Dick en Daniël Geloven het Wel
Alles wat je wilt weten over geloof en kerk met elke week interessante gasten en altijd Dick Schinkelshoek en Daniël Gillissen. Elke vrijdag een nieuwe aflevering.
Afleveringen
#254 Waarom de Hersteld Hervormde Kerk nog wél groeit en wat ex-GerGemmers er veranderen
Met socioloog en oud-RD-hoofdredacteur Chris Janse en HHK-dominee Johan van Vugt.Er is nog één traditioneel protestants kerkgenootschap dat groeit: de Hersteld Hervormde Kerk. Meer dan 600 leden kwamen erbij vorig jaar, een groei die met name komt door overstappers uit andere protestantse kerkgenootschappen. De grootste groep komt over uit de Gereformeerde Gemeenten, zegt Chris. &lsq
#253 Een kruis op je huid: mag een christen zich laten tatoeëren?
Met columnist Annemarie van Heijningen (Nederlands Dagblad) en emeritus hoogleraar Erik de Boer (Theologische Universiteit Utrecht). Inmiddels heeft drie op de tien Nederlanders een tattoo, en ook in de kerk duiken ze steeds vaker op. Daniël heeft zelf een klein kruisje op zijn pols, Dick voelt vooral aarzeling – hij vindt het zelfs een beetje ordinair. Maar wat zegt het christelijk gel
#252 Een kerk die huilt, is niet laf. PKN-scriba Kees van Ekris over zijn kerk en Israël-Gaza
Kees van Ekris (54) is sinds een jaar scriba van de Protestantse Kerk in Nederland. Dick noemde zijn functie ooit een 'hondenbaan' – en het eerste jaar van Kees maakte dat niet makkelijker. Hij kreeg heftige kritiek over het spreken (of het niet-spreken) van de kerk over Israël en Gaza. Daar bovenop kwam een bestuurscrisis bij de dienstenorganisatie na ND-onderzoek. En dan wil Kees nog
#251 Was de scheuring in de CGK te vroeg? Twee dominees uit het kamp 'Hoogeveen'
Met ds. Han Schenau (Goes) en ds. Jurrian Oosterbroek (Hoogeveen). De twee dominees zijn lid van het comité dat een nieuwe synode van de zwaar gehavende Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) voorbereidt. Die vergadering moet in september in Hoogeveen plaatsvinden. De Christelijke Gereformeerde Kerken scheuren – over de vrouw in het ambt, over homoseksuele relaties, en dieper nog: ov
#250 Ruzie in de kerk over Israël? Deze dominee wijst een derde weg
Ben je vóór of tégen Israël? Het debat lijkt maar twee smaken te kennen. Terwijl er in de kerk vanouds veel verbondenheid met Israël wordt gevoeld, maar je van het leed van de Palestijnen ook niet kunt wegkijken. Toch blijken ook kerkgangers dat gesprek onderling bijna niet meer te kunnen voeren. Waarom lukt dat juist rond Israël zo slecht? En is er een weg uit
#249 Jan Poortman sprak op de EO Jongerendag, en moest dat van de Gereformeerde Gemeenten herroepen
Met Jan Poortman (82) en Joram Kaat, voor de tiende keer presentator van de EO Jongerendag. Die bestaat vijftig jaar – en zaterdag stromen er weer 15.000 tieners Ahoy in Rotterdam binnen. Voor hele generaties christenen een onvergetelijke ervaring. Maar voor Jan Poortman betekende het feest ook een ander verhaal. Het zijn de jaren tachtig. Jan is lid van de Gereformeerde Gemeenten, maa
#248 Joan werd van ouderling rooms-katholiek. En kwam in een kwakkelende kerk terecht
Met Vaticaan-watcher en theoloog Hendro Munsterman (even over uit Rome) en Joan Lindhout, die als hervormde jongen toetrad tot de Rooms-Katholieke Kerk. Officieel zijn er 3,5 miljoen katholieken in Nederland, maar schijn bedriegt. Op zondag bezoeken maar zo'n 90.000 mensen een katholieke misviering. Gebouwen sluiten, parochies fuseren en elk jaar verliest de kerk meer dan 60.000 mensen. Maar er zi
#247 Waarom christenen (niet) alles kunnen eten
Met oud-partijleider van de Partij voor de Dieren en theoloog Marianne Thieme en dominee Tim Vreugdenhil. Christenen eten gewoon alles. Ze kennen geen spijswetten of lijstjes met verboden voedsel. Maar betekent dat ook dat eten een neutraal onderwerp is? Heeft de Bijbel christenen dan niks te zeggen over wat er op hun bord ligt?Oud-politica Marianne Thieme werd vegetariër in haar studententij
#246 Rok, psalmen, Statenvertaling. Wat heeft een halve eeuw refo-middelbaar onderwijs opgeleverd?
Met historicus John Exalto (Rijksuniversiteit Groningen) en Frans van Hartingsveldt, bestuurder aan het Fruytier College in Apeldoorn. Zo'n 25.000 kinderen zitten in Nederland op reformatorische middelbare scholen. Dick en Daniël gooien het er maar meteen in: zij zaten zelf ook op een refoschool. Frans was zelfs de leraar Latijn van Dick. 'Ik kan alle rijtjes nog dromen.' Waarom zou je kiezen
#245 'Ik heb ook wel eens in tongen gesproken.' Theoloog Willem Ouweneel over het nut én de grenzen van tongentaal
Met theoloog en bijbelleraar Willem Ouweneel (81). Tongentaal is iets van pinkstergelovigen. Of vooral iets uit de tijd van de Bijbel. Of klopt dat beeld niet? Op de Opwekkingsconferentie spreekt directeur Lourens du Plessis openlijk in tongen. Is tongentaal - glossolalie of klanktaal - gewoon 'abacadabra' of een vergeten christelijk gebruik dat aan een comeback bezig is? Wat zegt de Bijbel er eig
#244 Niet-ritmisch oude psalmen zingen bij een orgel, wat is daarvan de magie?
