31) “Dear God, I wonder can you save me / Illuminati want my mind, soul and my body”, rapte Jay Z in 1996. Het is een referentie die de oprichter van de Illuminati, Adam Weishaupt, ongetwijfeld verbaasd zou hebben. Op 1 mei is het precies 250 jaar geleden dat Weishaupt zijn herenclub oprichtte in Beieren. Hoe kan een klein historisch genootschap zo’n lange schaduw werpen op het heden? En wie w
OVT | Paus Leo en ‘Jezus’ Trump, Hannie Schaft herleeft, Shere Hite’s seksuele revolutie
(01:43) Washington en het Vaticaan liggen met elkaar in de clinch. In zijn paastoespraak riep de Amerikaanse paus Leo XIV op tot vrede in het Midden-Oosten. Ook zei hij dat God nooit oorlogen zou zegenen. Daarop noemde Trump de paus "vreselijk wat betreft internationale betrekkingen”, en dreigde vicepresident Vance dat de paus "voorzichtig moet zijn.” Als kers op de taart twitterde Trump een afbee
OVT | Historische verkiezing Hongarije, Poetins tsaristische droom, Ommen als esoterisch bedevaartsoord
(01:44) Deze zondag mogen de Hongaren naar de stembus, en verrassend genoeg staat Viktor Orbán niet aan kop. De Minister-president van Hongarije verscheen in 1989 ten tonele als jonge oppositieleider, die tegen de Sovjets in pleitte voor nationale onafhankelijkheid. Ruim drie decennia later lijkt diezelfde erfenis hem in te halen, nu demonstranten zijn eigen woorden tegen hem gebruiken en zijn rel
OVT | Gaza-blauwdruk in Libanon, Simone en de Roofstaat, De jazzscène van jaren dertig Amsterdam
(01:33) Gaza moet het model worden voor een grondoperatie in Libanon, dat zei de Israëlische defensieminister Katz afgelopen week. Het roept herinneringen op aan de eerdere bezetting van Zuid-Libanon, tussen 1982 en 2000. Antropologe en Israël-kenner Erella Grassiani van de UvA legt uit hoe en waarom de Israëlische samenleving opnieuw lijkt mee te gaan in deze oorlogsretoriek.
(15:59) Er lopen i
OVT | Graf van d'Artagnan, Johnny & Jones, 25 jaar homohuwelijk
(01:48) Wereldnieuws uit Maastricht: mogelijk is het graf van d'Artagnan ontdekt. De vierde musketier heeft echt bestaan en stierf in 1673 bij het beleg van Maastricht. Nu is er onder een voormalig altaar een skelet gevonden. Wie was Charles de Batz de Castelmore graaf van Artagnan eigenlijk? We spreken erover met militair historicus Olaf van Nimwegen.
(14:46) Meneer Dinges weet niet wat Swing
OVT | Historische opmars van lokale partijen, Musical over Aletta Jacobs, en EU-architect Jean Monnet
(1:24) Richard de Mos leidde zijn partij Hart voor Den Haag naar een monsterzege in de gemeenteraadsverkiezingen, en hij is niet de enige. Terwijl landelijke partijen steeds meer worstelen hun gemeenteraadszetels te behouden, lijken lokale spelers precies te weten waar ze moeten zijn: dicht bij de buurt, dicht bij de ergernissen, dicht bij de kiezer. We hebben het over die opmars van lokale partij
OVT | De eeuwige strijd om Hormuz, water als wapen en het erfgoed van de Surinaamse keuken
(01:57) Brandende vrachtschepen en raketten die inslaan op tankers: de Straat van Hormuz staat in het middelpunt van een internationale crisis. Het is een nieuw hoofdstuk in een eeuwenlange strijd rond een van de belangrijkste maritieme knelpunten ter wereld. We praten er over met VPRO-collega Abdou Bouzerda, journalist bij Bureau Buitenland en Midden-Oostenkenner.
