Zo simpel is het niet – Stellinga & Schinkel over economie
Niets is wat het lijkt in de economie. Marike Stellinga en Maarten Schinkel gidsen je elke week langs dubbelzinnige cijfers en de economische krachten die ons leven beïnvloeden. Ze helpen je onderscheid te maken tussen waan en werkelijkheid. Stellinga is econoom en journalist bij NRC, Schinkel schrijft over macro-economie en financiële markten.
Episodes
Het mysterie van de Nederlandse benzineprijzen en de badeentjestheorie: verrassingen uit deze oliecrisis
De oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran duurt nu al ruim drie maanden. Toch zijn de ergste voorspellingen nog steeds niet uitgekomen. Hoe kan dat? In deze aflevering bespreken Maarten en Marike een aantal onverwachte gevolgen van de blokkade van de straat van Hormuz – en andere verrassende inzichten. Hoe groot zijn olietankers eigenlijk? Hoe wordt de prijs van olie bepaald? Waar
Één op de tien Nederlanders is te ziek om te werken. Kampen we met een verzuimprobleem?
De groep mensen die uitvalt vanwege mentale klachten groeit op dit moment hard. En die groep zit ook het langst thuis. Dat is niet alleen ontwrichtend voor individuen, maar ook belastend voor de economie en samenleving. Want de arbeidsmarkt is al krap, en staat ook nog eens onder grote druk door vergrijzing.In deze aflevering bespreekt Maarten met Kees Kraaijeveld, directeur en oprichter
Wat kan Europa doen om sterker te staan tegen China? Meer dan je denkt
Het tempo waarmee de Chinese autoindustrie Europa overspoelt is alarmerend: S&P Global schat dat in 2035 bijna één op de zes in de EU verkochte auto’s van een Chinees merk is. En auto’s zijn lang niet de enige hoogwaardige technologische producten die vanuit China deze kant op komen. Wat kunnen we doen om te voorkomen dat alle industrie hier straks wordt weggeconcurreerd?Maarten en Ma
Megasubsidies en economisch darwinisme: hoe werkt de Chinese economie?
Lange tijd kwamen vooral eenvoudige producten uit China: speelgoed, schoenen, kleding. Maar nu komt er een nieuwe Chinese exportgolf onze kant op, ditmaal met hoogwaardige producten die Europa zelf óók maakt. Hoe groot is de bedreiging van een tweede 'China Shock' voor de Europese industrie?Maarten springt met zevenmijlslaarzen door de moderne Chine
Werk heeft een pr-probleem: is driekwart van de Europeanen een ‘quiet quitter’?
Werkenden over de hele wereld voelen zich maar weinig verbonden met hun baan, blijkt uit een grootschalig onderzoek door een Amerikaans onderzoeks- en adviesbureau. En het aantal betrokken werknemers daalt de laatste jaren, met name onder managers. Ook opvallend: Europese werknemers zijn een stuk minder betrokken dan Amerikaanse – zo’n driekwart van de Europeanen zou een ‘quiet quitter’ z
Hoe schadelijk voor de economie is de oorlog tegen Iran nou écht?
Als je de tv aanzet vliegen de rampscenario’s je om de oren. Maar hoe schadelijk is het conflict in Iran nou écht voor de economie? Het is tijd om deze crisis te wegen: wie overdrijft er, en wanneer wordt de zaak juist gebagatelliseerd? Maarten en Marike bespreken de prognoses van het IMF en het CPB. Hoe zien hun slechtste scenario’s eruit? En waarom blijven de beurskoersen vrolijk d
Is massatoerisme nog wel te stoppen?
Nederlanders en de rest van de wereld willen deze zomer weer massaal de grens over. Grootschaliger dan ooit. Maar gooit de Iran-oorlog roet in het eten? En wat te denken van de impact van al dat toerisme op populaire bestemmingen en het klimaat? Maarten en Marike vragen zich af: is massatoerisme goed voor de economie? Of zijn de lasten groter dan de baten? Is toerisme wel in te damme
Wat schuilt er in de duistere hoekjes van het financiële systeem?
Hoge olie- gasprijzen, grote staats- en bedrijfsschulden en een zwarte doos die 'privaat krediet' heet. Achter de Iran-oorlog gaat een wereld van geldstromen schuil.Maarten en Marike vragen zich af: kunnen overheden wel een nieuwe crisis aan? Of zit de hele wereld straks met een geldprobleem? Het verleden leert ons dat je pas écht weet hoe de financiële sector werkt, als-ie stuk gaat. Maa
Veroorzaakt Trump een economische crisis met zijn aanval op Iran?
Hoge gas- en olieprijzen, beleggers die pessimistisch worden en Rusland die van de chaos profiteert. De economische gevolgen van de aanval op Iran zijn groot. Duwt Donald Trump de wereld in een recessie? En wie spint garen bij deze economische veldslag? Maarten en Marike onderzoeken de rimpeleffecten van een onbesuisde actie. Hoe groot is de kans op stagflatie – „een killer-cocktail
Moet je de winsten uit AI herverdelen om een tweedeling in de samenleving te voorkomen?