Met organist Marco den Toom en psalmenkenner Jaco van der Knijff. Het is een typisch Nederlands fenomeen: met z’n allen psalmen zingen bij een orgel. In Katwijk komen daarvoor jaarlijks zelfs duizenden mannen bij elkaar. Hoe zijn die oude psalmen zo belangrijk geworden voor Nederlandse protestanten? Waarom zingt de ene kerk ze ritmisch en de andere op hele noten? Waarom vinden sommige christ
#243 De Oranjes komen nog amper in de kerk. Waarom blijven ze onder refo’s toch zo populair?
Met Tirza van der Graaf (Blauw Bloed) en Nelleke de Bruin, eigenaar van fanaccount op Instagram @alexia_van_oranje. Het is weer (bijna) Koningsdag! Dick en Daniël zijn niet erg van de oranje outfits, maar bespeuren wel een grote koningshuisliefde in protestantse kring. Vooral onder reformatorische christenen is de aanhang voor het Oranjehuis groot. Waar komt dat vandaan?, vragen ze zich af. S
#242 Missionair zijn in jouw dorp. Waarom dat echt anders werkt dan in de stad
Met Henk Boerman, begeleider van pioniersprojecten (IZB) en auteur van het boekje Biertje met de dominee – Missionair kerk zijn op het platteland. In een dorp kent iedereen elkaar. De kerk staat al eeuwen op het plein. En toch is het juist op het platteland soms erg lastig om missionair te zijn. Familie is belangrijker dan in de stad, en de dingen liggen vaak veel meer vast, legt Henk uit. 'Een ou
#241 Een ijsje kopen op zondag, waarom zou je dat wel/niet doen?
Met influencer Noor van der Weijden en dominee Gerard van Zanden (Katwijk). Het is zonnige zomerzondag aan de Katwijkse boulevard. Aan de ene kant zie je de strandgangers, genietend van de zon. Aan de andere kant de kerkgangers, stemmige gekleed, slalommend tussen de badgasten door. En dan is er nog de ijsjeskar. Ga je in de rij staan of niet? Het ijsje op zondag is hét symbool geworden voor een v
#240 Is preeklezen een noodoplossing of een volwaardige vervanging? En hoe voorkom je dat het saai wordt?
Met spreker en trainer Paulien Vervoorn en Dirk-Jan Nijsink, ouderling in de Gereformeerde Gemeente van Utrecht. Een ouderling die op de kansel staat en een preek voorleest die hij niet zelf heeft geschreven. Is dat een volwaardige kerkdienst – of toch een beetje behelpen? In veel gereformeerde kerken is het een bekend verschijnsel, en ook in de grote PKN krijgen ze er steeds vaker mee te maken. I
#239 Hoe ver mag je gaan om een kind te krijgen?
Met journalist en ervaringsdeskundige Harmke Zonnebeld en hoogleraar ethiek Stef Groenewoud (Theologische Universiteit Utrecht). Een op de vijf-zes stellen heeft te maken met vruchtbaarheidsproblemen. Toch gaat het daar in christelijke kring nauwelijks over. 'Dan neem je toch een hond?' wordt er gezegd. Of: 'Je moet blijven vertrouwen.' Jarenlang hadden Harmke en haar man Stephan daardoor het gevo
#238 Heeft de slang in het paradijs echt gesproken? Zo neem je de Bijbel serieus
Met oudtestamenticus Koert van Bekkum (Theologische Universiteit Utrecht) en systematisch theoloog Gijsbert van den Brink (Vrije Universiteit Amsterdam). Precies honderd jaar geleden verloor dominee Geelkerken zijn ambt omdat hij openlijk twijfelde of de slang in Genesis 3 werkelijk hardop had gesproken. De gereformeerde synode van Assen legde vast: alles in Genesis 2 en 3 heeft zintuigelijk waarn
#237 C.S Lewis was de man van Narnia, de hel en lijden als Gods megafoon. Waarom raakt hij nog steeds?
Meld je aan voor 'Lewis voor je leven'! via nd.nl/lewis Met dominee Hanneke Ouwerkerk (Utrecht) en ND-journalist en Lewis-kenner Maurice Hoogendoorn. De openingsfilm van filmfestival Reflect is volgende week Freud's Last Session: een fictief gesprek tussen Sigmund Freud en C.S. Lewis. En eind 2026 verschijnt een gloednieuwe Narnia-film. Reden genoeg voor Dick en Daniël om zich te verdiepen in een
#236 Hoe komt het dat hun traditionele gemeente groeit? Een baptist en een PKN’er vertellen
Met Peter Kruijt, voorganger van de Baptistengemeente Amersfoort, en Dirk de Bree, dominee van de Nieuwe Kerk (PKN) in Utrecht. Lang was het verhaal van de kerk in Nederland er één van secularisatie, krimp en kerksluitingen. Maar iets lijkt te schuiven. Sommige min of meer traditionele protestantse gemeenten groeien weer – en het zijn opvallend vaak twintigers die binnenlopen. Dirk leidt de Nieuwe
#235 Als je theologische held een zondaar blijkt, wat doe je dan met zijn boeken?
Met pastoor en ND-columnist Jan-Jaap van Peperstraten en dominee Almatine Leene, voorzitter van Veilige Kerk. Philip Yancey, de Amerikaanse bestsellerauteur, biechtte begin dit jaar op dat hij jarenlang een buitenechtelijke relatie had. Ga je dan zijn pastorale boeken niet heel anders lezen? Moet je ze misschien zelfs wegdoen? Die vraag is groter dan Yancey alleen. Want wat doe je met Karl Barth,
#234 Swipen, bidden en wachten: hoe daten christenen in 2026?