(16:26) Als de oorlog rond Ir
Koerden in Iran, de Romeo en Julia van de Kaukasus en de crackepidemie
(01:57) Het zijn vage berichten die in verschillende media verschijnen: Koerden zouden zich gaan mengen in de oorlog in Iran, of daar zelfs al mee bezig zijn. Daar is vooralsnog geen bewijs voor, maar duidelijk is dat de Amerikanen in gesprek zijn met Koerdische groepen in Iran en daarbuiten. Het is niet de eerste keer dat de VS rekent op Koerdische steun. Hoe hebben Koerden – die bekend staan als
De aanval van de VS en Israël op Iran, Henry Kissinger, en de proto-feministische sekteleider Ann Lee
(02:34) 28 februari begon de aanval van de VS en Israël op Iran. Zal het de Iraniërs dichter bij democratie en vrijheid brengen? Bij OVT zijn journalist Yaghoub Sharhanien en arabist Leo Kwarten.
(21:21) Herculine Barbin schreef vlak voor haar dood in 1868 haar ervaringen op als intersekse persoon: mensen die zijn geboren met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken. Deze memoire is h
Germaine de Staël, krijgt de VS Cuba eindelijk op de knieën? De leeuwendans herleeft in China
(01:32) De VS heeft onder Trump een oud doel weer opgepakt: Cuba afknijpen, totdat het communistische regime valt. En nu, doordat Venezuela geen olie meer levert, is de druk op Cuba extreem hoog. Edwin Koopman, Latijns-Amerikakenner en journalist bij Bureau Buitenland, vertelt meer
(11:26) Napoleon veroverde Europa met kanonnen. Madame Germaine de Staël bestookte het met ideeën, en dat maakte ha
Verfilming ‘Wuthering Heights’, Otto von Bismarck, en dreigt een nieuwe wapenwedloop?
(02:00) De in 2024 overleden Russische oppositieleider Aleksej Navalny werd vergiftigd in zijn cel. Dat maakte de Britse overheid gisteren bekend na uitvoerig onderzoek, onder meer in samenwerking met Nederland. Hoe past dit onderzoek in de lange traditie van vergiftigingen in Rusland? Te gast is Ben de Jong, expert op het gebied van Russische Inlichtingendiensten.
(16:10) Anglist Kristine Joha
De wooncrisis, Machiavelli en Tijd voor Papoea
(01:23) Er zijn in het nieuwe coalitieakkoord grootse plannen aangekondigd om de wooncrisis tegen te gaan. Wat kunnen we leren van hoe er eerder in Nederland groots werd gedacht over wonen? Historicus Wouter Beekers schreef het boek Wonen, wonen, wonen – de geschiedenis van volkshuisvesting in Nederland en is te gast.
(16:10) Duizenden Nederlandse kinderen dragen geen bril, terwijl ze die wel no
De geschiedenis van ICE en Hugo de Groot, de oervader van het internationaal recht
(01:42) Minneapolis is al weken in het nieuws vanwege de weken durende aanwezigheid van federale grenswachten en immigratie-agenten in de stad. Over de onrust in de VS en de geschiedenis van ICE gaan we in gesprek met amerikanist Casper Thomas.
(16:01) Het recht van de sterkste #2: ideeënhistoricus Arthur Weststeijn over Hugo de Groot, de oervader van het internationaal recht.
(28:18) Op het I
Artsen zonder Grenzen moet vertrekken uit Gaza en Het recht van de sterkste
(01:46) Artsen zonder Grenzen moet, op last van Israël, 1 maart vertrekken uit Gaza. Bij ons is Akke Boere, operationeel directeur van Artsen zonder Grenzen Nederland.
(12:35) De Staatsloterij is dit jaar 300 geworden. Cultuurhistoricus Jeroen Salman en kenner van vroegmoderne loterijen is bij ons te gast.