(Hoe) kunnen overheden voorkomen dat slechts een kleine groep van de technologische revolutie uit kunstmatige intelligentie profiteert?In een zoektocht naar een antwoord op die vraag, wakkert Maarten zelf bijna een revolutie aan: "Hersenen aller landen verenigt u!" Want werknemers komen onder grote druk te staan, nu AI zo slim wordt dat het banen voor hoogopgeleiden weg dreigt te nemen. E
Is een AI-agent een machine of een werknemer?
Een dystopisch rapport heeft veel beleggers bang gemaakt. Kunstmatige intelligentie zou zo slim worden dat het zelfstandig functioneert en mensen overbodig kan maken. Er wordt al gewaarschuwd voor een wereldwijde „intelligentiecrisis“; voor massaontslagen, een schuldencrisis bij de middenklasse en een groeiende ongelijkheid. Maarten en Marike willen weten: is zo’n apocalyps denkbaar of zw
De Nederlandse leerprestaties gaan hard achteruit. Worden werknemers straks te dom?
Sinds een jaar of tien nemen de vaardigheden van Europese leerlingen hard af. Wat is er aan de hand? Hoe groot is de invloed van sociale media en kunstmatige intelligentie op het onderwijs? En wat betekent deze sterke daling voor de toekomstige economie? Voor deze aflevering reisden we af naar een bijzondere plek in Parijs om te spreken met internationaal onderwijsonderzoeker Andreas
Trumps allernieuwste economische wapen: de stablecoin (herhaling)
Wij zijn er even tussenuit, maar werken aan een speciale aflevering. Die hoor je binnenkort! Voor nu een aflevering uit oktober over de gevaren van stablecoins. Op dit moment zijn we getuige van een ontwikkeling die de geldwereld kan veranderen. Crypto komt namelijk in het gewone geldsysteem terecht, in de vorm van 'stablecoins': cryptomunten die evenveel waard zijn, en blijven, als een d
Zijn de bezuinigingen van Jetten écht zo desastreus?
Heeft vooral de VVD de onderhandelingen gewonnen? Of is dat een te gemakkelijke conclusie? Maarten en Marike lazen het coalitieakkoord en wegen de plannen van het nieuwe kabinet. Houdt dit aanstaande kabinet wél rekening met de krapte op de arbeidsmarkt? Lost het de grote problemen op, zoals stikstof, wonen, infrastructuur en het stroomnet? Hoe stevig zijn de aangekondigde
Kan Europa Trump raken door Amerikaanse staatsschuld te lozen?
"Als rationele belegger in Amerikaanse staatsschuld zou je je op dit moment moeten afvragen hoe betrouwbaar jouw belegging nog is."De Amerikaanse staatsschuld is enorm, de politieke risico’s nemen toe en het respect voor eigendom in de Verenigde Staten neemt af. Hoe veilig is het geld nog dat onder meer Nederlandse pensioenfondsen in de VS beleggen? En zou het vanuit Europa gezamenlijk lo
Moet een nieuw kabinet bezuinigen op de zorg om meer aan defensie uit te geven?
D66, VVD en CDA willen snijden in de zorguitgaven om defensie te kunnen financieren. Maar welke partij wil de minderheidscoalitie daarin steunen? Zal Jetten struikelen over het geld?In deze aflevering bespreken we de financieringsmogelijkheden van het aanstaande kabinet. Want naast defensie zijn er nog zoveel andere ambities: meer woningen, een zwaarder elektriciteitsnet, een st
Handel als wapen? De Zonnekoning ging Trump al voor
Tol, blokkades, invoerheffingen, accijnzen en afpersing. De geschiedenis ligt vol met handelsbeperkingen, ziet NRC’s huishistoricus Bart Funnekotter. Vandaag bespreken Maarten en Bart handelsoorlogen door de eeuwen heen: van kleitabletten over zilverdiefstal uit Assyrië tot het Franse colbertisme, het Britse mercantilisme en de Amerikaanse Tariff Act.Is – of was – de groeiende vrijha
Waar blijft de recessie?
Hoeveel geopolitieke schokken zijn er nog nodig voor de economie krimpt? Terwijl de onrust in de wereld toeneemt blijft de wereldeconomie maar groeien. Is de economie weerbaarder dan we denken? Of zijn we té goed geworden in het bestrijden of vermijden van recessies? Vandaag bespreken we waarom recessies steeds zeldzamer zijn. En wat er gebeur
Wat je moet weten om Trumps buitenlandbeleid te begrijpen (herhaling)
Deze aflevering werd oorspronkelijk in maart 2025 gepubliceerd. In de financiële wereld praat iedereen erover: Donald Trumps dreiging en intimidatie richting bondgenoten zouden onderdeel zijn van een groots en riskant plan.Er circuleert namelijk een essay, geschreven door het nieuwe hoofd van de Council of Economic Advisers van Trump, dat in detail voor lijkt te schrijven wat Trumps grote
Vergrijzing is leuker dan je denkt! (herhaling)
Deze aflevering heeft de eerste NVD Applied Demography Award gewonnen!Over de vergrijzing hoor je vooral doemverhalen. Maar kloppen die wel? Maarten en Marike richten zich op de cijfers en worden positief verrast. Nederland is, in vergelijking met andere Europese landen, opvallend goed voorbereid op de vergrijzingsgolf. De zeventigjarige van nu is cognitief vergelijkbaar met een 53-j
Rapport-Wennink: verdwijnt het in een la of bepaalt het de toekomst?