Met psycholoog en EFT-therapeut Aukelien van Abbema en Jorieke Kammeraat, oprichter van Roots dating. De tijd dat je je toekomstige partner vanzelf tegenkwam op de jeugdvereniging of in de kerkbank is niet helemaal voorbij – maar ook voor christenen staat online daten allang met stip op één. Hoe werkt dat? En waarom blijft het voor zo veel christelijke singles zo ingewikkeld? Aukelien schrijft boe
#233 Dominee Ariaan Baan weet dat hij steeds verder zal aftakelen. Wat is dan een christelijk leven?
Met dominee Ariaan Baan (48). Evangelist Tom de Wal mag zeggen dat ‘God altijd geneest’, Ariaan weet dat zijn leven steeds meer beperkingen zal kennen - zo veel dat hij er uiteindelijk aan zal overlijden. De Groningse dominee heeft de ziekte van Huntington, een progressieve hersenziekte die niet te genezen is. Zijn moeder had het ook, dus Ariaan weet wat hem te wachten staat, vertelt hij in de pod
#232 Je bent tegen euthanasie - maar wat als je moeder of vriend daar toch voor kiest?
Met gepensioneerd huisarts Nico Wolswinkel en onderzoeker Wieke Ligtenberg. Euthanasie, daar zijn christenen vanouds tegen. Want God geeft het leven. Maar dan komt ineens die vraag van je goede vriend, je broer, je moeder: ik wil euthanasie, wat zou je daarvan vinden? Of je bent huisarts. ‘Dokter, wilt u mij helpen sterven?’ Nico heeft vanuit zijn geloof altijd geweigerd euthanasie uit te voeren -
#231 Waarom stappen lokale Christelijke Gereformeerde Kerken naar de rechter? Kan dat niet anders?
Met advocaat Hans Bügel en kerkrechtdeskundige Leon van den Broeke. Mag je als christen je eigen broeders en zusters voor de rechter slepen? De lokale Christelijke Gereformeerde Kerken van Lelystad en Hasselt zien geen andere oplossing dan een kort geding tegen hun zusterkerk Eben Haëzer op Urk. Ook al waarschuwt Paulus ertegen (1 Korintiërs 6) en zet het de spanningen in het scheurende kerkgenoot
#230 Waarom Nederlanders christelijke vloeken gebruiken - en wat je kunt zeggen. Met Martijn Schot, directeur van de Bond tegen Vloeken, en Neerlandica en theoloog Carin Slotboom.
Vroeger streepte de christelijke bibliotheek vloeken en lelijke woorden door in boeken. De televisie ging uit als er werd gevloekt. Is dat de manier waarop je als christen met vloeken moet omgaan? Carin en Martijn vertellen waar vloeken vandaan komt, dat een krachtterm kan helpen als er iets pijnlijks gebeurt (‘Iedereen heeft een ventielwoord nodig’), waarom Nederlanders vloeken met ‘God’ en ‘Je
#229 Tom de Wal over arrestatie. ‘Iedere christen zal vervolgd worden’
Te gast is de meest besproken en omstreden evangelist van Nederland: Tom de Wal. Afgelopen weekend kwam Tom landelijk in het nieuws doordat de politie op last van de burgemeester zijn genezingsdienst in Tilburg onderbrak én hem aanhield op straat toen hij daar doorging met het bidden voor bezoekers. Maar hij is al veel langer bekend en controversieel, maar praat bijna nooit met de media. Dick en
#228 Onbekeerd in de kerkenraad, waarom kan dat in de Gereformeerde Gemeenten (soms)?
Met dominee Willem Visscher van de Gereformeerde Gemeente in Amersfoort en mediator en columnist Steef Post. Kerkenraadsleden in de reformatorische wereld zijn mannen van aanzien, gekleed in stemmig zwarte pakken. Ze geven leiding aan de gemeente. Hoe kan het dat sommige ouderlingen en diakenen van zichzelf niet zeggen dat ze ‘het ware geloof’ hebben - vraagt Steef zich af. Hij schreef er behoorli
#227 Hoe BN'er Joris Linssen geraakt werd in de kerk, en bij ds. Anne-Marie van Briemen uitkwam
Dick en Daniël smeden nu al plannen voor 2026. Wat vind jij als luisteraar? Welke onderwerpen moeten zij oppakken? En wie wil jij dat er aanschuift? Denk mee op nd.nl/denkmee en win een boekenpakket! Met tv-presentator Joris Linssen en dominee Anne-Marie van Briemen. Het is bijna Kerst. Iedereen lijkt dan wel een beetje geloviger: kerststalletjes en kerstliederen overal, de kerken zitten vol. Hoe
#226 Het is zover: de Christelijke Gereformeerde Kerken zijn gescheurd. Wat betekent dit voor gewone kerkleden?
Dick en Daniël smeden nu al plannen voor 2026. Wat vind jij als luisteraar? Welke onderwerpen moeten zij oppakken? En wie wil jij dat er aanschuift? Denk mee op nd.nl/denkmee en win een boekenpakket! Te gast zijn CGK-dominees Alwin Uitslag en Cees-Jan Smits. Ze staan hetzelfde in het geloof en óók in de gevoelige discussies als over de vrouw in het ambt. Ze willen allebei christelijk-gereformeerd
#225 Kan de geloofsbelijdenis van Nicea christenen weer bij elkaar brengen?