(23:03) In deze onzekere tijden waarin dankzij Donald Trump het recht van de sterkste w
Protest in Iran en Dolly Parton in een verdeeld Amerika
(01:44) In Iran vinden nu al weken hevige protesten plaats. Het regime van ayatollah Ali Khamenei reageert met dodelijk geweld op ongekende schaal. Te gast zijn historicus en Iran-deskundige Peyman Jafari, hoogleraar Diversiteit & Integratie Halleh Gorashi die zelf deelnam aan de Iraanse Revolutie, en Melody Deldjou Fard, betrokken bij de huidige protesten in Iran en gemeenteraadslid van GroenLink
Groenland en de grenzen van de NAVO
(01:40) Amerika spreekt openlijk over de annexatie van Groenland. Wat gebeurt er als de aanval op een bondgenootschap niet van buiten komt, maar van binnenuit? Historicus Laurien Crump, gespecialiseerd in de NAVO en pan-Europese betrekkingen is te gast.
(18:15) Anglist Kristine Johanson keek de nieuwe film Hamnet voor ons en is te gast.
(29:12) Fresco Sam-Sin bespreekt een boek en een museum:
Metropolis: een dystopische blik op 2026 en De gasvlam als thuisgevoel
Metropolis: een dystopische blik op 2026 en De gasvlam als thuisgevoel
(01:36) Wil Trump in Venezuela doen wat de VS in 1989 in Panama deden, toen de strijd tegen drugs werd gebruikt om de toenmalige president van Panama af te zetten? Te gast is Edwin Koopman, Latijns-Amerika journalist en VPRO-collega (Bureau Buitenland).
(20:14) De film Metropolis uit 1927, over een futuristische stad waari
In memoriam 2025
(01:02) OVT doet natuurlijk niet anders dan terugkijken op wat er is gebeurd, maar in de laatste uitzending van het jaar doen we dat traditiegetrouw door aandacht te besteden aan bijzondere mensen die ons het afgelopen jaar ontvallen zijn. Met onze recensenten Wim Berkelaar, Fresco Sam-Sin en Bart Funnekotter. Zij bespreken:
Jane Goodall
Alice Wong
Ronald Venetiaan
Robert Jay Lifton
Lili Vee
Voetbal achter het IJzeren Gordijn en De redders van het scheepswrak
(01:15) In vier jaar is het personeelsbestand van Defensie met bijna 20 procent gegroeid. Vooral het aantal reservisten zit in de lift. Hoe verhouden de huidige reservisten zich tot hun historische voorgangers? Te gast is Tijmen Dokter, militair historicus en zelf reservist.
(13:57) Het is misschien wel de bekendste gierigaard uit de literatuurgeschiedenis: de rijke Ebenezer Scrooge uit A Christ
250 jaar Jane Austen en Calibri is te woke voor de Amerikaanse overheid
(01:39) Volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, is het lettertype Calibri te divers en onprofessioneel, het ministerie stopt met het gebruik ervan. Wat vindt de ontwerper van Calibri daarvan? We vragen het aan hemzelf: letterontwerper Lucas de Groot.
(09:07) De column van Nelleke Noordervliet.
(12:20) 250 jaar geleden werd schrijfster Jane Austen geboren. Ze is b
De actualiteit van George Orwell en de verhalen van Marine-vrouwen
(00:01:18) Deze week maakte de Europese Commissie bekend dat de EU gaat stoppen met het importeren van Russisch gas. Decennialang, hield het de Europese huizen warm en de industrie draaiende. Slavist en journalist Wendelmoet Boersema vertelt.
(00:13:57) Deze week draait de nieuwe documentaire ‘Two Plus Two Is Five’ over het gedachtegoed van George Orwell in de bioscopen. Zijn waarschuwingen over
De ontdekking van donkere materie en het ontstaan van het Cordon Sanitaire
(01:32) In het Europees Parlement blijkt samenwerken met radicaal-rechts niet langer een taboe. Daarmee komt een politiek principe onder druk te staan dat in delen van Europa decennialang vanzelfsprekend was: het zogenaamde cordon sanitaire. Journalist Tom Naegels is te gast
(12:42) In de nieuwe documentaireserie ‘Iemand moet het doen’ zien we 50 jaar aan Nederlandse hiphopgeschiedenis. Te gast
Srefidensi dey: 50 jaar onafhankelijkheid van Suriname
(01:43) Op 25 november is het vijftig jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd. We praten erover met Politicoloog en historicus Carl Haarnack, oud-directeur van het Bijlmerparktheater Ernestine Comvalius en Mercedes de Miranda.