Oud ASML-topman Peter Wennink presenteerde vrijdag een rapport met adviezen en praktische ideeën over hoe Nederland zelfstandiger en relevanter kan worden. Wij vragen ons af: is dit een rapport voor de eeuwigheid, of verdwijnt het, zoals wel vaker, na alle ophef straks geruisloos in een la?Maarten vermoedt dat dit rapport nog wel even mee zal gaan. En dat komt door meer dan de inhoud alle
Economische astrologie: de vooruitzichten van 2026
Steeds vaker worden economen geraadpleegd om de toekomst te voorspellen, om vooruitzichten te bieden. Eigenlijk heeft Marike daar niks mee („het zien van het heden is al ingewikkeld genoeg!“), maar toch doet ze samen met Maarten vandaag een poging. Het wemelt namelijk van de prognoses, voorspellingen en ramingen voor volgend jaar. Hoe ga je daar mee om, en zijn ze wel zinvol?Eén ding
Lessen uit de Nexperia-rel en een peptalk voor Europa: tijd voor spierballen en ‘war games’
Steeds vaker zien we hoe landen de economie inzetten als een wapen. Denk aan blokkades en heffingen of het creëren van afhankelijkheden. Vanuit die context kun je ook naar de escalatie rondom het Nederlandse chipbedrijf Nexperia kijken. Demissionair minister Karremans greep in om te voorkomen dat de Chinese eigenaar kennis en productie naar China zou verplaatsen. Toen China als reactie de
Waarom is iedereen zo ontevreden? Praten we onszelf een recessie aan?
In onder andere Nederland en de VS is de werkloosheid laag en groeit de economie lekker door. Maar het consumentenvertrouwen blijft in beide landen opvallend laag. Hoe kan dat? Leven we in een vibe-cessie: iets wat geen recessie is, maar kennelijk wél zo voelt? Maarten en Marike bespreken wat je eigenlijk meet, wanneer je vertrouwen in de economie onderzoekt.
Voor welke economie stemde Nederland?
Maarten vraagt zich af: wat is de vibe in de nieuwe Tweede Kamer? En valt daaruit op te maken welke richting Nederland op gaat? Sluiten ook wij ons meer af voor de rest van de wereld? Of juist niet? Marike telde de zetels op verschillende onderwerpen en ontdekte verrassende meerderheden. En hoe staat de nieuwe Tweede Kamer tegenover expats en eurobonds?Shownotes:De aflevering over de door
Trumps allernieuwste economische wapen: de stablecoin
Op dit moment zijn we getuige van een ontwikkeling die de geldwereld kan veranderen. Crypto komt namelijk in het gewone geldsysteem terecht, in de vorm van 'stablecoins': cryptomunten die evenveel waard zijn, en blijven, als een dollar. Hoe werken deze tokens, wat kun je ermee en gaan er binnenkort ook dollars in de Europese economie circuleren? Hoe helpen stablecoins Donald Tru
Is AI een zeepbel? En zo ja: wat als-ie knapt?
De grootste Amerikaanse AI-bedrijven zijn samen bijna de helft van de totale omvang van de Amerikaanse economie waard. Bedrijven en investeerders gaan kennelijk uit van een gouden toekomst voor kunstmatige intelligentie. Hoe riskant is dat?Vandaag willen Maarten en Marike weten wat ons staat te gebeuren als deze AI-hype een zeepbel blijkt. Leidt AI automatisch tot innovatie? En profiteert
XL verkiezingsspecial: welke compromissen kunnen partijen sluiten?
Dit jaar is de doorrekening van het Centraal Planbureau nóg leuker en spannender dan normaal. Er doen namelijk weer meer partijen mee (hulde!), er staan opmerkelijke verrassingen in en door de hogere defensieuitgaven zijn politieke partijen gedwongen om te kiezen wat ze écht belangrijk vinden. Vandaag bespreken Maarten en Marike wat hen opviel in het driehonderd pagina's tellende document
Het is tijd om te kiezen: wat voor economie wil Nederland zijn?
Nu al loopt de (hyperactieve) Nederlandse economie tegen zijn grenzen aan. Bedrijven staan in de rij voor een aansluiting op het stroomnet. We hebben te weinig grond om op te bouwen. Er is krapte op de arbeidsmarkt. De natuur heeft het zwaar. En in de toekomst zal er nóg meer ruimte nodig zijn. Voor defensie bijvoorbeeld. En om klimaatvriendelijker en -bestendiger te worden. Vandaag
Hoe onafhankelijk zijn centrale banken (en hoe werken ze eigenlijk)?
