Schaduwoorlog
Terwijl in Oekraïne een loopgravenoorlog woedt, ligt de rest van Europa onder vuur van hybride oorlogsvoering: spionage, sabotage, aanslagen en cyberaanvallen. Onderzoeksjournalist Huib Modderkolk en adjunct-hoofdredacteur Annieke Kranenberg ontleden deze onzichtbare dreiging in de podcast Schaduwoorlog. Ze bespreken het doel van hybride oorlogsvoering, de omvang van de dreiging en wat we ervan merken. De podcast is een productie van De Volkskrant.
Afleveringen
Een ‘unieke bron’ bij het Kremlin, toch zag de AIVD de Russische invasie niet aankomen
Hoe konden de Nederlandse inlichtingendiensten er zo faliekant naast zitten? Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk ontleden de aanloop naar de Russische invasie in Oekraïne. Uit een onthullende reconstructie van Huib en collega Ben Meindertsma blijkt dat het ‘Ruslandhuis’ (de gezamenlijke eenheid van de AIVD en MIVD) tot op het allerlaatste moment niet geloofde dat Vladimir Poetin
Crash course Noord-Korea: Kim Jong-un en zijn cybersoldaten
Noord-Korea staat misschien bekend als een arm en geïsoleerd land, digitaal is het een absolute grootmacht in de hybride oorlog. Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk duiken in de wereld van de beruchte Lazarus-hackers en laten zien hoe het regime van Kim Jong-un cyberaanvallen en digitale bankroven inzet als een doelbewust verdienmodel om zware internationale sancties te omzeilen en het kern
AI in handen van hackers: hoe gevaarlijk is dat?
Hoe verandert AI de wereld van cyberaanvallen? Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk duiken in de razendsnelle opkomst van nieuwe AI-modellen zoals Claude Code en Mythos. Waar hackers vroeger veel handwerk deden, kunnen AI-systemen nu zelfstandig kwetsbaarheden opsporen, accounts aanmaken en delen van aanvallen automatiseren. Beveiligingsexpert Piet Kerkhofs waarschuwt dat deze ontwikkeling leidt
Corruptie en spionage: de schaduwwereld achter het WK
In deze aflevering onderzoeken Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk hoe wereldkampioenschappen voetbal al decennialang worden gebruikt voor propaganda, politieke beïnvloeding en geopolitieke macht. Zo bespreken ze het WK van 1978 in Argentinië, waar dictator Jorge Videla het toernooi inzette om zijn militaire regime internationaal een vriendelijk gezicht te geven, terwijl in eigen land
Varkenskoppen uit Moskou: een kijkje in de keuken van Russische beïnvloeding
Via psychologische campagnes en fysieke provocaties probeert Rusland de westerse samenleving te ontwrichten. Aan de hand van een omvangrijk datalek van een Russische pr-bureau wordt stap voor stap blootgelegd hoe desinformatiecampagnes (zoals het nepverhaal over een miljoenenappartement van de moeder van Oekraïense president Zelensky) worden opgezet en gefinancierd onder direct toezicht van h
Bondgenoot of bully? Hoe de VS Nederlandse tech-handhavers intimideert
In deze aflevering van Schaduwoorlog analyseren Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk de omslag in de relatie met de Verenigde Staten, die onder druk van de techlobby steeds vaker opereert als een agressor in plaats van een bondgenoot. Europese pogingen om Big Tech te reguleren via de Digital Services Act (DSA) worden in Washington geframed als een ideologische strijd tegen ‘censuur&rsq
Van Almere tot Moskou: het netwerk achter Russische cyberaanvallen
In deze aflevering van Schaduwoorlog bespreken Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk hoe een concertpianist uit Almere en een organisatieadviseur uit Enschede betrokken raakten bij pro-Russische cyberoperaties. De FIOD hield beide mannen aan vanwege verdenkingen van het faciliteren van digitale infrastructuur voor Russische hackgroepen en het overtreden van Europese sancties. Aan bod komen DDoS-aa
Is de term ‘hybride oorlog’ te onschuldig?