(14:45) De column van John Jansen van Galen.
(31:15) Vaticaanse teruggave: gift of roofkunst? Te gast is roofkunstexpert Jos van Beurden.
(41:36) Bart Funnekotte
Het Zwanenmeer als Kremlins schrikbeeld en het loswikkelen van Toetanchamon
(01:44) Het loswikkelen van Toetanchamon
(10:48) Een 18-jarige straatmuzikante uit Sint-Petersburg, Diana Loginova, werd deze week voor de derde keer opgepakt. Haar misdaad? Het zingen van nummers van Kremlin-kritische artiesten. Maar het is vooral één nummer dat de Russische autoriteiten niet kunnen verdragen: Swan Lake Cooperative van rapper Noize MC. De verwijzing naar Tsjaikovski’s Zwanenmee
De mislukking van de klimaattop van 1989 en wat aten we in 1514?
(01:47)Al meer dan dertig jaar praten politici over klimaatverandering. De eerste keer was in 1989 in Noordwijk. Er was hoop dat er daar bindende afspraken konden worden gemaakt over het terugdringen van de CO2-uitstoot. Voormalig milieuminister Ed Nijpels vertelt over toen en de lessen die we daaruit kunnen trekken.
(12:55) Frank Westerman vertelt over zijn nieuwe boek Hotel De Wereld.
(29:30)
Kabinetsformatie, Oekraïne bevecht drones met 50 jaar oude vliegtuigen, Recensies van Wim Berkelaar, Een jaar aan Servische protesten tegen corruptie, De column van Nelleke Noordervliet, OVT Doc ‘De Pensaos. De Mythe van een....
(00:00:58) D66 heeft de verkiezingen gewonnen en gaat de verkenner leveren. In Den Haag wordt nu met een vertrouwd ritueel gezocht naar een nieuw kabinet. Parlementair historicus Alexander van Kessel en politiek verslaggever Floor Bremer zijn te gast om te vertellen wat we in ons huidige versplinterde politieke landschap kunnen leren van eerdere kabinetsformaties.
(00:22:41) Oekraïne verzet zich
De verkiezingscampagne op TV, Trump in Venezuela: de Monroe-doctrine, Livemuziek: Roufaida zingt ‘Ken Ness’, Thuis in de 17de eeuw, De Politieke Tijdmachine, Wie wint de Libris Geschiedenis Prijs?, De uitreiking van de Libris...
(02:12) In aanloop naar de verkiezingen zijn er eindeloos veel debatten, televisiespotjes en interviews met lijsttrekkers. Maar wie in de jaren ’50, ’60 en ’70 in campagnetijd televisie keek, zag iets heel anders. Hoe is televisie in campagnetijd veranderd en wat zegt dat over hoe politici én omroepen naar de burger kijken en keken? We vragen het aan politiek historicus Solange Ploeg.
(18:58) I
Bij de herder in het Dwingelderveld, Trump wil leger inzetten middels negentiende-eeuwse wet, ‘Oerprovincie’ Drenthe, De column van John Jansen van Galen, De Politieke Tijdmachine, Recensies van Nadia Bouras, Vuurgeschiedenis...
(01:55) Als iemand Nationaal Park Dwingelderveld kent dan is het herder Johan Coeling. Al 38 jaar leidt hij een kudde Drentse heideschapen door het gebied. We spreken hem en zijn schapen in schaapskooi Achter ‘t Zaand van Natuurmonumenten.
