ZiekteBeelden
In deze podcast bespreekt Stichting Literatuur en Geneeskunde wekelijks hoe kunstenaars en schrijvers ziekte en zorg verbeelden in hun werk. Aan bod komen het oeuvre van een auteur of kunstenaar, maar ook romans, verhalenbundels, films en gedichten waarin ziekte, zorg of geneeskunde centraal staan. Vaak zijn de makers zelf in de zorg werkzaam of geweest als patiënt.
Afleveringen
Aflevering 30: Sander Kollaard over Melani Reumers, De wereld een lichaam
Sander Kollaard raakte in een vroeg stadium betrokken bij de essaybundel van Melani Reumers. Hij werd al snel enthousiast over de originele invalshoeken die Reumer op de meest uiteenlopende zaken te bieden heeft. Die zaken cirkelen allemaal in meer of iets mindere mate om het (zwemmende) lichaam. Presentatie: Henriëtte van der HorstMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van BinsbergenReacties zijn
Aflevering 29: Bert Keizer over lichaam en geest.
Oktober is de maand van de geschiedenis. Thema dit jaar: “Lichaam en Geest”. Waarom is – ook in de geneeskunde- het onderscheid tussen beide zo hardnekkig? En hoe krijgt het lichaam eigenlijk de geest?Met wie kun je dat beter bespreken dan met schrijver, arts en filosoof Bert Keizer. Hij schreef er diverse boeken over, meest recent Het raadsel van de geest. Een filosofisch onderzoek, waarin hij te
Aflevering 28: Lise Delabie over Millefeuille
Lise Delabie schreef de roman Millefeuille, die eind Augustus 2026 verscheen. In de roman schrijft ze over een miskraam en een daar op volgend fertilisatieproces. Alle up en downs die daarmee verbonden zijn komen aan de orde. Hoewel haar eigen ervaring de basis vormde, is de ervaring in een roman veranderd, met bespiegelingen die verwijzen naar de Japanse kunstenares Yayoi Kusama en de Orpheus en
Aflevering 27: Nederlands Tijdschrift voor Literatuur en Geneeskunde
Op 30 September verschijnt het derde nummer dit jaar van ons online tijdschrift, het Nederlands Tijdschrift voor Literatuur en Geneeskunde. Het onderwerp is arts en dictatuur. We bespreken de inhoud van dit nummer met de hoofdredacteur, Koos Neuvel, en één van de auteurs, Wouter van Ewijk. Wouter schreef een essay over de roman Het oogappeltje van dokter Josef, van Zyta Rudzka. Koos heeft een essa
Aflevering 26: Inge Mutsaers over Sanatoriumkind
In Sanatoriumkind richt schrijver en onderzoeker Inge Mutsaers de schijnwerper op de kinderen die in de jaren vijftig vanwege tuberculose vaak jarenlang in sanatoria verbleven. Het hardvochtige regime dat daar heerste heeft zijn sporen nagelaten in hun levens. Haar vader behoorde tot deze ‘vergeten groep’. Aan de hand van archieven, persoonlijke getuigenissen en gesprekken met experts onderzoekt z
Aflevering 25: Arthur Schnitzler (deel 1)
Arthur Schnitzler was een Oostenrijkse arts-schrijver aan het eind van de 19e en het begin van de twintigste eeuw. Hij is de auteur van vele novellen en toneelstukken die niet zelden schandaleus werden gevonden in het conservatieve, maar tegelijkertijd sprankelende Wenen. We bespreken Arthur Schnitzler en zijn werk in drie podcasts met John Jansen van Galen en de Nederlandse vertaler van Schnitzle
Aflevering 24: Alice van Gorp leest gedichten van Vasalis, Lars Gustafsson en Eva Gerlach
Poëzie moet gehoord worden. Daarom heeft Alice van Gorp een aantal gedichten ingesproken die op gezette tijden in een podcast zullen worden opgenomen. Deze keer leest zij gedichten van Vasalis, Lars Gustafsson en Eva Gerlach en bespreekt zij die gedichten met Arko Oderwald.Presentatie: Arko OderwaldMontage: Tamar OderwaldRedactie: Henk Maassen en Arko OderwaldMuziek: Corrie van Binsbergen