Huib Modderkolk bezocht in de Estse hoofdstad Tallinn een toonaangevende veiligheidsconferentie waar politici, Navo-functionarissen en inlichtingenexperts samenkwamen om de Russische dreiging te bespreken. Tijdens de conferentie klinkt voorzichtig optimisme over de situatie van Rusland: sancties, economische druk en grote verliezen in Oekraïne zouden hun effect beginnen te hebben. Tegelijkert
AIVD kiest voor actievere rol in de hybride oorlog
De AIVD gaat zich actiever opstellen in de hybride oorlog en offensief handelen: de inlichtingendienst wil niet alleen dreigingen signaleren, maar ook actief ingrijpen om tegenstanders te dwarsbomen. Dat is een breuk met het verleden, waarin men zich terughoudender opstelde. Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk bespreken deze belangrijke koerswijziging, die past in een internationale trend waarin
Hongarije is nog niet van de Russische invloed af
Na zestien jaar komt er een einde aan het tijdperk van Viktor Orbán in Hongarije. In deze aflevering volgen Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk de nasleep van de politieke aardverschuiving. Winnaar Péter Magyar belooft een ‘systeemverandering’. Niet alleen in de politiek, maar ook in de instituties die onder Orbán zijn gevormd: rechtbanken, media en vooral de vei
Zorgen over privacyschending: wat doen AIVD en MIVD op de kabel?
In deze aflevering van Schaduwoorlog onderzoeken Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk hoe de AIVD en MIVD opereren op onze digitale infrastructuur. Naar aanleiding van een kritisch jaarverslag van de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) bespreken zij het spanningsveld tussen nationale veiligheid en privacy. De commissie uit haar zorgen over het aftappen van glasvezelkabels, waarbij de dien
Onzichtbare spionage op wereldschaal: Chinese hackers infiltreren telecomnetwerken
Onlangs kwam een geavanceerde Chinese cyberoperatie aan het licht: hackers zijn diep in wereldwijde telecomnetwerken binnengedrongen. Onderzoek van cybersecuritybedrijf Rapid7 toont aan dat China via speciale malware (BPFdoor) langdurig en vrijwel onzichtbaar toegang kan krijgen tot telecomsystemen. Deze malware nestelt zich diep in de kern van netwerken en is zeer moeilijk te detecteren, omdat ze
Russische veiligheidsdiensten nemen meer risico: zo proberen hun agenten chaos te veroorzaken
Rusland blijft proberen om Europese landen te verzwakken en dankzij nieuwe onthullingen wordt er steeds meer bekend over hoe het Kremlin opereert. Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk analyseren hoe de Russische hybride oorlogsvoering steeds brutaler wordt, nu traditionele spionnen Europa massaal zijn uitgezet. Het Kremlin vertrouwt steeds vaker op een schimmige tussenlaag van zakelijke ronselaar
Met aanslagen brengt het Iraanse regime de hybride oorlog naar Nederland
Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk analyseren hoe Iran zijn hybride oorlogsvoering uitbreidt naar Europees grondgebied. De afgelopen periode is Nederland opgeschrikt door een reeks ernstige incidenten met een vermoedelijke link naar Teheran: van een liquidatiepoging op een Iraans-Nederlandse activist in Schoonhoven tot explosies en brandstichtingen bij Joodse instellingen. Samen met Tim Bosch,
Van Iran tot Oekraïne: hackers storten zich op beveiligingscamera’s
Hackers uit Iran proberen in te breken op beveiligingscamera’s in verschillende landen in het Midden-Oosten. Via deze camera’s kan Iran militaire doelen observeren, raketaanvallen beter richten en na een aanval controleren of die succesvol was. Het gaat daarbij vaak om bestaande camera’s van overheden, bedrijven of particulieren: een vorm van ‘gratis intelligence’.De
Russische schaduwvloot onder vuur: waarom westerse landen steeds vaker optreden
Terwijl de aandacht een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten de meeste aandacht trok, waren er de afgelopen weken verschillende incidenten rondom de zogeheten Russische schaduwvloot. Op de Middellandse Zee vloog een LNG-tanker in brand na te zijn aangevallen, waarschijnlijk met een drone. En op de Noordzee voerde België vorige week een militaire operatie uit. Op welke manier probeert Rusland me
Het spectaculaire inlichtingenwerk dat Khamenei fataal werd
Zaterdag kwam de Opperste Leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, om het leven bij een Amerikaans/Israëlisch precisiebombardement op Teheran. Ook de minister van Defensie, het hoofd van de Revolutionaire Garde en tientallen andere hooggeplaatste militairen en politici kwamen om. Hoe wisten de Amerikaanse en Israëlische inlichtingendiensten zo precies waar zij zich bevonden? Presentatie:
Een computer op wielen: je auto als spion
In deze aflevering van Schaduwoorlog analyseren Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk de opkomst van ‘Car Intelligence’, een nieuw inlichtingenveld waarin moderne auto’s fungeren als geavanceerde spionage-instrumenten. De transitie van de auto van een mechanisch object naar een ‘computer op wielen’ heeft geleid tot een enorme toename in datacollectie: van gps-locaties
Met deze simpele hack kwamen Russen in de politiesystemen (en in jouw organisatie)
Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk – met cybersecurity-expert Willem Zeeman als gast – analyseren de hack op de Nederlandse politie in 2024, waarbij via een ‘pass-the-cookie’-aanval de e-mailadressen, functies, contactgegevens en in sommige gevallen zelfs foto’s van agenten werden buitgemaakt. De aanval wordt gelinkt aan de Russische cybergroep Laundry Bear, die ee
Databedrijf Palantir is omstreden en mysterieus. Wat doet het bedrijf in Nederland?