Dick en Daniël smeden nu al plannen voor 2026. Maar wat vind jij als luisteraar? Welke onderwerpen moeten zij oppakken? En wie wil jij dat er aanschuift? Denk mee met Dick en Daniël op nd.nl/denkmee en win een boekenpakket! === Met Bert Jan Lietaert Peerbolte, hoogleraar Nieuwe Testament aan de VU en Jeroen Kloosterman, hersteld-hervormd predikant in Lunteren. De Apostolische Geloofsbelijdenis (of
#224 Is het avondmaal wel voor mij? Waarom reformatorische christenen ermee worstelen
De politici Chris Stoffer (‘lastige zondagen’) en Derk Boswijk (‘een worsteling’) gaan niet aan het avondmaal. Voor veel reformatorische christenen is hun ervaring herkenbaar. De vrees voor het avondmaal is groot. Ben ik bekeerd? Heb ik mij voldoende voorbereid? Voldoe ik wel? Avondmaalsmijding komt veel voor in reformatorische kerken. Er zijn kerken van de Gereformeerde Gemeenten waar minder dan
#223 David de Vos reageert op kritiek dat hij zijn geloof kwijt is. 'Ik ben vrijer dan ooit'
David de Vos was de ideale schoonzoon, maar is nu het enfant terrible van evangelisch Nederland. Meer dan twintig jaar verkondigde hij het evangelie op podia in binnen- en buitenland. Maar hij stopt, want volgens hem hem zijn ‘alle mensen kinderen van God’. Dick en Daniël praten met David over wat hij over zich heen krijgt, maar stellen hem kritische vragen. Maakt het dan echt niet uit of je chris
#222 Nieuwe ‘theoloog der Nederlanden’ Arnold Huijgen over tiktokkende theologen en zijn scheurende kerkverband
Arnold Huijgen maakte naam met zijn boeken over Maria en de hel – geen thema’s waarover je dominees vaak hoort. De christelijk-gereformeerde Arnold ziet zich graag als ‘theoloog van de vergeten groenten’. Hij gaat aan op vergeten onderwerpen. Bij Dick en Daniël ontvouwt hij als kersverse ‘theoloog der Nederlanden’ zijn plan voor komend jaar. Wat hebben theologen te melden als catastrofes over de w
#221 Ben ik gered, en wat mag er voor het huwelijk? Zo werd Refoweb de vraagbaak van reformatorischen
Met Gert Janssen van Refoweb en panellid, dominee Arie Simons. 23 duizend vragen (!) heeft Refoweb in een kleine 25 jaar al beantwoord. Die variëren van ‘Hoe ver mag ik gaan tijdens mijn verkering?’ tot ‘Hebben dieren een ziel?’ en ‘Ben ik een kind van God?’. Waarom is er onder reformatorische jongeren zo’n enorme behoefte aan een ‘eigen’ online vraagbaak? Dick en Daniël zochten uit: 1 op de 5 vra
#220 Twee Haagse dominees reageren op de verkiezingsuitslag. ‘Chris, ga je bijbel lezen’
Te gast zijn dominees Ad van Nieuwpoort en Bettelies Westerbeek. We leven daags na de Tweede Kamerverkiezingen. Ad en Bettelies werken beiden in Den Haag, maar in heel verschillende wijken. Hoe kijken ze naar de verkiezingsuitslag? Waar maken ze zich zorgen om? En hoe ‘politiek’ kun je als dominee zijn? In het arme Moerwijk heeft Bettelies oog gekregen voor het feit dat sommige partijen daadwerkel
#219 Waarom je door de doop écht een kind van God wordt
Te gast is hoogleraar theologie Wim van Vlastuin. Hij schreef ‘In Christus gedoopt’ over wat in de gereformeerde traditie de doop werkelijk betekent. Je wordt als kind niet alleen maar lid van de kerk, of op de ‘erf van het verbond’ geplaatst. Je wordt een kind van God. Punt. De doop is zoals een trouwring, stelt Wim. Het ritueel is het teken van Gods huwelijksverbond met jou. Dus toen een man, di
#218 Bidden heeft wél zin zegt Derk Boswijk (CDA) tegen zijn partijleider Henri Bontenbal
Te gast is Derk Boswijk, nummer 3 op de CDA-lijst en ‘misschien wel het meest behoudende CDA-Kamerlid’. Hoewel hij in een SGP-bubbel leeft, kiest Derk principieel voor het CDA. Waarom? Daarvoor vertelt hij het bijbelverhaal van de profeet Elia en stalmeester Obadja (1 Koningen 18). Voor Derk is de zondag heilig. Liefst twee keer naar de kerk in zijn hervormde gemeente, en geen mediaoptredens. ‘Als
#217 Wat gelooft Mirjam Bikker (ChristenUnie)? ’De zondag is de brandstof waarop ik de rest van de week kan functioneren’
Mirjam Bikker (43) houdt de zondag heilig, ook midden in de verkiezingscampagne. Als lijsttrekker van de ChristenUnie geen politieke tv-programma's voor haar. ‘De zondag is de brandstof waarop ik de rest van de week kan functioneren.’ Twee keer naar de kerk op zondag? Gewoon doen. ‘Ik heb het nodig om tot rust te komen.’ Zelf is ze gestopt met bijbelkring en gemeentelijke taken om tijd voor het ge