Aflevering 23: Ingmar Heytze en Aafke de Groot over M. Vasalis
Drie dichtbundels schreef M. Vasalis, pseudoniem van Margaretha Drooglever Fortuyn-Leenmans (1909-1998). Na 1954 viel ze stil – er verscheen alleen postuum nog een bundel met nagelaten werk. Toch is ze tot op de dag van vandaag een van de meest gelezen en geprezen Nederlandse dichters.Het grootste deel van haar werkzame bestaan was ze actief als kinderpsychiater. Ze had een diepe band met veel van
Aflevering 22: De Raadsheren van David van den Akker
David van den Akker heeft in het verleden regelmatig bijgedragen aan de activiteiten van de stichting literatuur en geneeskunde. Voor zijn overlijden schreef hij een roman, die nu ook voor iedereen leesbaar is. Saskia Poiesz verzorgde de uitgave en in deze podcast bespreken we met haar en Chris Keulemans waarom deze roman zo bijzonder is. De hoofdpersoon is een man die weet dat hij gaat sterven, m
Aflevering 21: Alice van Gorp leest gedichten van Gerrit Achterberg en Anne Sexton
Poëzie moet gehoord worden. Daarom heeft Alice van Gorp een aantal gedichten ingesproken die op gezette tijden in een podcast zullen worden opgenomen. Deze keer leest zij gedichten van Gerrit Achterberg en Anne Sexton en bespreekt zij die gedichten met Arko Oderwald.Presentatie: Arko OderwaldMontage: Tamar OderwaldRedactie: Henk Maassen en Arko OderwaldMuziek: Corrie van Binsbergen
Aflevering 20: Toon Tellegen (deel 2) met Corrie van Binsbergen
Corrie van Binsbergen is componist en gitarist. Zij heeft vele programma's gemaakt met schrijvers en dichters, waarin muziek en tekst samenkwamen. De bekendste van die programma's zijn de voorstellingen met Toon Tellegen, met verhalen over zijn jeugd, poëzie en natuurlijk de dierenverhalen. Corrie vertelt hoe Toon en het wisselend Toonkwartet te werk gingen. Hoewel de tournees zijn afgelop
Aflevering 19: Toon Tellegen (deel 1)
Dichter Ingmar Heytze en arts en poëziekenner Coes Delprat buigen zich in deze aflevering over de poëzie van Toon Tellegen (1941), die jarenlang als huisarts werkte en daarnaast uitgroeide tot een van de meest eigenzinnige stemmen in de Nederlandse literatuur. Ingmar en Coes bespreken hun favoriete gedichten en staan ook kort stil bij Tellegens veelgelezen dierenverhalen, die voor generaties lezer
Aflevering 18: Rodante van der Waal
Rodante van der Waal is vroedvrouw en gepromoveerd filosofe. Over de combinatie filosofie-vroedvrouw publiceerde zij een bewerking van haar proefschrift. En nu heeft zij zich ook als dichter ontpopt met de dichtbundel Op navelhoogte: De kans. Het gaat niet alleen over geboorte in deze bundel, maar ook over abortus en over politiek systemen, om er maar een paar te noemen. Rodante gaat in deze podca
Aflevering 17: Hanneke van Laarhoven over Siddhartha Mukherjee
Hanneke van Laarhoven is hoofd van de afdeling Medische Oncologie van AmsterdamUMC, maar tevens gepromoveerd theologe. Dat maakt haar bij uitstek geschikt om mee te praten over de herziene versie van De keizer aller ziektes, de biografie van kanker van Siddhartha Mukherjee, oorspronkelijk verschenen in 2010. In 2025 verscheen deze herziene versie met vier nieuwe hoofdstukken. Daar was reden voor,
Aflevering 16: Minke Douwesz over Anton Tsjechov