Trump is al maanden bezig de president van de Fed, de Amerikaanse centrale bank, onder druk te zetten om de rente fors te verlagen. En nu probeert hij ook om een van de bestuursleden, Lisa Cook, te ontslaan.Voorlopig mag ze blijven, bepaalde het Amerikaanse hooggerechtshof woensdag. Maar als het Trump uiteindelijk toch lukt, dan zou dit ontslag wel eens het einde van de onafhankelijk
Alles over de hypotheekrenteaftrek: Nederland is een walhalla voor huizenbezitters
Opeens was-ie daar weer, die aloude politieke splijtzwam: de hypotheekrenteaftrek. Vandaag bespreken Maarten en Marike wat er gebeurt als je dit belastingvoordeel weghaalt. Is het een quickfix voor de wooncrisis of de financiële ongelijkheid tussen huurders en kopers? Of bestaan er betere oplossingen?We beantwoorden een vraag van luisteraar Jos, een starter op de huizenmarkt. En we w
Prinsjesdag 2025. Wat iedereen vergeet: het gaat fantastisch
Maatschappelijke onenigheid, problemen voor hardwerkende Nederlanders en ontevreden bedrijven: de troonrede klonk dit jaar somber. Je zou bijna vergeten dat onze economie er eigenlijk heel goed voor staat. Vandaag kijken Maarten en Marike door de politieke spin heen en bespreken de cijfers uit de Miljoenennota en de Macro Economische Verkenning. Zijn alle zorgen over het Nederlandse vesti
We zijn terug! Een Europese knieval, Maartens ‘non-Amerikanisme’ en waarom zijn de financiële markten zo stil?
Marike liet de karaoke achter in Japan en Maarten heeft het whisky drinken op een boot naar IJsland weer verruild voor de spreadsheets. We blikken terug op een wilde zomer. Hoe duwde Donald Trump de Indiase president Modi in de handen van Poetin en Xi Jinping (letterlijk)? Wat staat er eigenlijk in de nieuwste handelsdeal tussen de VS en de EU? Heeft Trump Europa hiermee op de knieën gekr
Temu en de strijd der webwinkels (zomerserie)
In de slotaflevering van deze driedelige zomerserie over technologie vertelt Timo Nijssen over de ongekend snelle opkomst van Temu, een spotgoedkope Chinese webwinkel die miljoenen pakketjes per dag naar Europa en de VS verscheept. Wat is het verdienmodel achter dat bedrijf? Hoe veranderen dit soort online-marktplaatsen de detailhandel? En wat zijn de gevolgen voor kopers en verkopers? Ti
Oorlog als technologische proeftuin (zomerserie)
In de tweede aflevering van deze driedelige zomerserie over technologie laat redacteur Juurd Eijsvoogel zien hoe technologische ontwikkelingen oorlogen doen veranderen. In een permanente wisselwerking tussen het slagveld en laboratoria worden nieuwe toepassingen razendsnel ingezet, uitgetest en aangepast. Hoe verschillen huidige drones van de drones die de VS gebruikte tijdens de War on T
Heeft elk huishouden straks zijn eigen mens-robot? (zomerserie)
In de eerste aflevering van deze driedelige zomerserie over technologie neemt redacteur Marc Hijink je mee in de wereld van humanoids: menselijke robots met een hoofd vol AI. Onder tech-investeerders zijn ze een ware hype: Elon Musk rekent op een ‘mens-robotratio’ van één op twee en zakenbank Stanley Morgan schat dat in 2050 de helft van de menselijke arbeiders vervangen kan worden d
Moeten de belastingen omhoog? (herhaling)
Maarten en Marike ontdekken dat de Nederlandse overheidsinkomsten relatief bescheiden zijn, maar dat de „belastingmix“ wel een beetje uit verhouding is. Is het verhogen van belastingen slechter voor de economie dan het verlagen van de uitgaven? Hoe hoog zou je belastingen in theorie kunnen maken? En hoe zou je zo'n impopulaire maatregel in de praktijk kunnen doorvoeren?Heeft u vragen, su
Trumps handelsoorlog gaat helemaal niet over economie (herhaling)
Economen noemen Trumps beleid waanzin. Maar moet je de handelsoorlog wel door een economische bril bekijken? Of is dat de verkeerde analyse?Zijn we getuige van de opkomst van wat steeds vaker de ‘geo-economie’ wordt genoemd? Zullen staten de macht die ze verloren met globalisering, weer terug proberen te pakken? En betekent deze handelsoorlog de terugkeer naar een multipolaire wereldorde,
Hoe belangrijk is landbouw voor de Nederlandse economie? (herhaling)
Allereerst willen we jullie bedanken voor een fantastisch jaar. We nemen deze zomer even vrij om uit te rusten en de zaadjes in onze hersens water te geven. Er komt een spannende tijd aan en we staan te popelen om jullie daarover straks weer bij te praten.Vandaag herhalen we een aflevering waar we trots op zijn, en die nog altijd relevant is. Want steeds als de stikstofdiscussie oplaait,
Wat moet Nederland met zijn zware industrie?