#216 Hoe Chris Stoffer (SGP) geloofszekerheid vond, maar worstelt met het avondmaal
Hij volgde twee jaar geleden Kees van der Staaij op als SGP-leider, en heeft iets meer van ‘de beuk erin’. Geloof is ‘alles’ voor Chris Stoffer (51), en aan zijn zondagsrust moet je niet komen. ‘Hooguit kijk ik één of twee keer op mijn telefoon.’ Wat beweegt hem, en wat betekende het vroege overlijden van zijn moeder voor zijn geloof? Erop vertrouwen dat God ook van jou houdt, spreekt niet vanzelf
#215 Geen gezangen, geen vrouw in het ambt. Toch is de Gereformeerde Bond niet alleen maar tégen
Te gast is Piet Vergunst, de algemeen-secretaris van de Gereformeerde Bond die na ruim 25 jaar met pensioen gaat. De Gereformeerde Bond is de behoudende flank van de Protestantse Kerk in Nederland vooral bekend van het zingen van oude Psalmen, tegen de vrouw in het ambt en de initiatiefnemer van de Herziene Statenvertaling. Maar de Bond is niet vooral overal tegen zoals vroeger, betoogt Piet. Hij
#214 Jezus als goeroe. Zes tips om met Jezus een mooier mens te worden
Te gast is dominee Bas van der Graaf, schrijver van het boek Levenslessen van Jezus. Hoe word je een mooier, beter mens als je naar Jezus luistert? Bas maakte eigenlijk een soort zelfhulpboek met Jezus, aan de hand van de Bergrede. ‘Je kunt hem een goeroe noemen.’ Maar hoe werkt dat? Kun je het evangelie zo gebruiken? En wat leer je dan concreet, hoe word je echt een ander, beter mens door naar J
#213 Waarom christelijke studenten niet zonder studentenvereniging kunnen
Met oud-Navigators-praeses Edgar Eilander en IFES-studentenwerker Yvonne Cho. Studeren is duur, een kamer vinden is lastig en je moet het studietempo flink erin houden. Dus staat het lidmaatschap van ook christelijke studentenverenigingen onder druk. Dat is een slechte ontwikkeling, zeggen Yvonne en Edgar. Natuurlijk kost een studentenvereniging je tijd en geld, maar ‘je leert er dingen die je ner
#212 Als vrouw leidinggeven aan een reformatorische organisatie? Rina en Jolineke doen het gewoon
Met twee vrouwelijke leidinggevenden: Rina Molenaar, directeur van hulporganisatie Woord en Daad en Jolineke van Dooren, directeur van de Johannes Calvijnschool in Sliedrecht. Vrouwen die leiding geven – daar zijn we in Nederland wel zo’n beetje aan gewend. Maar waar dat nog steeds lastig kan liggen, is in de reformatorische wereld. Want hoort dat wel: een hoge maatschappelijke positie innemen al
#211 Hoe krijg je kinderen vandaag nog naar catechisatie?
Met twee gasten die alles weten van geloof en jongeren: Corina Nagel (KiemPlaats, PKN) en Wim Klop (hersteld-hervormd jeugdwerkadviseur). Het kerkelijke seizoen begint zachtjes aan weer. Hoe krijg je je kinderen naar catechisatie? Dit geloofsonderwijs dat in veel protestantse kerken wordt aangeboden roept vaak onder tieners een ‘Beh’-gevoel op. Niet altijd ten onrechte, weet Wim – al is er ook aan
#210 Moeten alle christenen volgens New Wine charismatisch worden?
⚙️ Wegens onderhoud aan onze studio kan de kwaliteit van de podcast anders klinken dan u gewend bent. Te gast zijn Jolanda Aantjes, bestuurslid van New Wine die bekendheid verwierf door dagelijks te bidden voor nieuwe dopelingen in haar kleine kerk, en Ronald Westerbeek, huistheoloog van New Wine en auteur van het nieuwe boek 'Proeven en watertanden'. Worden protestantse kerken steeds charismatis
#209 Waarom is het orgel zo heilig in sommige kerken?
⚙️ Wegens onderhoud aan onze studio kan de kwaliteit van de podcast anders klinken dan u gewend bent. Met Gert-Jan Baan, dominee in de Gereformeerde Gemeenten, en Nederland Zingt-organist Martin Zonnenberg. Hoe komt het dat een kerkdienst zonder orgel voor veel traditionele protestanten ondenkbaar is? En waarom botsen organisten en predikanten in reformatorische kerken zo regelmatig met elkaar?
#208 De Christelijke Gereformeerde Kerken storten in. Hoe moet het verder?
⚙️ Wegens onderhoud aan onze studio kan de kwaliteit van de podcast anders klinken dan u gewend bent. Met dominee Anton Egas en professor Gerard den Hertog. Na het vastlopen van de gesprekken over vrouw in het ambt heeft de synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken het opgegeven. De toekomst van het kerkverband ligt in handen van lokale kerken. Hoe moet het verder met het kerkverband dat ui
#SPECIAL: Wanneer moet de kerk de overheid gaan tegenspreken?