Minke Douwesz, schrijversnaam van psychiater Greet Kuipers, heeft een grote affiniteit met de arts-schrijver Anton Tsjechov (1860 - 1904), vooral bekend door zijn toneelstukken en korte verhalen, die doordrenkt zijn met de melancholische Russische volksaard. In deze podcast vertelt zij aan Henk Maassen en Arko Oderwald over Tsjechov en over wat haar zo aantrekt in zijn werk.Presentatie: Henk Maass
Aflevering 15: Minke Douwesz, Het laatste voorjaar
Werken in de gezondheidszorg is niet altijd makkelijk. Minke Douwesz (pseudoniem van Greet Kuipers) liet dat al zien in haar eerste twee romans Strikt en Weg. In haar roman Het laatste voorjaar is de hoofdrol weggelegd voor een lerares Duits, Ese, die het ook niet makkelijk heeft. Ook in het onderwijs hebben managers het voor het zeggen gekregen en daarnaast speelt er ook nog persoonlijk leed. Ese
Aflevering 14: Lieke Marsman
Lieke Marsman werd al snel als een groot talent beschouwd. Ze studeerde af als filosofe en maakte naam als dichter. Toen ze ernstig ziek werd kon het haast niet anders dat ze daar in haar werk aandacht aan ging besteden. Onlangs overleed zij op 35 jarige leeftijd. In deze podcast bespreken Arko Oderwald, Alice van Gorp en Koos Neuvel het poëtische, essayistische en autobiografische werk van Lieke
Aflevering 13: Wessel Krul over Charlie Toorop
Charlie Toorop is een beroemde Nederlandse schilder(es) die in de voetsporen van haar vader, Jan Toorop, trad. Recent was er een overzichtstentoonstelling van haar in het Kröller-Muller museum, waar ook haar schilderijen van psychiatrische patiënten hingen. Ze had, behalve landschappen, een voorkeur voor portretten, onder andere van 'eenvoudige' mensen. Recent verscheen er een biografie va
Aflevering 12: Nico Keuning over Belcampo
Belcampo (1902 -1990), pseudoniem van de arts Herman Pieter Schönfeld Wichers, verwierf faam als auteur van fantastische verhalen, waarin hij over bizarre werkelijkheden schrijft alsof ze volkomen normaal zijn en in zichzelf logisch. In 2024 verscheen de biografie van deze unieke figuur in de Nederlandse literatuur: Groots en Onbekommerd. Leven en werk van Belcampo, geschreven door Nico Keuning.Me
Aflevering 11: Atte Jongstra over Leo Vroman
In tegenstelling tot Rutger Kopland verenigde Leo Vroman zijn biologische perspectief met een poëtisch perspectief op het leven, en dan gaan we nog voorbij aan zijn tekentalent. Atte Jongstra heeft het leven van Leo Vroman beschreven in zijn onlangs verschenen kloeke biografie. We praten in deze podcast over deze bijzondere dichter en onderzoeker van onder andere de stolling van bloed. Atte Jongst
Aflevering 10: Antjie Krog (deel 2)
Voor de tweede keer gaan emeritus hoogleraar huisartsgeneeskunde Henriëtte van der Horst en de Zuid-Afrikaanse emeritus hoogleraar geestelijke zorg Johan Bouwer in gesprek over het werk van Antjie Krog (1952). En opnieuw horen we ook de stem van Krog zelf.In deze aflevering staat haar vloeiend geformuleerde, directe en vaak provocerende poëzie centraal, met bijzondere aandacht voor de bundel Lijfk
Aflevering 9: Antjie Krog (deel 1)
Thema’s die steeds terugkeren in het werk van de Zuid-Afrikaanse dichter Antjie Krog (1952) zijn haar verbondenheid met haar vaderland en haar worsteling met de ongelijkheid in Zuid-Afrika, maar ook het vrouw-zijn, het moederschap en het ouder worden. Hoe leef je in een gepolariseerde, gefragmenteerde en ontregelde samenleving? Hoe blijf je mens in een land als Zuid-Afrika? En wat bepaalt uiteinde