Er is veel te doen over Palantir, het machtige en mysterieuze Amerikaanse databedrijf van oprichter Peter Thiel die gelooft dat democratie en vrijheid niet verenigbaar zijn. Annieke en Huib onderzoeken wat het bedrijf in Nederland doet en hoeveel zorgen we ons daarom moeten maken. Internationaal is er veel kritiek. Palantir helpt immigratiedienst ICE bij het identificeren van immigranten, het Isra
Zorgelijk: beruchte Russische hackers zijn terug en vallen het stroomnet aan
Poolse energienetwerken werden eind 2025 getroffen door een geavanceerde cyberaanval. Alles wijst erop dat Russische hackers erachter zitten. De aanval past in het bekende patroon van Russische hybride oorlogsvoering en eerdere operaties van de beruchte hackersgroep Sandworm. Ze onderstreept tegelijk hoe kwetsbaar duurzame energienetwerken zijn - ook in Nederland. Meer weten? Polen heeft een Russi
Zo neemt Frankrijk de positie van Amerikaanse diensten over
Frankrijk zou inmiddels het grootste deel van de inlichtingen leveren waarop Oekraïne leunt in de oorlog met Rusland. Die opvallende claim van president Macron markeert een verschuiving in de inlichtingenwereld. Hoe hebben de Franse inlichtingendiensten die vooraanstaande rol kunnen pakken? Hoe zijn ze georganiseerd, wat kunnen ze en hoe zijn ze erin geslaagd zich in korte tijd zo onafhankeli
Hoe Teheran z’n digitale macht laat gelden (tot in Den Haag)
Terwijl in Iran de protesten oplaaien, trekt het regime aan de digitale noodrem. Het internet gaat op zwart, satellietverbindingen worden verstoord en beelden van geweld moeten koste wat kost binnen de landsgrenzen blijven. Deze aflevering belichten onderzoeksjournalisten Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk de manier waarop Iran digitale middelen inzet in tijden van binnenlandse onrust. Annieke
Kabelverstoringen in de Baltische Zee? Het zit anders dan je denkt
Op oudejaarsdag raakte een telecommunicatiekabel tussen Finland en Estland beschadigd. Al snel werd een vrachtschip aangehouden en de Russische bemanning gearresteerd op verdenking van sabotage. Dat soort kabelbreuken komen vaker voor. Maar is er wel altijd kwade opzet in het spel? Deze week onderzoeken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg wat er aan de hand is, en waarom schepen soms ‘verg
Ontvoering Maduro: zo belangrijk waren Amerikaanse hackers
In het holst van de nacht werden de Venezolaanse president Nicolás Maduro en zijn vrouw afgelopen weekend van hun bed gelicht. Hoe werd deze bliksemactie van het Amerikaanse leger voorbereid? En welke rol speelde ‘CyberCom’ in deze operatie? In deze aflevering van Schaduwoorlog zoeken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg uit hoe Amerikaanse hackers het stroomnet van Caracas kon
Wat jullie wilden weten over drones en de nieuwe dreiging vanuit Washington
In deze laatste aflevering van het jaar beantwoorden Annieke en Huib nog meer luisteraarsvragen, deze week met een focus op drones, onderwaterspionage, cyberaanvallen op infrastructuur en de kwetsbaarheid van Nederland in de digitale strijd. Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo Ba
Jullie vragen over de hybride oorlog beantwoord
Voert het Westen ook een schaduwoorlog in Rusland? Hoe werken veiligheidsdiensten samen met hackerscollectieven? Waar meld je iets verdachts, en moet Nederland, net als Polen, een app krijgen om dit door te geven? En waarom worden spionnen uitgezet en niet gearresteerd? In deze een-na-laatste aflevering van het jaar beantwoorden Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg algemene vragen van julli
Nederlandse spionnen gedoxt: wat zit er achter deze Chinese actie?