Nederland dreigt te de-industrialiseren, hoor je vanuit bedrijven en de politiek. Is die waarschuwing terecht?Van oudsher heeft Nederland bijzonder veel zware industrie. Maar de sector heeft het moeilijk, vanwege hoge energiekosten en de druk om de uitstoot te beperken. Marike buigt zich samen met economieredacteur en ‘industriegoeroe’ Milo van Bokkum over een gigantische hersenkraker: mo
Welke (geld)problemen erft een volgend kabinet?
Momenteel staat Nederland er financieel fantastisch voor. Maar die gunstige situatie wordt niet gebruikt om toekomstige problemen op te lossen. Op welk achterstallig onderhoud stuit een volgend kabinet straks?Deze week hebben we een speciale gast: Vinzenz Ziesemer, econoom en oprichter van de onafhankelijke denktank Instituut voor Publieke Economie. Marike bespreekt met hem de aanstaande
Musk liet zijn bedrijfsstrategie los op de Amerikaanse overheid. Wat bereikte hij?
Vorige week verliet de rijkste man ter wereld (met een blauw oog) het Witte Huis. Vier maanden lang leidde Elon Musk het Departement voor Overheidsefficiëntie, een door hemzelf bedacht pseudo-ministerie waarmee hij miljardenbezuinigingen aankondigde. Nu hij vertrekt is de vraag: wat laat hij achter?In deze aflevering bespreken Marike en buitenlandredacteur Merijn de Waal, die de techmilja
Trump is verliefd op zijn nieuwe begrotingswet. Maar wat zijn de consequenties ervan?
‘One Big Beautiful Bill’, aan de naam zal het niet liggen. Toch klinken er zorgen op de financiële markten over de nieuwe begrotingswet van president Donald Trump. De Amerikaanse staatsschuld zal door deze wet nóg harder groeien. Openlijk wordt nu de vraag gesteld die je je tien jaar geleden nog nauwelijks kon voorstellen: hoe kredietwaardig zijn de Verenigde Staten nog? Maarten en M
Vergrijzing is leuker dan je denkt
Deze aflevering heeft de eerste NVD Applied Demography Award gewonnen!Over de vergrijzing hoor je vooral doemverhalen. Maar kloppen die wel? Maarten en Marike richten zich op de cijfers en worden positief verrast. Nederland is, in vergelijking met andere Europese landen, opvallend goed voorbereid op de vergrijzingsgolf. De zeventigjarige van nu is cognitief vergelijkbaar met een 53-j
Goud wordt duurder. Maar waarom eigenlijk?
Onveranderlijk en begeerlijk. Maar ook onhandig en ouderwets. De goudprijzen rijzen de pan uit. Maar wie koopt er in dit digitale tijdperk goud, en waarom?In deze aflevering bespreken Maarten en Marike het verband tussen goud en geld. Nu, maar ook van oudsher. Waarom is goud al zo lang zo’n belangrijk transactiemiddel? Sinds wanneer stijgen de goudprijzen? Waarom werkte de goudstanda
Wordt de zorg straks echt onbetaalbaar? (Herhaling)
Wij zijn er een weekje tussenuit. Deze aflevering werd oorspronkelijk gepubliceerd op 3 oktober 2024. Een nacht op de intensive care kost omgerekend bijna een jaar aan zorgverzekeringspremie, ontdekte Maarten tijdens zijn onderzoek voor deze aflevering. Zorg is duur. En het wordt alleen maar duurder, de aankomende jaren. Marike kwam in verschillende rapporten alarmerende cijfers tege
Wat is er aan de hand met de huurmarkt?
Het vinden van een huurhuis of een studentenkamer is op veel plekken een bijna onmogelijke opgave geworden. Al jaren proberen politici in Den Haag daar wat aan te doen, maar inmiddels zijn zowel huurders als verhuurders duizelig van alle veranderingen. Hoe nu verder? Maarten en Marike bespreken de geschiedenis van het Nederlandse woonbeleid en onderzoeken een aantal recente veranderi
De Kindleberger Trap: zonder economisch vangnet verkeert de wereld in gevaar
In de jaren dertig van de vorige eeuw ontstond er een hiaat tussen de vertrekkende macht Groot-Brittannië en opkomende macht de Verenigde Staten, wat de crisis van destijds alleen maar erger maakte. Maarten en Marike bespreken wat er gebeurt nu de mondiale machtsverhoudingen opnieuw veranderen. De risico’s die hierbij ontstaan zijn samengevat als de ‘Kindleberger Trap': een theorie over e
De VS vs China: wie heeft wie nou eigenlijk in de houdgreep?