(05:45) De Amerikaanse president Donald Trump herhaalde afgelopen week dat hij de ‘Insurrection Act’ uit 1807 nieuw leven wil inblazen. Die wet geeft de presi
Bij het iconische zendgebouw van Radio Kootwijk, De Nobelprijs voor de Vrede en Bertha von Suttner, De geschiedenis van Radio Kootwijk, De Politieke Tijdmachine, Merkel’s omstreden Rusland politiek, Gevecht tegen het zand, Da...
(02:02) Noem het de ‘kathedraal’, de ‘sfinx’, of de officiële naam ‘Gebouw A’: het gebouw waar Radio Kootwijk beroemd om is. Het 48 meter hoge, uit gewapend beton opgetrokken zendgebouw, ontworpen door Julius Luthmann is een iconisch bouwwerk, te midden van de zandverstuiving. Met rondleider Marc bekijken we het gebouw.
(05:29) De nobelprijs voor de Vrede 2025 is toegekend aan María Corina Macha
Clusius-tuin in de Hortus, Een ‘vredesplan’ voor Palestina en Israël, Politieke Tijdmachine, Hoe de Hortus het venster van Japan werd, Ieren boos op de serie House of Guinness, De kassen van de Hortus in Leiden, Het verborgen...
(02:17) Hoe begon de Hortus Botanicus in Leiden eigenlijk, en wat is er te zien? Prefect Barbara Gravendeel vertelt, vanuit de Clusius-tuin.
(05:37) De Amerikaanse president Donald Trump presenteerde een nieuw vredesplan voor Israël en Palestina. Maar critici zien vooral een vaag plan dat opnieuw door grootmachten wordt opgelegd. Expert internationale betrekkingen en voormalig diplomaat Midden-O
Extreemrechts en geweld, Schokland, Recensies van Fresco Sam-Sin, Eva Vriend over haar Maand van de Geschiedenis-essay, Politieke Tijdmachine, Meer dan Bauxiet, De column van Nelleke Noorder...
(02:52) Interview Zuiderzee
(05:05) Het ging deze week veel over of extreemrechts en het geweld tijdens de rellen in Den Haag met elkaar in verband stonden. Historicus Robin te Slaa onderzocht extreemrechts geweld rondom de opkomst van fascisme in Nederland. Wat kunnen we leren uit de geschiedenis over de relatie tussen de extreemrechtse ideologie en geweld?
(18:45) We openen de Maand van
De ozonlaag is bijna dicht; nu de klimaatdoelen nog, Lessen van Perikles voor onze bedreigde democratie, Hoe Nederland een narcostaat werd, Recensies van Bart Funnekotter, Louisiana en haar geheime poging om de slavenhandel i...
(01:36) Rellen in Den Haag
(07:50) De verkiezingscampagne is begonnen en de meeste partijen zeggen minder polarisatie te willen. Ze zouden de grafrede van de Griekse staatsman Perikles erop na moeten lezen, vindt schrijver en essayist Bas Heijne. Want ook al leefde Perikles in de vijfde eeuw voor Christus, hij lijkt onze tijd direct toe te spreken.
(20:07) We gaan de klimaatdoelen van 2030 niet
Hoe Qatar diplomatie-knooppunt van de wereld werd, Het Derde Rijk der Dromen, column van Abdelkader Benali, 60 jaar Thunderbirds, Recensies van Wim Berkelaar, Vrouw en Meid en OVT-doc: Moeder-Land
(02:07) Afgelopen dinsdag voerde Israël luchtaanvallen uit op Hamas-leden in Doha, de hoofdstad van Qatar. Tot die tijd was Qatar dé plek waar Hamas en Israël relatief veilig konden onderhandelen over een bestand in Gaza. Ook in conflicten buiten het Midden-Oosten speelt Qatar een diplomatieke rol. Hoe is Qatar het diplomatieke knooppunt van de wereld geworden, en is dat na de aanval voorbij? Dat
Het belang van China’s oorlogsverleden, De shortlist van de Librisprijs, column van Sana Valiulina, Recensies van Sana Valiulina, 40 jaar studio Ghibli, Nazi-kunstrover Erhard Göpel en OVT-doc: De Vrolijke Vernietiging
(01:30) Deze week organiseerde China een spectaculaire militaire parade om het einde van de Tweede Wereldoorlog te herdenken. Beelden van de militaire parade werden massaal gedeeld door de staatsmedia. Hoe zet China dat oorlogsverleden in voor het huidige Chinese zelfbeeld? Daarover te gast is China-kenner Manya Koetse.