In deze aflevering bespreken Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk een ongebruikelijke Chinese inlichtingenoperatie waarbij namen van Nederlandse en Taiwanese spionnen zijn gelekt via buitenlandse sites. Was dit als intimidatie en vergelding bedoeld vanwege de Nexperia-zaak? En hoe past dit in een bredere trend van een brutaler opererend China in Europa? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Mod
Het geheime complot achter China’s eerste passagiersvliegtuig
Vol trots presenteerde China in 2017 het eerste zelfgebouwde passagiersvliegtuig: de C919. Een mijlpaal in de luchtvaartindustrie, maar achter deze ‘Made in China’-prestatie kent een dubieuze voorgeschiedenis. Om deze technologie te ontwikkelen, zette China een geraffineerde strategie in: spionage, sabotage en het misbruik van economische samenwerking. Zo werd cruciale kennis van weste
Wat doet het mysterieuze Russische spionageschip Yantar in onze wateren?
Een Russisch schip met spionageapparatuur, lasers en onderwaterdrones duikt op voor de kust van Schotland en later dichtbij Nederland. De Yantar staat te boek als een onderzoeksschip, maar alles wijst erop dat het veel meer doet dan alleen zeebodemonderzoek. In deze aflevering duiken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg met hulp van marinejournalist Jaime Karremann in de activiteiten van de
Hoe de Mossad overal ter wereld opereert (ook in Nederland)
Geen enkele inlichtingendienst spreekt zo tot de verbeelding als de Mossad. Van spectaculaire operaties zoals het oppakken van Adolf Eichmann tot geruchtmakende moorden op Iraanse kernwetenschappers: de Israëlische dienst is overal ter wereld actief en schuwt geen enkel middel om de nationale veiligheid te waarborgen. Maar wat maakt de Mossad zo uniek? In deze aflevering duiken Huib Modderkol
Wat het Kremlin, Geert Wilders en de anti-abortuslobby met elkaar te maken hebben
Er waait een ultraconservatieve wind door Europa. Van een conferentie waar Geert Wilders pleit voor traditionele waarden, tot een motie tegen het erkennen van abortus als mensenrecht in Nederland: ultraconservatieve ideeën winnen terrein. Wat ligt er achter deze ideologische verschuiving? In deze aflevering onderzoeken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg de krachten en geldstromen die
Dreiging uit de lucht: alles over de drone
In Denemarken, Duitsland en Polen doken de afgelopen maanden mysterieuze drones op. Vluchten worden stilgelegd, luchtruimen gesloten, maar niemand weet precies wie erachter zit. In deze aflevering onderzoeken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg hoe drones het nieuwe wapen zijn geworden in de schaduwoorlog: inzetbaar voor spionage, intimidatie en verwarring. Van de Amerikaanse Reapers tot d
James Bond logt in: sterft de klassieke spion uit?
De klassieke spion lijkt een relikwie uit de Koude Oorlog: geen geheime ontmoetingen meer in achterafcafés, geen koffers met dubbele bodem. Maar is hij echt verdwenen? In deze aflevering onderzoeken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg hoe het spionagevak is veranderd, van diplomaten die voor de Russische inlichtingendienst werken tot tieners die via Telegram worden geronseld. Wat gebeurt
De Maccabi-rellen, MH17 en AIDS: hoe effectief is desinformatie?