Een extra aflevering met Dick Schinkelshoek als gast in plaats van interviewer. Dick promoveert vandaag op de ethische worsteling van de Duitse theoloog Alfred Dedo Müller met de ontwikkelingen in nazi-Duitsland. Wat hebben zijn keuzes ons vandaag de dag te zeggen? Müller ging ver mee met de nazi’s in hun spreken en handelen. Hij wilde relevant zijn in zijn tijd, maar trok pas laat een grens. In d
#207 Hoe Doorbrekers-echtpaar Peter en Ilona Paauwe losbrak uit de Gereformeerde Gemeenten
Ze zijn bekend als voorgangers van de Barneveldse evangelische megakerk Doorbrekers, maar ooit zaten Peter en Ilona Paauwe twee keer per zondag in de Gereformeerde Gemeenten. Maar hoe word je nu gered van je zonden? En waarom is er telkens die ervaring dat het wankele geloof van doordeweeks op zondag weer wordt afgebroken? Het is niet dat ze met negativiteit terugkijken op hun reformatorische root
#206 Dit kunnen Nederlandse christenen leren van hun Amerikaanse geloofsgenoten, volgens Gert-Jan Segers
Wat in de Verenigde Staten gebeurt, komt vroeg of laat ook naar Nederland. Of je het nu wilt of niet: Amerika is een gidsland. Gert-Jan Segers trok vijf maanden door de Verenigde Staten. Hoe zag hij het land veranderen onder het presidentschap van Donald Trump? En wat kunnen wij leren van Amerikaanse christenen? Amerikanen zijn bang geworden, constateert Gert-Jan. Ze durven zich niet uit te spreke
#205 Waren de farizeeërs huichelaars? Dit moeten christelijke scholen echt anders gaan vertellen over het joodse geloof
Met rabbijn Lody van de Kamp en kersverse CHE-lector Marco Rotman. Een farizeeër, dat wil niemand zijn. Totdat je doorkrijgt wie de farizeeërs in Jezus’ tijd waren. Rabbijn en ND-columnist Lody is hun trotse nakomeling. ‘En ik ben echt niet huichelachtig.’ Marco gaat onderzoek doen naar diep ingesleten beelden van Joden in het Nieuwe Testament, en hoe je die kunt bijstellen. Zoals die over de zoge
#204 Sorry, maar het moet in de kerk écht vaker over porno gaan
Met Thirza van der Neut en baptistenvoorganger Maurits Luth. Jarenlang was Thirza verslaafd aan porno. Nu maakt ze zich sterk voor het bespreken van het onderwerp. Porno is overal. En het is een probleem, want een mooier en geloviger mens word je er niet van. Jongeren vertellen opener dan vroeger dat ze verslaafd zijn, kinderen leren van porno hoe seks ‘werkt’. En was porno ooit vooral een mannent
#203 Waarom God niet altijd geneest. Met ‘bekeerde’ pinkstervoorganger Martin Koornstra
Met evangelisch-charismatisch spreker Martin Koornstra. Het is bijna Pinksteren. Martin groeide op als radicaal pinkstergelovige. Gebedsgenezing was, als een van de gaven van de Heilige Geest, een kernonderdeel van zijn bediening. Maar daar denkt hij nu minder extreem over, zegt hij. Martin kiest voor het ‘radicale midden’, zoals hij het verwoordt - Hij wortelt in Jezus. Genezing vindt niet altijd
#202 Kleinere gezinnen, anticonceptie en een knipje bij de mannen. Hoe gaat christelijke gezinsplanning tegenwoordig?
Met psychosociaal hulpverlener Henrike Schouten en relatiecoach Cocky Drost. We moeten het hoognodig hebben over gezinsvorming, vinden Cocky en Henrike. Zeker in christelijke kring. Want dat iedereen het maar vooral zelf moet weten, maakt vrouwen - en ook mannen - erg eenzaam. Aan de ene kant is de wereld complexer geworden, en opvoeden ingewikkelder. Aan de andere kant bestaat in de kerk vaak no
#201 GenZ’ers zijn weer geïnteresseerd in geloven. Hoe past de EO Jongerendag daarin?
Met Wilke Stuij van EO Beam en spreker bij de komende EO Jongerendag. Geloven verandert. Waarom blijft de EO Jongerendag in deze tijd van social media toch zo’n succes? De tieners en twintigers van vandaag staan gemiddeld een stuk positiever tegenover geloven dan voorgaande generaties. Wat is er gaande onder Nederlandse jongeren? En zagen ze dat aankomen bij de EO, sinds jaar en dag de organisati
#200 Waarom vinden SGP’ers politiek actieve vrouwen niet oké (behalve als ze koningin zijn)?
Met Esther Grisnich van SGP-vrouwennetwerk Sapientia en theoloog Henk Post. Waarom geven ze bij de SGP niet, zoals andere (christelijke) partijen, ruimte aan vrouwen om mee te doen? Waar komt het idee vandaan dat het ‘regeerambt’ alleen mannen toekomt? Henk promoveerde op het onderwerp, en geeft historische duiding. Politiek actieve vrouwen zijn na het vrouwenkiesrecht en het SGP-lidmaatschap ‘het
#199 Keert het kerkasiel in Kampen zich niet vroeg of laat tegen de kerken?
Met de dominees Kasper Jager en Tjaard Barnard. Kasper is als predikant van de Open Hof in Kampen al vijf maanden gastheer van de Oezbeekse familie Babayants. Zij hebben ‘kerkasiel’ gezocht in zijn kerk: zolang daar een eredienst gaande is, mag de overheid het gezin niet uitzetten. Remonstrants predikant Tjaard keert zich tegen het fenomeen kerkasiel. Niet omdat er geen recht moet worden gedaan aa
#198 Waarom erkennen protestanten de paus niet gewoon als hoofd van de kerk?