(14:50) De shortlist van de Libris Geschiedenis Prijs 2025
(23:11) De c
VN-vredesmacht UNIFIL vertrekt uit Libanon, De column van John Jansen van Galen, The Ritual en de geschiedenis van het exorcisme, Recensies van Nadia Bouras, De ring van een Balinese koning en OVT-doc: Stand-up!
(00:01:35) De VN-Veiligheidsraad heeft afgelopen donderdag ingestemd met een laatste verlenging van de vredesmacht UNIFIL. De blauwhelmen verdwijnen uit Zuid- Libanon, die al sinds 1978 aanwezig zijn in de regio. Hoe begon de vredesmissie toen en hoe kan het dat na al die tijd er nu een stop gaat komen? We hebben het erover met militairhistoricus Ben Schoenmaker en UNIFIL-veteraan Bert Kleine Scha
Israël wil Palestijnse staat ‘begraven’, Oude woorden, nieuwe wereld #6: Benjamin Moser, Historische protestsongs: Queen Latifah - Ladies First, OVT-doc: Herrijzend Nederland. Radio in oorlogstijd
(01:48) Deze week kreeg het zogeheten E1-plan groen licht in Israël: een project voor de bouw van 3.400 woningen op de bezette Westelijke Jordaanoever. Minister van Financiën Bazalel Smotrich zei dat dit plan een Palestijnse staat definitief zal ‘begraven’. Daarmee reageerde hij op de groeiende groep landen die Palestina als staat hebben erkend.
Te gast is antropoloog en Israël-kenner Erella Gra
Plasticproblemen, Oude woorden, nieuwe wereld #5: Lotfi el Hamidi en Michiel Leezenberg, Historische protestsongs: Boudewijn de Groot – Welterusten, mijnheer de president, OVT-doc: Een moskee op een ansichtkaart
(01:28) De VN-top over plastic in Genève liep afgelopen vrijdag op niks uit. Er komen geen maatregelen voor de plasticproblemen. Terwijl elke dag het equivalent van 2000 vuilniswagen aan plastic de zeeën, rivieren en meren in wordt gedumpt. En dit staat nog los van de microplastics die tot in onze hersens aangetroffen worden. Het ooit wonderlijk product is nu een boosdoener. Te gast is letterkundi
De wortels van de oorlog in Sudan, Oude woorden, nieuwe wereld #4: Lisa Weeda, Historische protestsongs: Óró, sé do bheatha, OVT-doc: Verplicht vrije seks
(01:19) Al meer dan twee jaar is Soedan verstrengeld in een oorlog met catastrofale gevolgen. Twee derde van het land heeft humanitaire hulp nodig en vijftien miljoen mensen zijn ontheemd. Het is de grootste humanitaire ramp ter wereld. De directe oorzaak; een machtsstrijd tussen het Soedanese regeringsleger en de paramilitaire RSF. Maar waar liggen de wortels van het conflict? Te gast is Anette
OVT: De geschiedenis van Pride, Oude woorden, nieuwe wereld #3: Raoul de Jong, Historische protestsongs: Victor Jara – Plegaria a un Labrador, OVT-doc: De Vrouwenflat, 03-08-2025
(01:35) Gister vond de jaarlijkse Canal Parade weer plaats en zondag is het slotfeest van Pride 2025. We gaan praten over de ontwikkeling van de Pride, van de Stonewall-rellen in 1969, de eerste Amsterdamse Canal Parade in de jaren 90 tot nu, met Michiel Klaassen, journalist en bezig met een boek over de geschiedenis van de Amsterdamse Pride.