Desinformatie: we horen er vaak over, maar hoe groot is het effect ervan nou echt? In deze aflevering onderzoeken we hoe nepnieuws en geruchten zich verspreiden en polarisatie veroorzaken. Van drones boven Polen en de hardnekkige Aids-complottheorie tot MH17 en zelfs een flinterdun Israëlisch rapport dat de Tweede Kamer haalde: steeds blijkt dat buitenlandse campagnes pas echt kracht krijgen
Zo wordt desinformatie ingezet als wapen
Dit nieuwe seizoen van Schaduwoorlog openen we met een deep dive in desinformatie: niet de kogel of de raket, maar het verhaal dat bewust verdraaid wordt om twijfel te zaaien en vertrouwen te breken. In deze eerste aflevering van een tweeluik kijken we naar de methodes en tactieken. Van een Amerikaans legerdocument waarin kunstmatige intelligentie wordt ingezet voor propaganda, tot
De beste hackers ter wereld komen niet uit Rusland of China
Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg verdiepen zich deze week in de beste hackers ter wereld. Luisteraars vroegen hen naar de rol van de westerse landen in de schaduwoorlog. Vaak zijn het de Russische en Chinese acties die het nieuws halen - over westerse landen horen we weinig. Waar komt dat door? Aan de hand van spraakmakende hacks, onthullingen uit Snowden-documenten en het schandaal rond The
Zo gaan de elitespionnen van de Russische geheime dienst te werk
'Illegals' zijn spionnen die onder een valse dekmantel in het Westen leven, ze wonen verspreid over de VS en Europa en leiden daar veelal doodgewone levens. Ze zijn jarenlang getraind met de identiteit van overleden mensen of andere weinig traceerbare personen. Het werk van deze superspionnen is buitengewoon zwaar en vraagt volledige opoffering. Ze hun ware identiteit niet eens aan hun kinde
Hoe Oekraïne Nord Stream opblies (maar iedereen erover zwijgt)
In deze aflevering duiken we in de grootste sabotageactie op Europese bodem sinds de Koude Oorlog: de ontploffing van de Nord Stream-gaspijpleidingen in de Oostzee. Direct na de explosies wezen beschuldigende vingers naar Rusland, en ook de Verenigde Staten werden als mogelijke dader genoemd. Maar gaandeweg leidde steeds meer bewijs naar een heel andere plek: Oekraïne. Toch zwijgt het Westen
Een Russische hack in Amsterdam, met verstrekkende gevolgen
Het is december 2020. De wereld zit op slot, vaccins lijken de enige uitweg uit de coronapandemie, en in een kantoorgebouw aan de rand van Amsterdam wordt een verdachte inlogpoging ontdekt. Niet veel later blijkt dat het Europees Geneesmiddelenbureau is gehackt, juist op het moment dat daar wordt gewerkt aan de goedkeuring van de eerste coronavaccins. Wat volgt is een onderzoek vol haken en ogen:
Hebben hackers het gemunt op ons drinkwater?
In deze aflevering richten we ons op een angstaanjagend scenario uit de hybride oorlogsvoering: sabotage van ons drinkwater. Het klinkt misschien als een complottheorie of een scène uit een rampenfilm, maar achter de schermen houden overheden en bedrijven wereldwijd serieus rekening met dit risico. Van mysterieuze inbraken bij watercentrales in Duitsland en Finland tot een digitale aanval o
Waarom Chinese spionage zo ongrijpbaar is
In deze aflevering belichten we een van de meest onzichtbare spelers in de hybride oorlog: de Chinese hackers. Af en toe komt er wel iets over Chinezen die spioneren in onze netwerken naar buiten. Maar wie zij zijn en hoe ze opereren, dat blijft eigenlijk altijd met mysteries omgeven. Van militaire spionage tot het verzamelen van persoonsgegevens via hotelketens en medische instellingen &nda
Sluw en dodelijk: Unit 29155 toont waartoe de Russische militaire dienst in staat is
Het wordt de dodelijkste afdeling van de Russische militaire inlichtingendienst (GROe) genoemd: Unit 29155. Deze eenheid wordt in verband gebracht met vergiftigingen, moordaanslagen en sabotageacties in Europa, waaronder de aanslag met zenuwgas op de Russische dubbelspion Sergej Skripal in Engeland. Unit 29155 is het meest tastbare bewijs van Poetins bereidheid om zijn politieke tegenstander
Is de dreiging van gps-verstoring wel echt zo groot?
In deze aflevering van Schaduwoorlog staat de toenemende problematiek van signaalverstoringen centraal, met name gps-jamming en -spoofing, in relatie tot geopolitieke spanningen. Presentatoren Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk analyseren hoe deze verstoringen, vaak gelinkt aan Russische activiteiten, de lucht- en scheepvaart beïnvloeden. Expert Barend Lubbers legt de technische aspecten v
‘Als Rusland een sabotage-actie ontkent, dan is het waar’
Spionage, sabotage, beïnvloeding en cyberaanvallen: in de tweewekelijkse podcast ‘Schaduwoorlog’ duikt adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant Annieke Kranenberg met onderzoeksjournalist Huib Modderkolk in de wereld van hybride oorlogsvoering. Want terwijl in Oekraïne een loopgravenoorlog wordt uitgevochten met tanks, artillerie en lange-afstandswapens, ligt zonder
De Volkskrant presenteert Schaduwoorlog, een nieuwe podcast over spionage en sabotage
Terwijl in Oekraïne een loopgravenoorlog wordt uitgevochten met tanks, artillerie en lange-afstandswapens, ligt zonder dat we het doorhebben ook de rest van Europa onder vuur. Spionage, sabotage, aanslagen en cyberaanvallen: Rusland maakt zich er veelvuldig schuldig aan, maar ook China en andere staten roeren zich in deze strijd. Wat is het doel van hybride oorlogsvoering? Hoe gró