Met rasechte protestanten en tegelijk Katholieke Kerkadepten Andries Knevel en Elsbeth Gruteke. Paus Franciscus is overleden. Katholieken zijn in rouw en in afwachting van een nieuwe kerkleider. Hoe is dat voor protestanten? Hoe kijken zij naar het fenomeen paus, en naar Franciscus in het bijzonder? Dat hij de antichrist is, wordt in deze geseculariseerde tijd door weinig protestanten meer serieus
#197 Dit is er hoopgevend aan het kapotte christelijke-gereformeerde kerkverband
Met de christelijk-gereformeerde dominees Cees-Jan Smits en Rein den Hertog. In de doodsstrijd van de Christelijke Gereformeerde Kerken zien Cees-Jan en Rein toch lichtpuntjes. Rein moest om zichzelf (‘en het proces’) te beschermen terugtreden uit de vorige synode, Cees-Jan zat bij de laatste overleggen op het puntje van zijn stoel. Natuurlijk, ze voelen verdriet. En boosheid. Want waarom lukt het
#196 Iedereen moet losse vakken theologie kunnen volgen, vindt de nieuwe rector van de PThU
Martha Frederiks (60) wordt de nieuwe rector van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU), de predikantsopleider van de PKN. De hoogleraar wereldchristendom werkte eerder als predikant in Gambia. Aanstaande dominees wil ze graag meegeven dat het wereldwijde christelijke geloof veel breder en diverser is dan hun eigen protestantse traditie. En iedere student moet eigenlijk wel op stage naar
#195 Waarom deze christelijke Quote 500-ondernemer miljoenen weggeeft
Met ondernemer Piet Mars (70), oprichter van softwarebedrijf Afas. Zijn bedrijf verwerkt talloze Nederlandse salarisstrookjes, ziekmeldingen en vakantiedagen. Zelf staat hij in de Quote500 op een eerbiedwaardige 58e plek - iets waar hij zelf niet mee te koop loopt. Piet vindt immers dat hij een gewone hardwerkende jongen met een bedrijf is. Ooit voelde hij dat God bij hem aanklopte en vroeg: ‘Piet
#194 Waren christenen te bang tijdens de coronacrisis?
Met dominee Gerard van Zanden. Het is vijf jaar geleden dat de hele samenleving, inclusief de meeste kerken, op slot ging vanwege het coronavirus. Hebben christenen er goed aan gedaan zo veel mee te bewegen, kerkdiensten totaal digitaal te doen, en de ouderen en stervenden niet meer te bezoeken? Gerard, tegenwoordig predikant op Katwijk en in de coronajaren op Urk, vraagt het zich af. De coronamaa
#193 Wat heeft hardstyle-dj Sefa in de refobubbel te zoeken?
Te gast is hardstyle-dj Sefa Vlaarkamp (24). Als niet-christelijk opgevoede jongen kwam hij via Bach bij de Geneefse psalmen terecht en via de berijming van 1773 in de reformatorische wereld. Hij treedt op voor een uitzinnige menigtes tot wel 60.000 mensen zoals bij festival Defqon.1 - waar diehardfans zijn naam op hun arm hebben getatoeëerd. En op zondagochtend kun je hem zomaar aantreffen tijden
#192 Geloven met kanker. Hoe voorganger Jan Pool op God blijft vertrouwen, ondanks zijn ziekte
De bekende evangelische voorganger Jan Pool heeft kanker. Menselijkerwijs gesproken is hij niet meer te genezen. Hoe ga je daarmee om als je altijd hebt geloofd dat God geneest, ook heel concreet? Komt de kanker bij God vandaan? En wat leert ziekte je over wie God is? Jan vertelt open over zijn ziekte, zijn twijfel en zijn geloof. Dat is belangrijk vindt hij. Voor zichzelf werkt het goed, maar hij
#191 Hoe preek je over de hel? Twee dominees over eeuwige straf of tijdelijke loutering
Met dominees Almatine Leene (NGK) en Rinie van Reenen (HHK). De hel is weer helemaal onderwerp van gesprek in kerkelijke kringen sinds Reinier Sonneveld zijn boek Het einde van de hel uitbracht. Maar hoe preek je over Gods oordeel? En hoe praat je erover in de kerk? Rinie gelooft dat je als predikant daarin helder moet zijn: er zijn twee wegen, en eentje eindigt voor eeuwig verkeerd. Dat geeft pr
#190 Worden reformatorische vrouwen onderdrukt?
Te gast is spreker en columnist Christine Stam. Ze mogen in veel kerken niet stemmen, laat staan als ambtsdrager gekozen worden. In de SGP mogen ze eigenlijk niet op de lijst, en buiten de deur werken is officieel ook lastig. Hoeveel ruimte krijgen vrouwen in de reformatorische zuil? ‘De stem van vrouwen wordt inderdaad niet gehoord’, zegt Christine. Terwijl dominees kaders uitzetten over wat vrou
#189 Waarom behoudende christenen moeten ophouden vrijzinnigen te verketteren
Met Joost Röselaers, remonstrants predikant in Bussum. Af en toe klinkt er een bittere klacht in kerkelijk Nederland: we worden vrijzinniger met z’n allen. En vrijzinnig - dat wil niemand zijn. Of toch? Voor Joost is vrijzinnig geloven ‘het meest pure calvinisme’ dat er bestaat. Het gaat er niet om dat je niet zou mogen geloven dat Jezus God is, het draait vooral om jouw eigen geloofskeuze, voor
#188 Waarom de PKN en Mozaiek prima samen kunnen gaan
Met PKN-dominee Mark de Jager en Mozaiek-voorganger Arjen ten Brinke. Mozaiek heeft het kerkelijk landschap op z’n kop gezet. Eerst in Veenendaal en daarna in een handvol andere plaatsen trekt de relatieve nieuwe evangelische gemeente duizenden bezoekers. Soms tot afgunst en afgrijzen van bestaande kerken. Stop daar alsjeblieft mee, zeggen Mark en Arjen. Mozaiek en de Protestantse Kerk hebben zelf
#187 Gaat deze oplossing de Christelijke Gereformeerde Kerken redden?
Met de christelijk-gereformeerde dominees (en tegenpolen) Anton Egas uit Damwoude en Henk Mijnders uit Zwolle. De Christelijke Gereformeerde Kerken staan in brand. Het kerkgenootschap staat op de drempel van een scheuring omdat de verschillende kerken het niet eens zijn over onder meer de vrouw in het ambt. Een scheuring lijkt onvermijdelijk. Anton en Henk staan inhoudelijk mijlenver bij elkaar va
#186 Als je niet gelooft, ga je dan voor eeuwig verloren?