Aflevering 8: Catharina Bakker over Fré Dommisse
Fré Dommisse werd aan het eind van de Eerste Wereldoorlog opgenomen in een psychiatrische inrichting. Zij werd uiteindelijk ontslagen uit de inrichting en schreef haar ervaringen op. Deze werden gepubliceerd in de roman Krankzinnigen, die in 1929 het licht zag. Ver voor de anti-psychiatrie maakte zij duidelijk wat er beter kon in de behandeling van psychiatrische patiënten. Catharina Bakker schree
Aflevering 7: Jan van Aken
Monsterzicht is de negende roman van Jan van Aken. Hoofdpersoon is de arts assistent psychiatrie (niet in opleiding) Victor Montanus. Victor werkt in Sint Dymphna, een psychiatrische kliniek. Het is 1939. De aandacht van Victor wordt getrokken door Lena, die lijdt aan monsterzicht, ook wel propometamorfopsie genoemd. Maar er is iets geheimzinnigs aan dit meisje, dat ondanks alles toch niet erg op
Aflevering 6: Rutger Kopland
Dichter Ingmar Heytze en arts en poëziekenner Aafke de Groot buigen zich in deze aflevering over de poëzie van Rutger Kopland, pseudoniem van psychiater Rudi van den Hoofdakker (1934–2012), die de mens zag als ‘een kortstondige verzameling van moleculen’.Ingmar en Aafke kiezen hun favoriete gedichten en praten over de ‘volmaakt verstaanbare taal’ van Kopland.Hun conclusie: zijn werk staat nog alti
Aflevering 5: Julian Barnes (deel 2)
Dit is het tweede deel van onze tour d 'horizon langs de hoogtepunten in het oeuvre van de Britse auteur Julian Barnes, die onlangs aankondigde dat hij met Vertrek(punt) zijn laatste boek heeft geschreven. De bekroning van een rijk en gevarieerd oeuvre dat in het teken staat van herinnering en geheugen, van de wijze waarop mensen hun leven achteraf betekenis geven, van de contingentie van het
Aflevering 4: Julian Barnes (deel 1)
Met Vertrek(punt) – oorspronkelijke titel Departure(s) – schreef de tachtigjarige Julian Barnes naar eigen zeggen zijn laatste boek. Barnes lijdt sinds enige tijd aan myeloproliferatieve neoplasie, een zeldzame vorm van bloedkanker die weliswaar niet te genezen maar wel beheersbaar is, zo houden zijn artsen hem voor.Vertrek(punt) is de bekroning van een rijk en gevarieerd oeuvre dat in het teken s
Aflevering 3: Wanda Reisel
De Krenking, zo heet de nieuwe roman van Wanda Reisel. Over een waarnemend huisarts die een terminaal zieke patiënt onder zijn hoede krijgt. Als deze man dreigt te stikken dient de huisarts hem een grote dosis morfine en dormicum toe, waarna de patiënt overlijdt. De huisarts wordt vervolgens van moord beschuldigd. Inspiratie vond Reisel in een geruchtmakende zaak uit 2013 waarin een huisarts iets
Aflevering 2: Aletta Jacobs, de musical
Theatergroep Oostpool maakte een musical over het leven en werk van arts en activiste Aletta Jacobs (1854-1929). De komende maanden te zien in verschillende theaters. Actrice/ theatermaakster Alice van Gorp en historica/Aletta-Jacobskenner Dineke Stam gingen voor ons kijken.Ze geven enig historisch perspectief bij de voorstelling en tonen zich enthousiast: de musical swingt, kent geestige scenes e
Aflevering 1: Philip Huff
Schrijver Philip Huff is te gast. Huff is bekend met ernstige hartritmestoornissen – al 22 jaar ligt hij daardoor met enige regelmaat in het ziekenhuis. De oorzaak is mogelijk erfelijk, maar zelf denkt hij dat ook stress en trauma’s uit zijn jeugd een rol van betekenis spelen: hij groeide op in een gewelddadig gezin en dat heeft sporen nagelaten. Die thematiek staat centraal in zijn roman Wat je v