Maarten en Marike zien, na weer een onstuimige week, twee vechters in de boksring staan. De VS en China. 's Werelds grootste consument, versus 's werelds grootste producent.De twee economische grootmachten bieden tegen elkaar op met torenhoge onderlinge importheffingen. Maar ze zijn niet alleen tegenstanders: deze economieën zijn sterk met elkaar verbonden. Hoe zal de strijd verlopen? Maa
Trumps handelsoorlog gaat helemaal niet over economie
Economen noemen Trumps beleid waanzin. Maar moet je de handelsoorlog wel door een economische bril bekijken? Of is dat op dit moment de verkeerde analyse?In deze aflevering bespreken Maarten en Marike de heftigheid van de aangekondigde handelstarieven, de reacties op de beurzen en wat er (niet) klopt aan Trumps bizarre formule. Maar daarna kijken ze verder. Zijn we hier getuige van de opk
Hoeveel onzekerheid kan de economie nog aan?
De wereldeconomie is een Jenga-toren. En Donald Trump morrelt aan de onderkant. Intussen weten consumenten, bedrijven en beleggers steeds minder waar ze aan toe zijn, wat er te gebeuren staat en op wie ze nog kunnen rekenen. Maarten en Marike onderzoeken de invloed van het dalende vertrouwen op de economie. Zijn we, zonder het te beseffen, al in een crisis beland? En is Trump nu het
Zit er dan toch een plan achter Trumps chaos?
In de financiële wereld praat iedereen erover: Donald Trumps dreiging en intimidatie richting bondgenoten zouden onderdeel zijn van een groots en riskant plan.Er circuleert namelijk een essay, geschreven door het nieuwe hoofd van de Council of Economic Advisers van Trump, dat in detail voor lijkt te schrijven wat Trumps grote strategie zou moeten worden. Maarten en Marike hebben het enorm
Herhaling: Wordt Nederland een ‘erf-ocratie’? Over ongelijkheid en sociale mobiliteit
Wij hebben een weekje vrij! Volgende week zijn we terug met een nieuwe aflevering. Marike was deze week wel te gast bij de podcast ‘Europa draait door’. Die aflevering is via alle podcastkanalen te beluisteren, bijvoorbeeld Spotify of Apple Podcasts:https://open.spotify.com/episode/0BHlBRIfKhgVjun9U9f47U?si=KMm89srcSXqF0cIDu4uyJwhttps://podcasts.apple.com/nl/podcast/europa-draait-door/id1
Worden we nu een oorlogseconomie? En andere vragen over de defensiemiljarden
Een zoektocht door de Europese defensie-industrie stemde Maarten deze week optimistisch: Europa kan al best veel zelf. Marike richtte haar blik op Rusland: hoe financiert Poetin de oorlog?In deze aflevering beantwoorden we jullie vragen. Waar liggen de kansen en uitdagingen voor een Europese defensie-industrie? Beweegt Europa al richting een voorstadium van een oorlogseconomie? Wat is een
Hoe betaalt Europa zijn herbewapening?
De Verenigde Staten pauzeren alle militaire hulp aan Oekraïne. En dus zal Europa razendsnel veel meer moeten investeren in defensie. Dat leidt tot koortsachtig overleg in de Europese Unie en daarbuiten.In deze aflevering willen Maarten en Marike weten hoeveel geld er nodig is om de Europese defensie op orde te krijgen en waar Europa dat geld vandaan moet halen. Hoe gaat Europa de gaten di
Zijn de lonen in Nederland wel hoog genoeg?
Het is al jaren een punt van discussie: stijgen de lonen in Nederland voldoende mee met de hoge levenskosten? Vakbonden zeggen van niet, de lonen stegen lang veel minder hard dan de inflatie. Maar werkgevers waarschuwen. Straks verliest Nederland zijn concurrentiepositie. Bovendien: stijgen de prijzen niet juist omdát de lonen stijgen?Tijd om de cijfers en de economische wetten er weer bi
Groene energie wordt een keiharde geopolitieke noodzaak
Het grote gevaar voor Europa is op dit moment twijfel. Bedrijven verkeren in onzekerheid, omdat de échte stap naar groene energie maar niet gemaakt wordt. Zolang overheden en de EU nieuwe markten niet voldoende stimuleren, blijft investeren in hernieuwbare energie riskant. En dat is zonde, omdat Europa juist nu een bijzondere kans heeft om te vergroenen. Hernieuwbare energie is namel
De economie van de liefde
Al heeft liefde een „prijselasticiteit van likmevestje“; de economie is wel degelijk van invloed op onze relaties. Zo kun je economisch verklaren waarom in welvarende landen minder kinderen geboren worden. Je kunt observeren dat er de laatste jaren meer „superkoppels“ ontstaan zijn, maar ook dat er in steden een overschot aan hoogopgeleide alleenstaande vrouwen bestaat. Op de beurs kun je
Pas op: Trumps intimidatie gaat zoveel verder dan alleen handelstarieven
De vertrouwensschade is groot, sinds Donald Trump dit weekend hoge invoertarieven tegen China, Mexico en Canada aankondigde. De plannen lijken misschien vooral over handel te gaan, maar als je verder kijkt zie je dat ze een kwetsbaar web van internationale samenwerking raken. En juist Nederland is erg afhankelijk van dat web.Maarten en Marike bespreken vandaag wat Trumps dreiging inh
Hoe belangrijk is de landbouw nou echt voor de Nederlandse economie?