(18:50) Over historische boeken die ons het heden bet
2e uur: Historische protestsongs en Bouta's laatste zet
(01:30) In onze zomerrubriek over historische protestsongs deze keer het lied van de Anjerrevolutie in Portugal, 1974. Leonor Raven maakte deze revolutie mee en is te gast.
(12:17) We tippen deze zomer ‘Bouta’s laatste zet’, de podcast van Argos en Investico, gemaakt door Linda van der Pol en Sylvana van den Braak. We laten een bewerking van de eerste twee afleveringen horen. Over decembermoorden
1e uur: Hongersnood in Gaza, Oude Woorden, Nieuwe Wereld #2
(01:10) De hongersnood in Gaza. Te gast is Charley Boerman, cultuurwetenschapper en onderzoeker bij het project Heritages of Hunger (Erfenissen van honger).
(14:05) Onze zomerserie ‘Oude Woorden, nieuwe wereld’ #2. Schrijver Marian Donner kiest ‘Het hoofdkussenboek’ van Sei Shonagon. Met hoogleraar Japanse talen en culturen Ivo Smits.
2e uur: Historische protestsongs: Big Bill Broonzy - Get Back, Vrouwen Vredeskamp Volkel, 20-07-2025
(00:45) In de eerste aflevering van onze zomerrubriek Historische Protestsongs duiken we in
het lied Get Back van Big Bill Broonzy met een wel heel bijzondere gast: zijn zoon Michael
van Isveldt. De Amerikaanse bluesartiest Big Bill Broonzy zong in het lied Get Back vóór de
opkomst van de burgerrechtenbeweging over de segregatie in de Verenigde Staten. De
zanger en gitarist wordt gezien als een va
1e uur: Frankrijk trekt zich militair terug uit Senegal, Oude woorden, nieuwe wereld #1: Beatrice de Graaf, 20-07-2025
(01:26) Een historisch moment, afgelopen donderdag, in de relatie tussen Frankrijk en haar
voormalige kolonies in West-Afrika: Frankrijk voltooide de militaire terugtrekking uit
Senegal. Daarmee is na 65 jaar een einde gekomen aan de permanente militaire
aanwezigheid van Frankrijk in West-Afrika. Waarom zijn ze weg. En minstens zo interessant:
Hoe kan het dat ze zo lang zijn gebleven? We vragen he
2e uur: Is het einde van Hollywood in zicht, De 11 stemmen van Srebrenica #7: Azemina - vasthouden en nooit loslaten, 13-07-2025
(01:00) Bosbranden, stakingen, A.I. en goedkopere locaties om te filmen in andere landen; Hollywood als epicentrum van de filmindustrie ligt onder vuur. Betekenen de bedreigingen het einde van Hollywood als centrum van de filmwereld? Filmwetenschapper Peter Verstraten komt hierover vertellen én over eerdere bedreigingen voor Hollywood.
(13:37) Dertig jaar geleden werd Srebrenica onder de voet
1e uur: Grootste militaire oefening ooit in Taiwan, Babylonische hymne ontcijferd met AI, de column van John Jansen van Galen, Indonesië herschrijft zijn geschiedenis, Recensies met Wim Berkelaar, 13-07-2025
(01:53) Taiwan is bezig met haar grootste militaire oefening ooit. Han Kuang, zoals deze oefening heet, wordt al sinds 1984 jaarlijks uitgevoerd om voorbereid te zijn op een verrassingsaanval van China. De oefening is groter dan ooit, maar is de dreiging vanuit China ook groter dan ooit? Daarover te gast is Casper Wits, sinoloog en japanoloog aan de Universiteit Leiden.