Met theoloog en schrijver Reinier Sonneveld. Er zijn twee wegen: een weg naar de hemel en eentje naar het eeuwige verderf. Veel kerkgangers hebben het altijd zo geleerd, maar hoe bijbels is dat? En hoe redelijk, als je in een goede God gelooft? Reinier schreef het boek Het einde van de hel, en betoogt daarin dat het veel bijbelser, christelijker en logischer is om te geloven dat uiteindelijk ieder
#185 Heeft het zin om als kerk sorry te zeggen tegen homo’s?
Met synodevoorzitter Peter Sinia van de Nederlandse Gereformeerde Kerken en Mariecke van den Berg, bijzonder hoogleraar feminisme en christendom aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en universitair hoofddocent religie en gender aan de VU Amsterdam. Veel homo’s hebben onnoemelijk veel pijn geleden door hoe kerken en individuele christenen met hen zijn omgegaan. Dat is niet goed geweest, bedachte
#184 Praten met je kinderen over geloof, waarom is dat zo lastig?
Met evangelist en dirigent Bert Noteboom en zijn dochter Joëlle (16). Bert is onder meer bekend van Nederland Zingt en de mannenzangavonden in Katwijk. Zo’n vijf avonden per week maken Joëlle en haar vader Bert aan tafel een spontane video waarin zij hem een onverwachte vraag stelt over het geloof. Die worden op sociale media massaal bekeken. Waarom vinden veel christelijke ouders het zo lastig om
#183 Is er in de kerk plaats voor een dader van seksueel misbruik?
Een heftig onderwerp dit keer: hoe ga je in de kerk om met daders van seksueel misbruik? Is er voor hen plaats in de christelijke gemeente? En wanneer begin je over vergeving? Niet te snel, zegt Paul van Dam. Paul werd als kind slachtoffer van seksueel misbruik. Kerken beginnen te snel tegen slachtoffers over vergeving. Désirée Dijk is herstelbemiddelaar, en zit vaak met daders en slachtoffers van
#182 Kerst, wat je kunt leren van de Oekraïner in oorlogstijd
‘Van een bezoek aan Oekraïne word ik geloviger.’ EO-voorzitter Arjan Lock merkte het heel duidelijk, nadat hij in het land was geweest dat door oorlog wordt verscheurd. Samen met ND-oorlogscorrespondent Daphne Wesdorp, die het leed en de verwoesting van de oorlog met eigen ogen zag, vertelt hij aan Dick en Daniël over hoe Oekraïners dit jaar Kerst vieren. Over kersttakjes in de modderige loopgrave
#181 Waarom je niet aan het ‘Ere zij God’ mag komen, en andere weetjes over kerstmuziek
Geen Kerst zonder muziek. Zeker niet in de kerk. Hoe komt dat? Wat maakt een kerstlied goed? En zijn er ook nieuwe kerstliederen die je niet zou mogen missen? Onderaan deze shownotes vind je een Spotify afspeellijst met alle liederen en nummers die langskomen in deze aflevering. Kun je ze eens rustig naluisteren. Te gast zijn twee zeer ervaren muziekkenners: dirigent en theoloog Hanna Rijken en za
#180 Waar gaat het naartoe met de Gereformeerde Gemeenten?
Met dominee Willem Visscher en historicus en ouderling Ton van der Schans, beiden van de Gereformeerde Gemeenten. De ‘GerGem’ zijn het grootste kerkverband van de reformatorische zuil. Maar wat is dat voor een kerk? En wat klopt er van de clichés van starheid en somberheid? ‘Niets’, antwoordt Willem resoluut op die laatste vraag. In de Gereformeerde Gemeenten is de bekering van het hart cruciaal,
#179 Hoe de grond waarop je woont je geloof bepaalt
Met de kersverse theoloog des vaderlands Mirella Klomp. Kijk eens naar beneden, naar de grond onder je voeten. Wat is dat voor grond? En als je erop geboren bent: hoe heeft die je leven bepaald? Krijg je er een gevoel van vrijheid door, of voelt die grond beklemmend? Is het je vaderland, of zal het dat nooit worden? Christenen zijn te veel met hun hoofd en met hun hart bezig, maar geloven is oo
#178 Waarom PKN-scriba René de Reuver niet samen wil met Mozaiek, maar de Nederlands-gereformeerden wel ziet zitten
Met René de Reuver, scheidend scriba van de Protestantse Kerk. Het is een hondenbaan: het gezicht zijn van de Protestantse Kerk. René geeft het grif toe. Ook in de kerk zijn de discussies de laatste jaren harder geworden. En altijd is er in een brede kerk als de PKN wel iemand die het niet met je eens is. Hoe is zijn kerk eraan toe? En welke ontwikkelingen heeft hij verder gezien, de afgelopen n
#177 Is het sturen van zendelingen nog van deze tijd?
Met documentairemaker Casper van Dorp en Diane Palm van zendingsorganisatie GZB. Zou jij open staan voor een Aziatische dominee in jouw kerk? Of iemand uit Afrika? Toch stuurde het Westen tientallen jaren lang eigen mensen naar kerken overal ter wereld. Die namen daar het woord, en de rest moest luisteren. In een tv-documentaire - dat alleen al is best bijzonder - neemt Casper de orthodox-protesta
#176 Hoe begin je iets nieuws in de kerk (en hoe stop je er weer mee)?
Met innovatie-expert in de kerk Bettelies Westerbeek. Je kunt er doodmoe van worden: al die nieuwe initiatieven en activiteiten in de kerk. Alsof je steeds meer moet … Of je zit in jouw kerk juist met de handen in het jaar: jongeren blijven weg, en wat voorheen goed viel, lijkt niet meer te werken. Hoe begin je als kerk nu op een goede manier aan iets nieuws? Waar moet je dan rekening mee houden?