Steeds als de stikstofdiscussie oplaait, zoals nu ook weer het geval is, hoor je nogal uiteenlopende economische argumenten. Er zijn onderzoeken die aantonen dat de boeren het zwaar hebben. Maar het tegenovergestelde valt ook te bewijzen. Je hoort dat de agrarische sector van groot belang is voor de Nederlandse economie. Maar ook dat landbouw Nederland economisch niet zoveel oplevert. Hoe
Zijn de Verenigde Staten nu een oligarchie?
Vijf van de tien rijkste mensen ter wereld waren aanwezig bij Donald Trumps inauguratie als Amerikaans president. Tech-miljardairs doneerden miljoenen voor zijn campagne en X-eigenaar Elon Musk is zelfs adviseur van Trumps kabinet.Hoe moeten we deze ontwikkelingen zien? Zijn de Verenigde Staten, zoals Joe Biden in zijn afscheidsspeech suggereerde, een oligarchie aan het worden? Hoe r
De vraag die niemand durft te stellen: moeten de belastingen omhoog?
Er moet meer geld naar defensie. Secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte zei deze week te begrijpen dat er daardoor in veel landen minder kan worden uitgegeven aan sociale zekerheid, zorg en pensioenen. Maar is dat wel de enige optie? Kunnen we (ja, echt) niet de belastingen verhogen?In deze aflevering ontdekken Maarten en Marike dat de Nederlandse overheidsinkomsten relatief bescheide
Financiële zeepbel? Je weet het pas als-ie geknapt is
De aandelenbeurzen bleven de afgelopen jaren maar uitbundig stijgen, terwijl er ook best veel slecht economisch nieuws was. Oorlogen, dreigende handelsconflicten en kwakkelende economieën, zoals de Duitse, de Franse en de Chinese. Hoe kan het dan dat het op de beurzen zo goed lijkt te gaan? Zit er logica in de stijgende koersen? Of zitten we op een zeepbel die wel moet barsten?Maarten en
De economie van altruïsme
Economie lijkt een vakgebied dat vooral uitgaat van de rationele of zelfs de egoïstische kant van mensen. Maar gedragseconomen hebben juist ook veel onderzoek gedaan naar wanneer mensen onbaatzuchtig zijn. Wat vertellen deze onderzoeken over hoe vrijgevig Nederlanders zijn? Zijn rijke mensen zelfzuchtiger dan arme mensen? En is altruïsme niet stiekem ook een beetje egoïstisch? Maar w
Hoe gaat dit kabinet met het geld om?
Regeringen worden erop gevormd, kabinetten lopen erop stuk; rond de nationale begroting hangt ontzettend veel politieke lading. In deze aflevering prikken Maarten en Marike de politieke spin door en houden het begrotingsbeleid van dit kabinet eens goed tegen het licht.Geeft dit kabinet echt zoveel minder geld uit dan het vorige, zoals minister van Financiën Eelco Heinen suggereert? H
Hoe erg is een hoge staatsschuld?
De staatsschulden die je nu ziet, zag je vroeger alleen in oorlogstijden. Zijn deze historisch hoge staatsschulden gevaarlijk?Om die vraag te beantwoorden beginnen we deze aflevering bij de basis. Hoe ontstaat een staatsschuld en wat hebben landen eraan? Van wie lenen overheden geld en hoe werkt de obligatiemarkt? Maar we willen ook weten wat de economische voordelen van een hoge staatssc
Wordt Europa de kneus van de wereldeconomie?
Het is de grote angst van veel politici en bestuurders: kan Europa de concurrentiestrijd met de VS en China nog wel aan? In deze aflevering onderzoeken Maarten en Marike niet alleen in hoeverre die zorgen terecht zijn, maar ook wat Europa moet doen om zijn positie in de wereldeconomie te versterken. Moeten wij meedoen aan industriepolitiek? Aan protectionisme? Hoe zorgen we dat jonge bedr
Wordt Nederland een ‘erf-ocratie’? Over ongelijkheid en sociale mobiliteit
Wat je ouders verdienen (en vooral bezitten) is bepalender aan het worden voor jouw kansen in de samenleving, zien Maarten en Marike. Als je kijkt naar inkomensgelijkheid staat Nederland in de wereldtop. Maar kijk je iets verder, bijvoorbeeld naar vermogen, kansengelijkheid in het onderwijs, de arbeidsmarkt of de woningmarkt, dan zie je een land waar winnaars de wind mee hebben, en opklim
Steeds minder vrije handel – hoe Trumpiaans is Europa zelf?
Deze week een aflevering over internationale handel. En nee, dat is niet saai of neoliberaal: handel gaat samen met vrede en wederzijds vertrouwen. Maar dat vergt onderhoud, en in plaats daarvan zien we de beperkingen langzaam toenemen.Donald Trump dreigt met importtarieven van 10 of 20 procent op producten vanuit Europa naar de VS. Maar Europa heft ook tarieven op veel Amerikaanse produc
(Hoe) kun je nu nog een huis kopen?