(12:26) Wetenschappers he
2e uur: Tussen wal en schip, De 11 stemmen van Srebrenica #5: Esmir - het verhaal van Visegrad, 06-07-2025
(01:04) Gevluchte Indische families dragen trauma’s met zich mee, waar nooit over werd gesproken. In de documentaire Tussen wal en schip, gemaakt door Juliette Dominicus en Sven Peetoom, gaan drie kleinkinderen in gesprek met hun grootouders juist om over dit verzwegen Indische verleden te praten. Te gast is Benjamin Caton, een van de drie kleinkinderen uit de documentaire en initiatiefnemer van D
1e uur: De Nieuwe asielwet, Jurassic Park en de geschiedenis van dino-verbeelding, de column van Micha Wertheim, 100 jaar Frantz Fanon, Recensies met Bart Funnekotter, 06-07-2025
(01:29) Donderdagnacht is De Asielnoodmaatregelenwet aangenomen in de Tweede Kamer. Illegaal in Nederland verblijven wordt strafbaar, als de wet ook door de Eerste Kamer wordt aangenomen.
Migratiehistoricus én vaste OVT-recensent Nadia Bouras reageert en zet de nieuwe asielwet in historisch perspectief.
(14:37) De nieuwe film Jurassic World Rebirth belooft een kaskraker te worden. In de film
2e uur: Bruggenbouwer Lumumba, De 11 stemmen van Srebrenica #1: Satko. Noem hun namen, 29-06-2025
(01:03) Patrice Lumumba, de eerste premier van Congo, is vooral bekend omdat hij in 1961 op lugubere wijze werd vermoord in opdracht van België. Want hij zou een gevaarlijke revolutionair zijn die het land in chaos zou storten. Dat hij veel meer was, een bruggenbouwer, is veel minder bekend. En dat moet veranderen, vindt universitair docent postkoloniale studies Sibo Kanobana. Kanobana schreef het
1e uur: Werken wapenembargo’s?, De column van Nelleke Noordervliet, Terug naar de hunebedden, Stalins revival, Recensies van Sanne Frequin, 29-06-2025
(01:54) Het congres van GroenLinks-PvdA had een fusie-feestje moeten worden, maar werd overschaduwd door discussie over een volledig wapenembargo op Israël. Wat is de effectiviteit van een wapenembargo en hoe zijn ze in het verleden ingezet?
Historicus en politiek analist Ivo van de Wijdeven vertelt.
(14:11) De column van Nelleke Noordervliet
(18:14) Nadat hij zijn ouders heeft begraven in e
2e uur: De verjaardag van Jaws, De column van John Jansen van galen, No Man’s Land, 22-06-2025
Het was de blockbuster die de doorbraak betekende van Stephen Spielberg; Jaws. De film zette de haai neer als het bloeddorstigste monster van de zee. Nu de film zijn vijftigste viert vragen we ons af; is het imago van de haai door de geschiedenis heen veranderd? We vragen het aan Sven Gins, mediëvist en onderzoeker van historische dierenverhalen.
De column van John Jansen van Galen.
De Roma en
1e uur: De VS bombadeert Iran, De kernparadox, Recensies van Nadia Bouras, 22-06-2025
Amerikaanse bommenwerpers vielen de ondergrondse nucleaire installaties in Iran aan. Trump heeft het dus toch gedaan, in weerwil van zijn credo dat America First betekent dat inmenging niet in het belang van de VS is. De vergelijking met Amerika’s bommentapijt op Irak in 2003 dringt zich op. Is dit een trendbreuk met zijn America First-politiek en zijn zelf gewenste rol van zogenaamde vredestichte
2e uur: De column van Abdelkader Benali, Operatie onthechting #4: Oh, vrouwen, 15-06-2025
(00:36) De column van Abdelkader Benali.
(4:00) Vooral de foto’s van de Japanse bordelen blijken gevoelig liggen in Japan. Wie was verantwoordelijk: Amerika of Japan? En hoe zat het systeem in elkaar? Marianne spreekt een oude zuster, die na de oorlog slachtoffers van dwangprostitutie opving. Wat weet zij over de ervaringen van de vrouwen? Ook ontmoet Marianne de kleinzoon van een Amerikaanse so