Deze week even iets anders dan de Amerikaanse verkiezingen: een aflevering over het grote tekort aan huizen. De betaalbaarheid van woningen is voor starters de afgelopen tien jaar met een kwart gedaald. Zoals Maarten zegt: „Toon mij een kansrijke starter op de woningmarkt en ik toon u een dodo op Mauritius.“ Er is een gigantisch tekort aan aanbod – en een overheid die de vraag naar woning
VS-special: wat voor wereld krijgen we met Trump aan de macht?
Europa was slecht voorbereid toen Donald Trump in 2016 tot Amerikaans president werd verkozen – Trump zelf ook. Dat is dit keer écht anders. Er staan mensen uit de ultraconservatieve hoek paraat om verstrekkende plannen uit te voeren, mocht Trump volgende week de verkiezingen winnen.In deze aflevering bespreken Maarten en Marike de consequenties van een zege van Trump bij de verkiezi
VS-special: de economie is hét onderwerp van de Amerikaanse verkiezingen
Nog minder dan twee weken te gaan tot de Amerikaanse verkiezingen en de spanning is om te snijden. Beide partijen strooien met beweringen, in een poging de kiezer naar hun kamp te bewegen. „Er ontstaat een politieke hutspot, waar iedereen iets anders in proeft.“ En juist in zo’n gepolitiseerde stijd is het volgens Maarten belangrijk om terug te gaan naar de bron: de cijfers.Daarom besprek
Wanneer geven we genoeg uit aan defensie?
De wereld is guurder geworden. De spanningen staan op scherp en overal gaan de militaire budgetten omhoog. Is het economisch gezien erg om meer aan defensie uit te moeten geven, of kun je er ook iets aan terugverdienen? Hoe staat Nederland er nu voor, met zijn defensie-uitgaven? Maarten en Marike bespreken het vredesdividend: de kosten die we de aflopen jaren hebben vermeden door te leune
Btw als politiek speeltje: zijn we niet beter af met één tarief?
Politici kunnen het niet laten om aan de btw te morrelen. Ook dit kabinet wil weer een aantal lage tarieven afschaffen: op boeken, kunst en sport bijvoorbeeld. Btw-tarieven veranderen is politiek een handige (maar luie) manier om een „nestgeur“ af te geven. Maar voor de Belastingdienst is het vooral een last. Hoe meer uitzonderingen, hoe complexer het systeem wordt. Dus willen Marike en M
Weer een hogere premie - wordt de zorg straks echt onbetaalbaar?
Een nacht op de intensive care kost omgerekend bijna een jaar aan zorgverzekeringspremie, ontdekte Maarten tijdens zijn onderzoek voor deze aflevering. Zorg is duur. En het wordt alleen maar duurder, de aankomende jaren. Marike kwam in verschillende rapporten alarmerende cijfers tegen, en zelfs smeekbedes aan politici: "Praat hierover met kiezers", en: „Niets doen is geen optie".Daarom be
De inflatie in Nederland wil maar niet dalen. Wat is er aan de hand?
Hebben bedrijven de afgelopen jaren onredelijk geprofiteerd van de stijgende prijzen? In deze aflevering onderzoeken Maarten en Marike wie de prijs van inflatie betaalt, en wie er juist bij wint.Maar om dat te doen moeten ze eerst de „monetaire kosmos” in: wat is inflatie precies? Hoe meet je het? Is de inflatie op dit moment echt zo uitzonderlijk hoog? En moeten de lonen dan niet omhoog?
Dit kabinet lijkt (gevaarlijk) weinig geïnteresseerd in Europa. Wat zijn de gevolgen?
Maarten en Marike hebben de miljoenennota bestudeerd en kwamen tot de conclusie: ook dit kabinet wil meer dan kan. En voor zo’n gebrek aan begrenzing zal uiteindelijk een prijs betaald moeten worden. Wat verder opvalt is hoe weinig het kabinet geïnteresseerd lijkt te zijn in Europa. Gevaarlijk, want er zal de aankomende jaren in de Europese Unie een voor Nederland belangrijk gevecht
Deze Prinsjesdag is nu al uniek: onderuitputting, stagflatie en Schoof-onomics
Aan de oppervlakte lijkt het best goed te gaan met de economie. Maar kijk je iets verder, dan ontdek je een ingewikkelde situatie die zich sinds de jaren zeventig niet meer heeft voorgedaan.In deze aflevering bespreken we wat er met de economie aan de hand is en voor welke grote monsters het nieuwe kabinet te staan komt: trage groei en hardnekkige inflatie. Wat wordt het antwoord van het
Elke donderdag: Zo simpel is het niet
Wie profiteert er van (massa)toerisme? Waarom moet de staatsschuld klein blijven – of is dat helemaal zo belangrijk niet? Krijgen we ooit weer een normale woningmarkt? Wekelijks onderzoeken economisch journalisten Marike Stellinga en Maarten Schinkel de cijfers achter het nieuws en de invloed van economie op de samenleving.Zo simpel is het niet is vanaf 12 september elke donderd
